రాజా దశరథః శ్రీమాన్ వివాహమ్ అకరోన్ మునే తతో బహుతిథే కాలే రాజ్యం తస్య ప్రయచ్ఛతి
శ్రీమంతుడైన రాజు దశరథుడు వివాహాలను నిర్వహించాడు; ఆ తరువాత చాలా కాలం గడిచిన తర్వాత రాజ్యాన్ని అతనికి అప్పగించాడు.
నృపతౌ సర్వలోకానామ్ అనుమత్యా గురోర్ అపి మన్థరాత్మకదుర్దైవప్రేరితా మత్సరాకులా
ప్రపంచంలోని అందరి అనుమతితో, గురువు కూడా సమ్మతించినా, మంతరా వల్ల కలిగిన దురదృష్టంతో, అసూయతో నిండిన—
కైకేయీ విఘ్నమ్ ఆతస్థే వనప్రవ్రాజనం తథా భరతస్య చ తద్ రాజ్యం రాజా నైవ చ దత్తవాన్
కైకేయి అడ్డంకి కలిగించి, అతడిని అడవికి పంపించింది; రాజు భరతునికి రాజ్యాన్ని ఇవ్వలేదు.
పితరం సత్యవాక్యం తం కుర్వన్ రామో మహావనమ్ వివేశ సీతయా సార్ధం తథా సౌమిత్రిణా సహ
తండ్రి చెప్పిన సత్యవాక్యాన్ని పాటిస్తూ, రాముడు సీతతో పాటు, సౌమిత్రితో కలిసి మహావనంలో ప్రవేశించాడు.
సతాం చ మానసం శుద్ధం స వివేశ స్వకైర్ గుణైః తస్మిన్ వినిర్గతే రామే వనవాసాయ దీక్షితే
తన స్వంత గుణాలతో, సద్గుణులు కలిగిన వారి పవిత్ర మనసులో ప్రవేశించాడు; రాముడు అడవివాసానికి బయలుదేరిన తరువాత—
సమం లక్ష్మణసీతాభ్యాం రాజ్యతృష్ణావివర్జితే తం రామం చాపి సౌమిత్రిం సీతాం చ గుణశాలినీమ్
లక్ష్మణుడు, సీతతో కలిసి, రాజ్య ఆశ లేకుండా, ఆ రాముడిని, సౌమిత్రిని, గుణశాలిని అయిన సీతను—
దుఃఖేన మహతావిష్టో బ్రహ్మశాపం చ సంస్మరన్ తదా దశరథో రాజా ప్రాణాంస్ తత్యాజ దుఃఖితః
బ్రహ్మశాపాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, గొప్ప దుఃఖంతో బాధపడుతూ, ఆ సమయంలో దశరథుడు రాజు ప్రాణాలు విడిచాడు.
కృతకర్మవిపాకేన రాజా నీతో యమానుగైః తస్మై రాజ్ఞే మహాప్రాజ్ఞ యావత్ స్థావరజఙ్గమే
తన పూర్వకర్మల ఫలితంగా, రాజును యముని సేవకులు తీసుకెళ్లారు. ఓ మహాజ్ఞాని! అన్ని జీవులు, కదలిక ఉన్నవారు, కదలిక లేనివారు పోవాల్సిన ఆ లోకానికి అతడిని తీసుకెళ్లారు.
యమసద్మన్య్ అనేకాని తామిస్రాదీని నారద నరకాణ్య్ అథ ఘోరాణి భీషణాని బహూని చ
యముని లోకంలో, ఓ నారదా, తామిస్రం మొదలైన ఎన్నో భయంకరమైన, భయపెట్టే నరకాలు ఉన్నాయి.
తత్ర క్షిప్తస్ తదా రాజా నరకేషు పృథక్ పృథక్ పచ్యతే ఛిద్యతే రాజా పిష్యతే చూర్ణ్యతే తథా
అక్కడ రాజును వేర్వేరు నరకాలలో పడవేశారు. అక్కడ అతడిని వేర్వేరు విధాలుగా ఉడికించారు, కోశారు, నలిపారు, పొడి చేశారు.
శోష్యతే దశ్యతే భూయో దహ్యతే చ నిమజ్జ్యతే ఏవమాదిషు ఘోరేషు నరకేషు స పచ్యతే
అతడిని ఎండబెట్టారు, ముక్కలు చేశారు, మళ్లీ కాల్చారు, ముంచారు. ఇలాంటి భయంకరమైన నరకాలలో అతడు బాధపడ్డాడు.
రామో ఽపి గచ్ఛన్న్ అధ్వానం చిత్రకూటమ్ అథాగమత్ తత్రైవ త్రీణి వర్షాణి వ్యతీతాని మహామతే
రాముడు ప్రయాణిస్తూ, చివరికి చిత్రకూటానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ, ఓ మహామతి! మూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
పునః స దక్షిణామ్ ఆశామ్ ఆక్రామద్ దణ్డకం వనమ్ విఖ్యాతం త్రిషు లోకేషు దేశానాం తద్ ధి పుణ్యదమ్
తర్వాత రాముడు దక్షిణ దిశవైపు తిరిగి, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన, పుణ్యం కలిగించే దండకారణ్యానికి ప్రవేశించాడు.
ప్రావిశత్ తన్ మహారణ్యం భీషణం దైత్యసేవితమ్ తద్భయాద్ ఋషిభిస్ త్యక్తం హత్వా దైత్యాంస్ తు రాక్షసాన్
అతడు ఆ మహారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు. అది భయంకరమైనది, దైత్యులు ఉండే అడవి. భయంతో ఋషులు వదిలిపెట్టిన ఆ అడవిలో, రాముడు దైత్యులను, రాక్షసులను సంహరించాడు.
విచరన్ దణ్డకారణ్యే ఋషిసేవ్యమ్ అథాకరోత్ తత్రేదం వృత్తమ్ ఆఖ్యాస్యే శృణు నారద యత్నతః
దండకారణ్యంలో సంచరిస్తూ, రాముడు దానిని ఋషులు నివసించే స్థలంగా మార్చాడు. అక్కడ జరిగిన ఈ సంఘటనను నేను నీకు జాగ్రత్తగా చెప్పబోతున్నాను, నారదా! విను.
తావచ్ ఛనైస్ త్వ్ అగాద్ రామో యావద్ యోజనపఞ్చకమ్ గౌతమీం సమనుప్రాప్తో రాజాపి నరకే స్థితః
అంతలో రాముడు నెమ్మదిగా ఐదు యోజనాలు ప్రయాణించి, గౌతమి నదిని చేరుకున్నాడు. అప్పటికి రాజు నరకంలోనే ఉన్నాడు.
యమః స్వకింకరాన్ ఆహ రామో దశరథాత్మజః గౌతమీమ్ అభితో యాతి పితరం తస్య ధీమతః
యముడు తన సేవకులకు ఇలా చెప్పాడు: 'రాముడు, దశరథుని కుమారుడు, గౌతమి నదికి దగ్గరగా, తన తండ్రి దగ్గరకు వస్తున్నాడు.'
ఆకర్షన్త్వ్ అథ రాజానం నరకాన్ నాత్ర సంశయః ఉత్తీర్య గౌతమీం యాతి యావద్ యోజనపఞ్చకమ్
'ఇప్పుడు రాజును నరకాల నుండి బయటకు తీసుకురండి—ఇందులో సందేహం లేదు. గౌతమిని దాటి ఐదు యోజనాలు ప్రయాణించగానే అతడు వస్తాడు.'
రామస్ తావత్ తస్య పితా నరకే నైవ పచ్యతామ్ యద్ ఏతన్ మద్వచః పుణ్యం న కుర్యుర్ యది దూతకాః
'రాముడు ఇంకా దాటి పోకపోతే, అతని తండ్రిని నరకంలో బాధించవద్దు. నా ఈ పుణ్యమైన ఆజ్ఞను నా దూతలు పాటించకపోతే—'
తతశ్ చ నరకే ఘోరే యూయం సర్వే నిమజ్జథ యా కాప్య్ ఉక్తా పరా శక్తిః శివస్య సమవాయినీ
'అప్పుడు మీరు అందరూ భయంకరమైన నరకంలో మునిగిపోతారు. శివునికి సంబంధించిన ఏ ఇతర పరాశక్తి ఉన్నా—'
తామ్ ఏవ గౌతమీం సన్తో వదన్త్య్ అమ్భఃస్వరూపిణీమ్ హరిబ్రహ్మమహేశానాం మాన్యా వన్ద్యా చ సైవ యత్
'ఆ గౌతమినదిని సద్భావన కలిగినవారు నీటి స్వరూపంగా పిలుస్తారు. హరి, బ్రహ్మ, మహేశ్వరులు ఆమెను గౌరవించి పూజిస్తారు.'
నిస్తీర్యతే న కేనాపి తద్ అతిక్రమజం త్వ్ అఘమ్ పాపినో ఽప్య్ ఆత్మజః కశ్చిద్ యశ్ చ గఙ్గామ్ అనుస్మరేత్
'ఎవరూ దోషంతో కలిగే పాపాన్ని దాటి పోలేరు. కానీ పాపి అయినా, అతని కుమారుడు అయినా, గంగను స్మరించినా—'
సో ఽనేకదుర్గనిరయాన్ నిర్గతో ముక్తతాం వ్రజేత్ కిం పునస్ తాదృశః పుత్రో గౌతమీనికటే స్థితః
'అతడు ఎన్నో భయంకరమైన నరకాల నుండి బయటపడతాడు, మోక్షాన్ని పొందుతాడు. అలాంటిది, ఇంత గొప్ప కుమారుడు గౌతమి దగ్గర ఉన్నప్పుడు ఇంకేమీ చెప్పనక్కర్లేదు.'
యస్యాసౌ నరకే పక్తుం న కైరపి హి శక్యతే దక్షిణాశాపతేర్ వాక్యం నిశమ్య యమకింకరాః
'దక్షిణ దిశాధిపతి ఆజ్ఞను విని, ఎవరూ అతనికి నరకంలో బాధ కలిగించలేరు, యముని సేవకులారా!'
నరకే పచ్యమానం తమ్ అయోధ్యాధిపతిం నృపమ్ ఉత్తార్య ఘోరనరకాద్ వచనం చేదమ్ అబ్రువన్
అయోధ్యాధిపతి అయిన ఆ రాజును నరకంలో బాధపడుతూ ఉండగా, భయంకరమైన నరకం నుండి బయటకు తీసుకువచ్చి, వారు అతనితో ఇలా అన్నారు.
ధన్యో ఽసి నృపశార్దూల యస్య పుత్రః స తాదృశః ఇహ చాముత్ర విశ్రాన్తిః సుపుత్రః కేన లభ్యతే
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీకు అటువంటి కుమారుడు ఉన్నందుకు నీవు ధన్యుడు. ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, మంచి కుమారుని వల్ల విశ్రాంతి పొందే వారు ఎవరు?
స విశ్రాన్తః శనై రాజా కింకరాన్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
రాజు కాస్త విశ్రాంతి పొందిన తరువాత, అక్కడ ఉన్న యమదూతలను ఇలా అడిగాడు.
నరకేష్వ్ అథ ఘోరేషు పచ్యమానః పునః పునః కథం త్వ్ ఆకర్షితః శీఘ్రం తన్ మే వక్తుమ్ ఇహార్హథ
ఈ భయంకరమైన నరకాల్లో నేను మళ్లీ మళ్లీ బాధపడుతుండగా, నన్ను ఇలా త్వరగా బయటకు తీసుకువచ్చారు ఎలా? దయచేసి నాకు ఇది చెప్పండి.
తత్ర కశ్చిచ్ ఛాన్తమనా రాజానమ్ ఇదమ్ అబ్రవీత్
అక్కడ ఒక శాంతమైన మనస్సు గలవాడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు.
వేదశాస్త్రపురాణాదావ్ ఏతద్ గోప్యం ప్రయత్నతః ప్రకాశ్యతే తద్ అపి తే సామర్థ్యం పుత్రతీర్థయోః
వేదాలు, శాస్త్రాలు, పురాణాలలో ఇది చాలా రహస్యంగా దాచాలి. అయినా, నీ కుమారుని శక్తి వల్ల, ఈ తీర్థ మహిమ వల్ల, నీకు ఇది చెప్పబడుతోంది.