తస్య తత్ ప్రాప్య దుష్ప్రాప్యమ్ ఐశ్వర్యమ్ ఋషిసత్కృతమ్ విబభ్రామ మతిస్ తాతావినయాద్ అనయాహృతా
ఆ సాధించలేని ఐశ్వర్యాన్ని, ఋషులచే గౌరవింపబడినదాన్ని పొందిన తరువాత, అతని మనస్సు గర్వంతో, వినయాభావం లేకుండా పోయింది.
బృహస్పతేః స వై భార్యామ్ ఐశ్వర్యమదమోహితః జహార తరసా సోమో విమత్యాఙ్గిరసః సుతమ్
ఆ ఐశ్వర్య గర్వంతో మత్తులో ఉన్న సోముడు, అంగిరసుని కుమారుడైన బృహస్పతి భార్యను బలవంతంగా అపహరించాడు.
స యాచ్యమానో దేవైశ్ చ తథా దేవర్షిభిర్ ముహుః నైవ వ్యసర్జయత్ తారాం తస్మాయ్ అఙ్గిరసే తదా
దేవతలు, ఋషులు ఎన్నిసార్లు అడిగినా, ఆ సమయంలో తారను అంగిరసునికి అతడు అప్పగించలేదు.
ఉశనా తస్య జగ్రాహ పార్ష్ణిమ్ అఙ్గిరసస్ తదా రుద్రశ్ చ పార్ష్ణిం జగ్రాహ గృహీత్వాజగవం ధనుః
ఆ సమయంలో ఉశనుడు అంగిరసుని మడమ పట్టాడు. రుద్రుడు కూడా తన మేక కొమ్మ ధనుస్సుతో అంగిరసుని మడమను పట్టుకున్నాడు.
తేన బ్రహ్మశిరో నామ పరమాస్త్రం మహాత్మనా ఉద్దిశ్య దేవాన్ ఉత్సృష్టం యేనైషాం నాశితం యశః
ఆ మహాత్ముడు బ్రహ్మశిరస్సు అనే పరమాస్త్రాన్ని దేవతలపై ప్రయోగించాడు. దాంతో వారి కీర్తి నశించిపోయింది.
తత్ర తద్ యుద్ధమ్ అభవత్ ప్రఖ్యాతం తారకామయమ్ దేవానాం దానవానాం చ లోకక్షయకరం మహత్
అక్కడ తార కోసం దేవతలు, దానవులు మధ్య లోకాలను నాశనం చేసే గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
తత్ర శిష్టాస్ తు యే దేవాస్ తుషితాశ్ చైవ యే ద్విజాః బ్రహ్మాణం శరణం జగ్ముర్ ఆదిదేవం సనాతనమ్
అక్కడ మిగిలిన దేవతలు, తుషిత దేవతలు, ద్విజులు అందరూ ఆదిదేవుడు, శాశ్వతుడు అయిన బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.
తదా నివార్యోశనసం తం వై రుద్రం చ శంకరమ్ దదావ్ అఙ్గిరసే తారాం స్వయమ్ ఏవ పితామహః
అప్పుడు ఉశనుడిని, శంకరుడైన రుద్రుని నిలిపివేసి, తారను అంగిరసునికి స్వయంగా పితామహుడు అప్పగించాడు.
తామ్ అన్తఃప్రసవాం దృష్ట్వా క్రుద్ధః ప్రాహ బృహస్పతిః మదీయాయాం న తే యోనౌ గర్భో ధార్యః కథంచన
ఆమె గర్భవతిని చూసి, బృహస్పతి కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'నా భార్యలో నీ బీజం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఉండకూడదు.'
ఇషీకాస్తమ్బమ్ ఆసాద్య గర్భం సా చోత్ససర్జ హ జాతమాత్రః స భగవాన్ దేవానామ్ ఆక్షిపద్ వపుః
ఒక ఇషీకా మొక్క దగ్గరికి వెళ్లి తార తన గర్భాన్ని బయటకు వదిలింది. పుట్టిన వెంటనే ఆ మహాత్ముడు దేవతల వలె ప్రకాశించాడు.
తతః సంశయమ్ ఆపన్నాస్ తారామ్ ఊచుః సురోత్తమాః సత్యం బ్రూహి సుతః కస్య సోమస్యాథ బృహస్పతేః
అప్పుడు దేవతలు సందేహంతో తారను అడిగారు: 'నిజం చెప్పు, ఈ బిడ్డ సోమునిదా లేక బృహస్పతినిదా?'
పృచ్ఛ్యమానా యదా దేవైర్ నాహ సా విబుధాన్ కిల తదా తాం శప్తుమ్ ఆరబ్ధః కుమారో దస్యుహన్తమః
దేవతలు అడిగినా తార సమాధానం చెప్పలేదు. అప్పుడు ఆ శత్రుఘ్న కుమారుడు ఆమెను శపించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తం నివార్య తతో బ్రహ్మా తారాం పప్రచ్ఛ సంశయమ్ యద్ అత్ర తథ్యం తద్ బ్రూహి తారే కస్య సుతస్ త్వ్ అయమ్
అప్పుడు బ్రహ్మ ఆ కుమారునిని ఆపి, తారను అడిగాడు: 'ఇక్కడ నిజం ఏమిటో చెప్పు తార, ఈ బిడ్డ ఎవరిది?'
ఉవాచ ప్రాఞ్జలిః సా తం సోమస్యేతి పితామహమ్ తదా తం మూర్ధ్ని చాఘ్రాయ సోమో రాజా సుతం ప్రతి
ఆమె చేతులు జోడించి, 'ఇతడు సోముని కుమారుడు' అని పితామహునికి చెప్పింది. అప్పుడే సోముడు తన కుమారుని తల వాసించి ఆనందించాడు.
బుధ ఇత్య్ అకరోన్ నామ తస్య బాలస్య ధీమతః ప్రతికూలం చ గగనే సమభ్యుత్తిష్ఠతే బుధః
ఆ తెలివైన బాలుడికి 'బుధుడు' అనే పేరు పెట్టారు. ఆ బుధుడు ఆకాశంలో ఇతరులకు విరుద్ధంగా ఉదయిస్తాడు.
ఉత్పాదయామ్ ఆస తదా పుత్రం వైరాజపుత్రికమ్ తస్యాపత్యం మహాతేజా బభూవైలః పురూరవాః
అప్పుడు బుధుడు, వైరాజుని కుమార్తె ద్వారా ఒక కుమారుణ్ని కనేశాడు. అతని బలమైన సంతానం ఇళయ కుమారుడు పురూరవుడు.
ఉర్వశ్యాం జజ్ఞిరే యస్య పుత్రాః సప్త మహాత్మనః ఏతత్ సోమస్య వో జన్మ కీర్తితం కీర్తివర్ధనమ్
ఆ మహాత్మునికి ఉర్వశి ద్వారా ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. ఇదే సోముని మహిమను పెంచే జన్మకథ.
వంశమ్ అస్య మునిశ్రేష్ఠాః కీర్త్యమానం నిబోధత ధన్యమ్ ఆయుష్యమ్ ఆరోగ్యం పుణ్యం సంకల్పసాధనమ్
మహర్షులారా! ఇప్పుడు ఆయన వంశాన్ని విన్నవండి. ఇది ధన్యత్వాన్ని, ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని, పుణ్యాన్ని, మనసులోని కోరికల నెరవేరును ఇస్తుంది.
సోమస్య జన్మ శ్రుత్వైవ పాపేభ్యో విప్రముచ్యతే
సోముని జన్మకథను వినగానే పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
బుధస్య తు మునిశ్రేష్ఠా విద్వాన్ పుత్రః పురూరవాః తేజస్వీ దానశీలశ్ చ యజ్వా విపులదక్షిణః
మహర్షులారా! బుధునికి పుట్టిన కుమారుడు పురూరవుడు. అతడు తెలివైనవాడు, తేజోవంతుడు, దానశీలి, యజ్ఞప్రియుడు, విరాట్దక్షిణలు ఇచ్చేవాడు.
బ్రహ్మవాదీ పరాక్రాన్తః శత్రుభిర్ యుధి దుర్దమః ఆహర్తా చాగ్నిహోత్రస్య యజ్ఞానాం చ మహీపతిః
ఆయన బ్రహ్మతత్వాన్ని బోధించేవాడు, అపారమైన ధైర్యంతో, యుద్ధంలో శత్రువులకు ఎదురులేని వాడు. అగ్నిహోత్ర యజ్ఞాలను నిర్వహించేవాడు, యజ్ఞాల పాలకుడూ, రాజుగానూ ఉండేవాడు.
సత్యవాదీ పుణ్యమతిః సమ్యక్సంవృతమైథునః అతీవ త్రిషు లోకేషు యశసాప్రతిమః సదా
ఆయన ఎప్పుడూ నిజం మాట్లాడేవాడు, పుణ్యమైన మనసు కలవాడు, కామంలో పూర్తిగా నియమంగా ఉండేవాడు. మూడు లోకాలలో ఆయన కీర్తికి సమానుడు ఎవరూ ఉండేవాడు కాదు.
తం బ్రహ్మవాదినం శాన్తం ధర్మజ్ఞం సత్యవాదినమ్ ఉర్వశీ వరయామ్ ఆస హిత్వా మానం యశస్వినీ
ఆ బ్రహ్మవేత్త, శాంత స్వభావం కలవాడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, నిజాయితీగా మాట్లాడే వాడిని, తన గర్వాన్ని వదిలేసి, మహిమగల ఉర్వశి ఎంపిక చేసుకుంది.
తయా సహావసద్ రాజా దశ వర్షాణి పఞ్చ చ షట్ పఞ్చ సప్త చాష్టౌ చ దశ చాష్టౌ చ భో ద్విజాః
ఆమెతో కలిసి ఆ రాజు పదేళ్లు, ఐదు, ఆరు, మళ్లీ ఐదు, ఏడు, ఎనిమిది, పదూ, మళ్లీ ఎనిమిది సంవత్సరాలు నివసించాడు, ఓ ద్విజులారా.
వనే చైత్రరథే రమ్యే తథా మన్దాకినీతటే అలకాయాం విశాలాయాం నన్దనే చ వనోత్తమే
చైత్రరథం అనే అందమైన అడవిలో, అలాగే మందాకినీ నది ఒడ్డున, విశాలమైన అలకా నగరంలో, ఉత్తమమైన నందనవనంలో కూడా వారు ఉండేవారు.
ఉత్తరాన్ స కురూన్ ప్రాప్య మనోరమఫలద్రుమాన్ గన్ధమాదనపాదేషు మేరుశృఙ్గే తథోత్తరే
ఆయన ఉత్తర కురుల ప్రాంతానికి చేరి, అందమైన ఫలవృక్షాలతో, గంధమాదన పర్వతపు అడివుల్లో, మెరు పర్వతం ఉత్తర శిఖరంలో కూడా విహరించాడు.
ఏతేషు వనముఖ్యేషు సురైర్ ఆచరితేషు చ ఉర్వశ్యా సహితో రాజా రేమే పరమయా ముదా
ఈ ముఖ్యమైన అడవుల్లో, దేవతలు సంచరించే ప్రదేశాలలో, ఉర్వశితో కలిసి ఆ రాజు పరమానందంగా సుఖించేవాడు.
దేశే పుణ్యతమే చైవ మహర్షిభిర్ అభిష్టుతే రాజ్యం స కారయామ్ ఆస ప్రయాగే పృథివీపతిః
మహర్షులు ప్రశంసించే అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశంలో, ఆ భూమిపతి రాజు ప్రయాగంలో తన రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
ఏవంప్రభావో రాజాసీద్ ఐలస్ తు నరసత్తమః ఉత్తరే జాహ్నవీతీరే ప్రతిష్ఠానే మహాయశాః
ఈ విధంగా మహోన్నతుడైన ఇళ వంశజుడు, గొప్ప కీర్తి కలిగిన ఆ రాజు, ఉత్తర జాహ్నవీ తీరంలో ప్రతిష్ఠానపురంలో నివసించేవాడు.
ఐలపుత్రా బభూవుస్ తే సప్త దేవసుతోపమాః గన్ధర్వలోకే విదితా ఆయుర్ ధీమాన్ అమావసుః
ఆయనకు ఉర్వశి నుంచి ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు దేవపుత్రులతో సమానంగా, గంధర్వ లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందారు. ఆయు, మేధావి అమావసు.