జయ కీర్తిద కీర్తిస్ త్వం జయ మూర్తిద మూర్తిధృక్ జయ సౌఖ్యద సౌఖ్యాత్మఞ్ జయ పావనపావన
కీర్తిని ప్రసాదించేవాడా, కీర్తిస్వరూపుడా, రూపాన్ని ఇచ్చేవాడా, అన్ని రూపాలు ధరించిన వాడా, సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడా, సుఖస్వరూపుడా, పవిత్రులను కూడా పవిత్రం చేసే వాడా, నీకు జయ.
జయ శాన్తిద శాన్తిస్ త్వం జయ శంకరసంభవ జయ పానద పానస్ త్వం జయ జ్యోతిఃస్వరూపిణే
శాంతిని ప్రసాదించేవాడా, శాంతిస్వరూపుడా, శంకరుని నుండి జన్మించిన వాడా, పానీయాన్ని ప్రసాదించేవాడా, పానమే అయిన వాడా, వెలుగు రూపమైన వాసుదేవా, నీకు జయ.
జయ వామన విత్తేశ జయ ధూమపతాకినే జయ సర్వస్య జగతో దాతృమూర్తే నమో ఽస్తు తే
వామన రూపుడా, ధనాధిపతీ, పొగతో కూడిన జెండా ధరించిన వాడా, ప్రపంచానికి దాత స్వరూపుడా, నీ దాత రూపానికి నమస్కారం.
త్వమ్ ఏవ లోకత్రయవర్తిజీవ నికాయసంక్లేశవినాశదక్ష శ్రీపుణ్డరీకాక్ష కృపానిధే త్వం నిధేహి పాణిం మమ మూర్ధ్ని విష్ణో
ప్రపంచ మూడింటిలో సంచరించే ప్రాణస్వరూపుడా, జీవుల బాధలను తొలగించడంలో నిపుణుడా, పద్మనేత్రుడా, కరుణాసముద్రా, విష్ణో, నీ చేతిని నా తలపై ఉంచు.
ఏవం స్తువన్తం భగవాఞ్ శఙ్ఖచక్రగదాధరః వరేణ చ్ఛన్దయామ్ ఆస సర్వకామసమృద్ధిదః
అతను ఇలా స్తుతించగా, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన భగవంతుడు, అతనికి కావలసిన అన్ని కోరికలను తీర్చే వరాన్ని ఇచ్చాడు.
ధన్వన్తరిః ప్రీతమనా వరదానేన చక్రిణః వరదానాయ దేవేశం గోవిన్దం సంస్థితం పురః
చక్రాన్ని ధరించిన వాసుదేవుని వరప్రదానంతో ధన్వంతరి హర్షంతో, దేవతల అధిపతి గోవిందుని ఎదుట నిలబడి వరాన్ని స్వీకరించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తమ్ ఆహ నృపతిః ప్రహ్వః సురరాజ్యం మమేప్సితమ్ తచ్ చ దత్తం త్వయా విష్ణో ప్రాప్తో ఽస్మి కృతకృత్యతామ్
ఆ రాజు వినయంగా నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: 'నాకు దేవతల రాజ్యం కావాలి.' అది నీవు నాకు ఇచ్చావు, విష్ణో, నేను నా లక్ష్యాన్ని సాధించాను.
స్తుతః సంపూజితో విష్ణుస్ తత్రైవాన్తరధీయత తథైవ త్రిదశేశత్వమ్ అవాప నృపతిః క్రమాత్
విష్ణువు స్తుతింపబడి, పూజింపబడి అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ రాజు క్రమంగా దేవతల అధిపత్యాన్ని పొందాడు.
ప్రాగర్జితానేకకర్మపరిపాకవశాత్ తతః త్రిఃకృత్వో నాశమ్ అగమత్ సహస్రాక్షః స్వకాత్ పదాత్
మునుపటి అనేక కర్మల ఫలితంగా, సహస్రాక్షుడు అయిన ఇంద్రుడు మూడు సార్లు తన స్థానాన్ని కోల్పోయాడు.
నహుషాద్ వృత్రహత్యాయాః సిన్ధుసేనవధాత్ తతః అహల్యాయాం చ గమనాద్ యేన కేన చ హేతునా
నహుషునివల్ల, వృత్రుని సంహారమునుంచి, సింధుసేనుడిని హత్య చేయడం వల్ల, అహల్యతో సంయోగం వల్ల, ఇంకా ఇతర కారణాల వల్ల కూడా.
స్మారం స్మారం తత్ తద్ ఇన్ద్రశ్ చిన్తాసంతాపదుర్మనాః తతః సురపతిః ప్రాహ వాచస్పతిమ్ ఇదం వచః
ఆ విషయాలను మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, ఇంద్రుడు బాధతో, చింతతో ఉన్న మనసుతో, వాక్పతిగా ప్రసిద్ధుడైన బృహస్పతిని ఇలా అడిగాడు.
హేతునా కేన వాగీశ భ్రష్టరాజ్యో భవామ్య్ అహమ్ మధ్యే మధ్యే పదభ్రంశాద్ వరం నిఃశ్రీకతా నృణామ్
వాక్పతీ, నేను ఎందుకు నా రాజ్యాన్ని కోల్పోతున్నాను? పదే పదే నా స్థానాన్ని కోల్పోయి, అపమానం అనుభవిస్తున్నాను. అది మనుషులకు గొప్ప దురదృష్టం.
గహనాం కర్మణాం జీవగతిం కో వేత్తి తత్త్వతః రహస్యం సర్వభావానాం జ్ఞాతుం నాన్యః ప్రగల్భతే
జీవుల కర్మల మార్గం ఎంత లోతుగా ఉందో, దాన్ని నిజంగా ఎవరు తెలుసుకోగలరు? అన్ని జీవుల రహస్యాన్ని తెలుసుకోవడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.
బృహస్పతిర్ హరిం ప్రాహ బ్రహ్మాణం పృచ్ఛ గచ్ఛ తమ్ స తు జానాతి యద్ భూతం భవిష్యచ్ చాపి వర్తనమ్
బృహస్పతి హరివారిని ఇలా అన్నాడు: 'బ్రహ్మను వెళ్ళి అడుగు. గతంలో ఏం జరిగిందో, భవిష్యత్తులో ఏం జరుగుతుందో, ఇప్పుడే జరుగుతున్నదీ ఆయనే తెలుసు.'
స తు వక్ష్యతి యేనేదం జాతం తచ్ చ మహామతే తావ్ ఆగత్య మహాప్రాజ్ఞౌ నమస్కృత్య మమాన్తికమ్ కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా మామ్ ఊచతుర్ ఇదం వచః
ఈ విషయం ఎవరి వల్ల జరిగిందో, ఆయన చెప్పుతారు. ఆ ఇద్దరు మహా మునులు వచ్చి, చేతులు జోడించి నాకు నమస్కరించి, ఇలా అన్నారు.
భగవన్ కేన దోషేణ శచీభర్తా ఉదారధీః రాజ్యాత్ ప్రభ్రశ్యతే నాథ సంశయం ఛేత్తుమ్ అర్హసి
ప్రభూ, శచీదేవి భర్త అయిన ఇంద్రుడు, మంచి మనసున్నవాడు, ఏ తప్పు వల్ల తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు? స్వామీ, మా సందేహాన్ని తీర్చాలి.
తదాహమ్ అబ్రవం బ్రహ్మంశ్ చిరం ధ్యాత్వా బృహస్పతిమ్ ఖణ్డధర్మాఖ్యదోషేణ తేన రాజ్యపదాచ్ చ్యుతః
ఆ సమయంలో, బ్రహ్మదేవా, నేను బృహస్పతిని దీర్ఘంగా ధ్యానం చేసి ఇలా చెప్పాను — 'పూర్తిగా కర్తవ్యాన్ని చేయకపోవడం వల్లే అతడు రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు.'
దేశకాలాదిదోషేణ శ్రద్ధామన్త్రవిపర్యయాత్ యథావద్దక్షిణాదానాద్ అసద్ద్రవ్యప్రదానతః
దేశం, కాలం మొదలైన కారణాలు, భక్తి లేదా మంత్రంలో తప్పు, యోగ్యంగా దానం చేయకపోవడం, లేదా శుద్ధి లేని వస్తువులు సమర్పించడం వల్ల కూడా —
దేవభూదేవతావజ్ఞాపాతకాచ్ చ విశేషతః యత్ ఖణ్డత్వం స్వధర్మస్య దేహినామ్ ఉపజాయతే
దేవతలు, పితృదేవతలు, ఇతర దేవతలను అవమానించడం అనే పాపం వల్ల ముఖ్యంగా, శరీరధారుల కర్తవ్యాల్లో అసంపూర్ణత వస్తుంది.
తేనాతిమానసస్ తాపః పదహానిశ్ చ దుస్త్యజా కృతో ఽపి ధర్మో ఽనిష్టాయ జాయతే క్షుబ్ధచేతసా
దీనివల్ల అధిక గర్వం, బాధలు, పదవిని కోల్పోవడం వంటివి విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం. మనసు కలవరపడినవాడికి ధర్మాన్ని చేసినా, అది శుభం కాదని ఫలిస్తుంది.
కార్యస్య న భవేత్ సిద్ధ్యై తస్మాద్ అవ్యాకులాయ చ అసంపూర్ణే స్వధర్మే హి కిమ్ అనిష్టం న జాయతే
పని సఫలం కావదు. అందువల్ల మనసు కలవరపడకూడదు. తన కర్తవ్యం అసంపూర్ణంగా ఉంటే, ఏ అపశకునం రాదు చెప్పండి?
తాభ్యాం యత్ పూర్వవృత్తాన్తం తద్ అప్య్ ఉక్తం మయానఘ ఆయుషస్ తు సుతః శ్రీమాన్ ధన్వన్తరిర్ ఉదారధీః
ఆ ఇద్దరికి నేను మునుపటి కథను కూడా వివరించాను — ఆయుష్ కుమారుడైన ధన్వంతరి మహాశయుడు మహోన్నతుడని చెప్పాను.
తమసా చ కృతం విఘ్నం విష్ణునా తచ్ చ నాశితమ్ పూర్వజన్మసు వృత్తాన్తమ్ ఇత్యాది పరికీర్తితమ్
అంధకారంతో అడ్డంకి ఏర్పడింది, విష్ణువు దాన్ని తొలగించాడు. మునుపటి జన్మల్లో జరిగిన విషయాలను వివరించాను.
తచ్ ఛ్రుత్వా విస్మితౌ చోభౌ మామ్ ఏవ పునర్ ఊచతుః
అది విని, ఇద్దరూ ఆశ్చర్యపోయి, మళ్లీ నన్ను అడిగారు.
తద్దోషప్రతిబన్ధస్ తు కేన స్యాత్ సురసత్తమ
ఆ తప్పు వల్ల ఏర్పడిన అడ్డంకి ఎలా తొలగించవచ్చు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా?
పునర్ ధ్యాత్వా తావ్ అవదం శ్రూయతాం దోషకారకమ్ కారణం సర్వసిద్ధీనాం దుఃఖసంసారతారణమ్
మళ్లీ ధ్యానం చేసి, వారికి ఇలా చెప్పాను — 'ఆ తప్పు కారణాన్ని, అన్ని సిద్ధుల మూలాన్ని, బాధల సముద్రాన్ని దాటే మార్గాన్ని వినండి.'
శరణం తప్తచిత్తానాం నిర్వాణం జీవతామ్ అపి గత్వా తు గౌతమీం దేవీం స్తూయేతాం హరిశంకరౌ
మనసు బాధపడే వారికి ఇది ఆశ్రయం, బ్రతికున్నవారికీ విముక్తి. గౌతమి దేవిని దర్శించి, హరి, శంకరులను స్తుతించాలి.
నోపాయో ఽన్యో ఽస్తి సంశుద్ధ్యై తౌ తాం హిత్వా జగత్త్రయే తదైవ జగ్మతుర్ ఉభౌ గౌతమీం మునిసత్తమ స్నాతౌ కృతక్షణౌ చోభౌ దేవౌ తుష్టువతుర్ ముదా
పవిత్రతకు మరో మార్గం లేదు. అందుకే, ఆ ఇద్దరూ అన్నీ వదిలిపెట్టి వెంటనే గౌతమిని చేరారు. సరిగ్గా స్నానం చేసి, ఆనందంగా ఆ దేవిని స్తుతించారు.
నమో మత్స్యాయ కూర్మాయ వరాహాయ నమో నమః నరసింహాయ దేవాయ వామనాయ నమో నమః
మత్స్యరూపుడైనవాడికి, కూర్మరూపుడైనవాడికి, వరాహరూపుడైనవాడికి నమస్కారం, నమస్కారం! నరసింహరూపుడైన దేవునికి, వామనరూపుడైనవాడికి పునఃపునః నమస్కారం!
నమో ఽస్తు హయరూపాయ త్రివిక్రమ నమో ఽస్తు తే నమో ఽస్తు బుద్ధరూపాయ రామరూపాయ కల్కినే
హయగ్రీవరూపుడైనవాడికి, త్రివిక్రముడా, నీకు నమస్కారం! బుద్ధరూపుడైనవాడికి, రామరూపుడైనవాడికి, కల్కిరూపుడైనవాడికి నమస్కారం!