తతశ్ చీర్ణే వ్రతే తస్యాం దిత్యాం గర్భమ్ అధారయత్ పునః కాన్తామ్ అథోవాచ కశ్యపస్ తాం దితిం రహః
ఆ వ్రతం పూర్తయిన తరువాత, కశ్యపుడు దితికి గర్భాన్ని నందించాడు. మళ్లీ, తన ప్రియమైన దితితో ఒంటరిగా కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు.
న ప్రాప్నువన్తి యత్కామాన్ మునయో ఽపి తపస్స్థితాః యథావిహితకర్మాఙ్గఅవజ్ఞయా తచ్ ఛుచిస్మితే
కర్మలను నిర్లక్ష్యంగా వదిలేస్తే, తపస్సులో ఉన్న మునులు కూడా తమ కోరికలు పొందలేరు, ముద్దుగుమ్మ!
నిన్దితం చ న కర్తవ్యం సంధ్యయోర్ ఉభయోర్ అపి న స్వప్తవ్యం న గన్తవ్యం ముక్తకేశీ చ నో భవ
ప్రభాతసంధ్యా, సాయంసంధ్యా సమయాల్లో నిందించదగ్గ పనులు చేయకూడదు. ఆ వేళల్లో నిద్రపోవద్దు, బయటకు వెళ్లొద్దు, జుట్టు విడిచిపెట్టకూడదు.
భోక్తవ్యం సుభగే నైవ క్షుతం వా జృమ్భణం తథా సంధ్యాకాలే న కర్తవ్యం భూతసంఘసమాకులే
సుభగే! సంధ్యాసమయంలో, ముఖ్యంగా భూతగణాలు చేరినప్పుడు, తినకూడదు, ఆకలిగా జంభించకూడదు, దేహాన్ని చాచి లాగకూడదు.
సాన్తర్ధానం సదా కార్యం హసితం తు విశేషతః గృహాన్తదేశే సంధ్యాసు న స్థాతవ్యం కదాచన
ప్రతి వేళలో, ముఖ్యంగా నవ్వుతున్నప్పుడు, మన భావాలను దాచుకోవాలి. సంధ్యాసమయాల్లో ఇంట్లో ఉండకూడదు.
ముశలోలూఖలాదీని శూర్పపీఠపిధానకమ్ నైవాతిక్రమణీయాని దివా రాత్రౌ సదా ప్రియే
ప్రియమైనవాడా! ఉషరేగు, ఉలికలు, శూర్పం, పీట, కప్పులు ఇవన్నీ పగలు, రాత్రి ఎప్పుడూ దాటి పోకూడదు.
ఉదక్శీర్షం తు శయనం న సంధ్యాసు విశేషతః వక్తవ్యం నానృతం కించిన్ నాన్యగేహాటనం తథా
ప్రధానంగా సంధ్యాసమయంలో, తల ఉత్తరదిశగా పెట్టి పడుకోకూడదు. అసత్యం మాట్లాడకూడదు, పరాయింటికి వెళ్లకూడదు.
కాన్తాద్ అన్యో న వీక్ష్యస్ తు ప్రయత్నేన నరః క్వచిత్ ఇత్యాదినియమైర్ యుక్తా యది త్వమ్ అనువర్తసే తతస్ తే భవితా పుత్రస్ త్రైలోక్యైశ్వర్యభాజనమ్
తన భార్యను తప్ప మరెవరినీ పురుషుడు చూడకూడదు. ఇలాంటి నియమాలు నువ్వు పాటిస్తే, నీకు మూడు లోకాల రాజ్యాధికారానికి పాత్రుడైన కుమారుడు కలుగుతాడు.
తథేతి ప్రతిజజ్ఞే సా భర్తారం లోకపూజితమ్ గతశ్ చ కశ్యపో బ్రహ్మన్న్ ఇతశ్ చేతః సురాన్ ప్రతి
ఆమె 'అలాగే' అని లోకపూజితుడైన భర్తకు అంగీకరించింది. అప్పుడు కశ్యపుడు దేవతల వైపు మనస్సు పెట్టి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
దితేర్ గర్భో ఽపి వవృధే బలవాన్ పుణ్యసంభవః ఏతత్ సర్వం మయో దైత్యో మాయయా వేత్తి తత్త్వతః
దితి గర్భంలో ఉన్నవాడు బలవంతుడిగా, పుణ్యఫలంగా పెరిగాడు. ఈ సంగతులన్నీ మాయ అనే దానవుడు తన మాయతో నిజంగా తెలుసు.
ఇన్ద్రస్య సఖ్యమ్ అభవన్ మయేన ప్రీతిపూర్వకమ్ మయో గత్వా రహః ప్రాహ ఇన్ద్రం స వినయాన్వితః
ఇంద్రుడు, మాయ ఇద్దరి మధ్య స్నేహం ఏర్పడింది. మాయ, ఒంటరిగా వెళ్లి వినయంగా ఇంద్రునితో మాట్లాడాడు.
దితేర్ దనోర్ అభిప్రాయం వ్రతం గర్భస్య వర్ధనమ్ తస్య వీర్యం చ వివిధం ప్రీత్యేన్ద్రాయ న్యవేదయత్
దితి సంకల్పం, ఆమె వ్రతం, గర్భం పెరుగుదల, దాని వివిధ శక్తుల గురించి మాయ, ఇంద్రునికి స్నేహపూర్వకంగా వివరించాడు.
విశ్వాసైకగృహం మిత్రమ్ అపాయత్రాసవర్జితమ్ అర్జితం సుకృతం నానావిధం చేత్ తద్ అవాప్యతే
పూర్తిగా నమ్మదగిన, అపాయభయం లేని, అనేక సత్కార్యాలతో సంపాదించిన స్నేహితుడు నిజంగా దొరుకుతాడు.
నముచేశ్ చ ప్రియో భ్రాతా మయో దైత్యో మహాబలః భ్రాతృహన్త్రా కథం మైత్ర్యం మయస్యాసీత్ సురేశ్వర
నముచికి ప్రియమైన తమ్ముడు మాయ అనే మహాబలశాలి దానవుడు. దేవేంద్రా! తన అన్నను చంపినవాడితో మాయకు స్నేహం ఎలా కలిగింది?
దైత్యానామ్ అధిపశ్ చాసీద్ బలవాన్ నముచిః పురా ఇన్ద్రేణ వైరమ్ అభవద్ భీషణం లోమహర్షణమ్
నముచి అనే బలవంతుడైన దానవుల అధిపతి ఒకప్పుడు ఇంద్రునితో భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే శత్రుత్వం కలిగి ఉండేవాడు.
యుద్ధం హిత్వా కదాచిద్ భో గచ్ఛన్తం తు శతక్రతుమ్ దృష్ట్వా దైత్యపతిః శూరో నముచిః పృష్ఠతో ఽన్వగాత్
ఒకసారి యుద్ధం ఆపిన తర్వాత, శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు వెళ్ళిపోతుండగా, వీరుడైన దానవపతి నముచి అతని వెనుకాడి వెళ్ళాడు.
తమ్ ఆయాన్తమ్ అభిప్రేక్ష్య శచీభర్తా భయాతురః ఐరావతం గజం త్యక్త్వా ఇన్ద్రః ఫేనమ్ అథావిశత్
నముచి దగ్గరకి వస్తున్నాడని చూసి, శచీదేవి భర్త అయిన ఇంద్రుడు భయంతో, ఎర్రావతాన్ని వదిలేసి, నురుగు లోపలికి దాగిపోయాడు.
స వజ్రపాణిస్ తరసా ఫేనేనైవాహనద్ రిపుమ్ నముచిర్ నాశమ్ అగమత్ తస్య భ్రాతా మయో ఽనుజః
వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్న ఇంద్రుడు, కేవలం నురుగు ద్వారా తన శత్రువును వేగంగా కొట్టి సంహరించాడు. నముచి నాశనం అయ్యాడు, అతని తమ్ముడు మాయ.
భ్రాతృహన్తృవినాశాయ తపస్ తేపే మయో మహత్ మాయాం చ వివిధామ్ ఆప దేవానామ్ అతిభీషణామ్
తమ్ముడిని చంపినవాడిని నాశనం చేయాలని మాయ గొప్ప తపస్సు చేశాడు. దాంతో అనేక భయంకరమైన మాయలు దేవతలపై సంపాదించాడు.
వరాంశ్ చావాప్య తపసా విష్ణోర్ లోకపరాయణాత్ దానశౌణ్డః ప్రియాలాపీ తదాభవద్ అసౌ మయః
విష్ణువు అనుగ్రహంతో తపస్సు చేసి వరాలు పొందిన మాయ, అప్పటినుంచి దానం చేయడంలో, మధురంగా మాట్లాడడంలో నిపుణుడయ్యాడు.
అగ్నీంశ్ చ బ్రాహ్మణాన్ పూజ్య జేతుమ్ ఇన్ద్రం కృతక్షణః దాతారం చ తదార్థిభ్యః స్తూయమానం చ బన్దిభిః
అగ్ని దేవుని, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధమైన ఇంద్రుడు, కోరిన వారికి దానం చేస్తూ, బందులు పొగిడుతుండగా ఉన్నాడు.
విదిత్వా మఘవా వాయోర్ మయం మాయావినం రిపుమ్ ఉపక్రాన్తం సుయుద్ధాయ విప్రో భూత్వా తమ్ అభ్యగాత్ శచీభర్తా మయం దైత్యం ప్రోవాచేదం పునః పునః
వాయువు కుమారుడైన మాఘవుడు, మాయావంతుడైన శత్రువు మయుడు మంచి యుద్ధానికి వచ్చాడని తెలుసుకొని, బ్రాహ్మణుడిగా మారి అతని వద్దకు వెళ్లాడు. శచీ భర్త మయుడిని పదే పదే ఇలా అడిగాడు.
దేహి దైత్యపతే మహ్యమ్ అర్థినే ఽపేక్షితం వరమ్ త్వాం శ్రుత్వా దాతృతిలకమ్ ఆగతో ఽహం ద్విజోత్తమః
దైత్యాధిపతీ, నేను కోరిన వరం నాకు ఇవ్వు. నీ దానశీలత విని, నేను ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిగా నీ వద్దకు వచ్చాను.
మయో ఽపి బ్రాహ్మణం మత్వా ఽవదద్ దత్తం మయా తవ విచారయన్తి కృతినో బహ్వ్ అల్పం వా పురో ఽర్థిని
మయుడు అతన్ని బ్రాహ్మణుడిగా భావించి, 'నీకు కావలసినదాన్ని నేను ఇచ్చాను. ఎంత ఇవ్వాలో, ఎంత ఇవ్వకూడదో జ్ఞానులు ఆలోచిస్తారు,' అని చెప్పాడు.
ఇత్య్ ఉక్తే తు హరిః ప్రాహ సఖ్యమ్ ఇచ్ఛే హ్య్ అహం త్వయా ఇన్ద్రం మయః పునః ప్రాహ కిమ్ అనేన ద్విజోత్తమ
అలా అన్న తర్వాత హరి, 'నేను నీతో స్నేహం కోరుతున్నాను,' అన్నాడు. మయుడు మళ్లీ, 'ఇది నాకు ఏమి ఉపయోగం, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా?' అని అడిగాడు.
న త్వయా మమ వైరం భోః స్వస్తీత్య్ ఆహ హరిర్ మయమ్ తత్త్వం వదేతి స హరిర్ దైత్యేనోక్తః స్వకం వపుః
హరి, 'నీవు నాకు శత్రువు కాడు, మిత్రమా,' అన్నాడు. 'నిజం చెప్పు,' అని హరి అడిగినప్పుడు, దైత్యుడు తన అసలు రూపాన్ని చూపించాడు.
దర్శయామ్ ఆస దైత్యాయ సహస్రాక్షం యద్ ఉచ్యతే తతః సవిస్మయో దైత్యో మయో హరిమ్ ఉవాచ హ
అతను దైత్యుడికి సహస్రాక్షుడనే రూపాన్ని చూపించాడు. అప్పుడు మయుడు ఆశ్చర్యపడి హరిని ఇలా అడిగాడు.
కిమ్ ఇదం వజ్రపాణిస్ త్వం తవాయోగ్యా కృతిః సఖే
'ఇది ఏమిటి? నీవు వజ్రాయుధుడివి! మిత్రమా, నీకు ఇది తగిన పని కాదు.'
పరిష్వజ్య విహస్యాథ వృత్తమ్ ఇత్య్ అబ్రవీద్ ధరిః కేనాపి సాధయన్త్య్ అత్ర పణ్డితాశ్ చ సమీహితమ్
అతన్ని ఆలింగనం చేసి నవ్వుతూ హరి, 'ఇది పూర్తయింది. ఇక్కడ పండితులు ఏదైనా మార్గంలో తమ లక్ష్యాన్ని సాధిస్తారు,' అన్నాడు.
తతః ప్రభృతి శక్రస్య మయేన మహతీ హ్య్ అభూత్ సుప్రీతిర్ మునిశార్దూల మయో హరిహితః సదా
ఆ సమయంలోనుంచి, మునిశార్దూలా, శక్రుడు, మయుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప స్నేహం ఏర్పడింది. మయుడు ఎప్పుడూ హరికి అనుకూలంగా ఉండేవాడు.