తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం గోవిన్దమ్ ఇతి విశ్రుతమ్ మఙ్గలాసంగమం చైవ పూర్ణతీర్థం తతః పరమ్
అప్పటి నుండి ఆ తీర్థం గోవిందం అని, మంగళాసంగమం అని, అలాగే పూర్ణతీర్థం అని కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఇన్ద్రతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం బార్హస్పత్యం చ విశ్రుతమ్ యత్ర సిద్ధేశ్వరో దేవో విష్ణుర్ గోవిన్ద ఏవ చ
ఇంద్రతీర్థం అని, బార్హస్పత్యం అని కూడా అక్కడ ప్రసిద్ధి. అక్కడ సిద్ధేశ్వరుడు, విష్ణువు, గోవిందుడు ఉన్నారు.
తేషు స్నానం చ దానం చ యత్ కించిత్ సుకృతార్జనమ్ సర్వం తద్ అక్షయం విద్యాత్ పితౄణామ్ అతివల్లభమ్
అక్కడ చేసే స్నానం, దానం, మంచి పనులన్నీ ఎప్పటికీ నశించవు. అవి పితృదేవతలకు ఎంతో ప్రీతికరంగా ఉంటాయి.
శృణోతి యశ్ చాపి పఠేద్ యశ్ చ స్మరతి నిత్యశః తస్య తీర్థస్య మాహాత్మ్యం భ్రష్టరాజ్యప్రదాయకమ్
ఎవరైనా ఆ తీర్థ మహిమను వినినా, చదివినా, నిత్యం స్మరించినా, అతనికి కోల్పోయిన రాజ్యం తిరిగి లభిస్తుంది.
సప్తత్రింశత్ సహస్రాణి తీర్థానాం తీరయోర్ ద్వయోః ఉభయోర్ మునిశార్దూల సర్వసిద్ధిప్రదాయినామ్
ఓ మునిశార్దూలా, ఆ రెండు తీరం మీద ముప్పెయిదువేల ఏడు వేలు తీర్థాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తాయి.
న పూర్ణతీర్థసదృశం తీర్థమ్ అస్తి మహాఫలమ్ నిష్ఫలం తస్య జన్మాది యో న సేవేత తన్ నరః
పూర్ణతీర్థానికి సమానంగా, గొప్ప ఫలితాన్ని ఇచ్చే తీర్థం మరొకటి లేదు. జన్మతోనే దానిని సేవించని వాడు ఫలహీనుడవుతాడు.
రామతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం భ్రూణహత్యావినాశనమ్ తస్య శ్రవణమాత్రేణ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
రామతీర్థం అని ప్రసిద్ధి, అది భ్రూణహత్య పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది. దాని గురించి వినడమే చాలు, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది.
ఇక్ష్వాకువంశప్రభవః క్షత్రియో లోకవిశ్రుతః బలవాన్ మతిమాఞ్ శూరో యథా శక్రః పురందరః
ఇక్ష్వాకువంశంలో జన్మించిన, లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందిన, బలవంతుడు, మేధావి, వీరుడు, శక్రుడు అయిన పురందరునిలా ఉన్న క్షత్రియుడు.
పితృపైతామహం రాజ్యం కుర్వన్న్ ఆస్తే యథా బలిః తస్య తిస్రో మహిష్యః స్యూ రాజ్ఞో దశరథస్య హి
బలి రాజు చేసినట్లు తన పితృపితామహుల రాజ్యాన్ని దశరథుడు పాలించేవాడు. అతనికి మూడు భార్యలు ఉండేవారు.
కౌశల్యా చ సుమిత్రా చ కైకేయీ చ మహామతే ఏతాః కులీనాః సుభగా రూపలక్షణసంయుతాః
ఆ భార్యలు కౌశల్య, సుమిత్ర, కైకేయి. వీరు గొప్ప వంశానికి చెందినవారు, అదృష్టశాలులు, అందమూ, శుభలక్షణాలూ కలవారు.
తస్మిన్ రాజని రాజ్యే తు స్థితే ఽయోధ్యాపతౌ మునే వసిష్ఠే బ్రహ్మవిచ్ఛ్రేష్ఠే పురోధసి విశేషతః
అయోధ్యను దశరథుడు పాలిస్తున్నప్పుడు, మునీశ్వరుడైన వసిష్ఠుడు, బ్రహ్మజ్ఞానంలో అగ్రగణ్యుడు, అతని ముఖ్యపురోహితుడిగా ఉండేవాడు.
న చ వ్యాధిర్ న దుర్భిక్షం న చావృష్టిర్ న చాధయః బ్రహ్మక్షత్రవిశాం నిత్యం శూద్రాణాం చ విశేషతః
అప్పుడు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, ముఖ్యంగా శూద్రులలో ఎలాంటి వ్యాధి, కరువు, వర్షాభావం, బాధలు ఉండేవి కావు.
ఆశ్రమాణాం తు సర్వేషామ్ ఆనన్దో ఽభూత్ పృథక్ పృథక్ తస్మిఞ్ శాసతి రాజేన్ద్ర ఇక్ష్వాకూణాం కులోద్వహే
ఇక్ష్వాకువంశంలో పుట్టిన ఆ రాజు పాలనలో, ప్రతి ఆశ్రమంలో ఆనందం విరాజిల్లింది.
దేవానాం దానవానాం తు రాజ్యార్థే విగ్రహో ఽభవత్ క్వాపి తత్ర జయం ప్రాపుర్ దేవాః క్వాపి తథేతరే
ఒక చోట దేవతలు, దానవులు రాజ్యాధికారం కోసం పోరాడారు. ఎక్కడో దేవతలు గెలిచారు, మరికొన్ని చోట్ల దానవులు విజయం సాధించారు.
ఏవం ప్రవర్తమానే తు త్రైలోక్యమ్ అతిపీడితమ్ అభూన్ నారద తత్రాహమ్ అవదం దైత్యదానవాన్
ఇలా జరుగుతుండగా, నారదా! మూడు లోకాలు తీవ్రమైన బాధను అనుభవించాయి. అప్పుడు నేను దైత్యదానవులను ఉద్దేశించి పలికాను.
దేవాంశ్ చాపి విశేషేణ న కృతం తైర్ మదీరితమ్ పునశ్ చ సంగరస్ తేషాం బభూవ సుమహాన్ మిథః
దేవతలు, ముఖ్యంగా నా మాట వినలేదు. మళ్లీ వారి మధ్య గొప్ప యుద్ధం మొదలైంది.
విష్ణుం గత్వా సురాః ప్రోచుస్ తథేశానం జగన్మయమ్ తావ్ ఊచతుర్ ఉభౌ దేవాన్ అసురాన్ దైత్యదానవాన్
దేవతలు విష్ణువును, జగత్తుని పాలించే ఈశానుని దగ్గరకు వెళ్లారు. వారు ఇద్దరూ దేవతలు, అసురులు, దైత్యదానవులను ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
తపసా బలినో యాన్తు పునః కుర్వన్తు సంగరమ్ తథేత్య్ ఆహుర్ యయుః సర్వే తపసే నియతవ్రతాః
తపస్సు ద్వారా బలమైనవారు తిరిగి తపస్సు చేసి, ఆ తరువాత యుద్ధం చేయాలని చెప్పారు. అందరూ తపస్సు చేయాలని సంకల్పించి వెళ్లిపోయారు.
యయుస్ తు రాక్షసాన్ దేవాః పునస్ తే మత్సరాన్వితాః దేవానాం దానవానాం చ సంగరో ఽభూత్ సుదారుణః
కానీ, అసూయతో నిండిన దేవతలు మళ్లీ రాక్షసుల దగ్గరకు వెళ్లారు. దేవతలు, దానవుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
న తత్ర దేవా జేతారో నైవ దైత్యాశ్ చ దానవాః సంయుగే వర్తమానే తు వాగ్ ఉవాచాశరీరిణీ
ఆ యుద్ధంలో దేవతలు గాని, దైత్యదానవులు గాని గెలవలేదు. యుద్ధం జరుగుతుండగా, ఆకాశవాణి వినిపించింది.
యేషాం దశరథో రాజా తే జేతారో న చేతరే
దశరథుడు ఎవరి పక్షంలో ఉన్నాడో వారు గెలుస్తారు, మిగతావారు కాదు.
ఇతి శ్రుత్వా జయాయోభౌ జగ్మతుర్ దేవదానవౌ తత్ర వాయుస్ త్వరన్ ప్రాప్తో రాజానమ్ అవదత్ తదా
ఇలా విని, దేవతలు, దానవులు ఇద్దరూ విజయాన్ని కోరుకుంటూ బయలుదేరారు. అప్పుడు వేగంగా వాయువు వచ్చి రాజును ఉద్దేశించి చెప్పాడు.
ఆగన్తవ్యం త్వయా రాజన్ దేవదానవసంగరే యత్ర రాజా దశరథో జయస్ తత్రేతి విశ్రుతమ్
రాజా! దేవతలు, దానవుల యుద్ధానికి నీవు రావాలి. దశరథుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడే విజయం ఉంటుందని ప్రసిద్ధి.
తస్మాత్ త్వం దేవపక్షే స్యా భవేయుర్ జయినః సురాః
అందువల్ల నీవు దేవతల పక్షంలో ఉండాలి. అప్పుడు దేవతలు గెలుస్తారు.
తద్ వాయువచనం శ్రుత్వా రాజా దశరథో నృపః ఆగమ్యతే మయా సత్యం గచ్ఛ వాయో యథాసుఖమ్
వాయువు మాటలు విని, రాజు దశరథుడు ఇలా అన్నాడు: 'నిజంగా నేను వస్తాను. వాయువూ! నీవు నీ ఇష్టానుసారం పోవచ్చు.'
గతే వాయౌ తదా దైత్యా ఆజగ్ముర్ భూపతిం ప్రతి తే ఽప్య్ ఊచుర్ భగవన్న్ అస్మత్సాహాయ్యం కర్తుమ్ అర్హసి
వాయువు వెళ్లిన తరువాత, దైత్యులు రాజు వద్దకు వచ్చారు. వారు, 'ప్రభూ! మాకు కూడా సహాయం చేయాలి' అని కోరారు.
రాజన్ దశరథ శ్రీమన్ విజయస్ త్వయి సంస్థితః తస్మాత్ త్వం వై దైత్యపతేః సాహాయ్యం కర్తుమ్ అర్హసి
ఓ రాజా, మహిమ కలిగిన దశరథా, విజయము నీవద్దే ఉంది. అందుచేత నీవు దైత్యాధిపతికి సహాయం చేయాలి.
తతః ప్రోవాచ నృపతిర్ వాయునా ప్రార్థితః పురా ప్రతిజ్ఞాతం మయా తచ్ చ యాన్తు దైత్యాశ్ చ దానవాః
అప్పుడు, వాయువు అడిగినప్పుడు నేను అప్పుడే మాటిచ్చాను; దైత్యులు, దానవులు వెళ్లిపోవాలని రాజు అన్నాడు.
స తు రాజా తథా చక్రే గత్వా చైవ త్రివిష్టపమ్ యుద్ధం చక్రే తథా దైత్యైర్ దానవైః సహ రాక్షసైః
ఆ రాజు అలాగే చేసాడు; స్వర్గానికి వెళ్లి, దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులతో యుద్ధం చేశాడు.
పశ్యత్సు దేవసంఘేషు నముచేర్ భ్రాతరస్ తదా వివిధుర్ నిశితైర్ బాణైర్ అథాక్షం నృపతేస్ తథా
దేవతల సమూహం చూస్తుండగా, ఆ సమయంలో నముచికి సోదరులు పదునైన బాణాలతో రాజు రథపు అక్షాన్ని విరిచారు.