గృహాణ కన్యాం విధివద్ భార్యాం కురు మమ స్వసామ్ అస్యాం ప్రీత్యా వర్తితవ్యం యాచేయం దక్షిణామ్ ఇమామ్
"నా సోదరిని యథావిధిగా భార్యగా స్వీకరించండి. ఆమెతో ప్రేమగా జీవించండి. ఇదే నేను కోరుతున్న దక్షిణా."
భ్రాతృవత్ పుత్రవచ్ చాపి శిష్యః స్యాత్ తు గురోః సదా గురుశ్ చ పితృవచ్ చ స్యాత్ సంబన్ధో ఽత్ర కథం భవేత్
"శిష్యుడు గురువుకు అన్నవలె, కుమారునివలె ఎప్పుడూ ఉండాలి. గురువు తండ్రివలె ఉండాలి. అలాంటప్పుడు ఈ బంధం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?"
మద్వాక్యం కురు సత్యం త్వం మమాజ్ఞా తవ దక్షిణా సర్వం స్మృత్వా కఠాద్య త్వం రేవతీం భర తన్మనాః
"నా మాటను నిజంగా నువ్వు చేయు. నా ఆజ్ఞే నీకు దక్షిణా. అన్నీ గుర్తు పెట్టుకుని, ఓ కఠా! రేవతిని మనస్పూర్తిగా స్వీకరించు."
తథేత్య్ ఉక్త్వా గురోర్ వాక్యాత్ కఠో జగ్రాహ పాణినా రేవతీం విధివద్ దత్తాం తాం సమీక్ష్య కఠస్ త్వ్ అథ
అలాగని, గురువు మాటకు కఠుడు రేవతిని చేతిపట్టి, యథావిధిగా స్వీకరించాడు. ఆ తరువాత కఠుడు ఆమెను చూశాడు.
తత్రైవ పూజయామ్ ఆస దేవేశం శంకరం తదా రేవత్యా రూపసంపత్త్యై శివప్రీత్యై చ రేవతీ
అక్కడే కఠుడు రేవతితో కలిసి, ఆమె అందం కోసం, శివుడు సంతోషించేందుకు, దేవతల అధిపతియైన శంకరుని పూజించాడు.
సురూపా చారుసర్వాఙ్గీ న రూపేణోపమీయతే అభిషేకోదకం తత్ర రేవత్యా యద్ వినిఃసృతమ్
ఆమె అందమైనది, సుందరమైన అవయవాలు కలిగి, రూపంలో ఎవ్వరితోనూ సరిపోలని వాడెను. రేవతికి అభిషేకం చేసిన నీరు అక్కడ ప్రవహించింది.
సాభవత్ తత్ర గఙ్గాయాం తస్మాత్ తన్నామతో నదీ రేవతీతి సమాఖ్యాతా రూపసౌభాగ్యదాయినీ
ఆ నీరు గంగలో రేవతి అనే నదిగా మారింది. అందాన్ని, అదృష్టాన్ని ప్రసాదించే నదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
పునర్ దర్భైశ్ చ వివిధైర్ అభిషేకం చకార సః పుణ్యరూపత్వసంసిద్ధ్యై విదర్భా తద్ అభూన్ నదీ
తరువాత, వివిధ రకాల దర్భలతో అభిషేకం చేసి, శుభరూపాన్ని పొందేందుకు కఠుడు చేసాడు. అది విదర్భా నదిగా మారింది.
శ్రద్ధయా సంగమే స్నాత్వా రేవతీగఙ్గయోర్ నరః సర్వపాపవినిర్ముక్తో విష్ణులోకే మహీయతే
రేవతి, గంగా సంగమంలో భక్తితో స్నానం చేసినవాడు, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
తథా విదర్భాగౌతమ్యోః సంగమే శ్రద్ధయా మునే స్నానం కరోత్య్ అసౌ యాతి భుక్తిం ముక్తిం చ తత్క్షణాత్
అలాగే, విదర్భా, గౌతమీ సంగమంలో భక్తితో స్నానం చేసినవాడు, వెంటనే భోగాన్ని, మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
ఉభయోస్ తీరయోస్ తత్ర తీర్థానాం శతమ్ ఉత్తమమ్ సర్వపాపక్షయకరం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్
ఆ రెండు ఒడ్డుల మీద, అక్కడ వంద గొప్ప తీర్థాలు ఉన్నాయి. అవి అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తాయి.
పూర్ణతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం గఙ్గాయా ఉత్తరే తటే తత్ర స్నాత్వా నరో ఽజ్ఞానాత్ తథాపి శుభమ్ ఆప్నుయాత్
అది గంగా నది ఉత్తర తీరంలో పూర్ణతీర్థం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ ఒకడు తెలియకుండానే స్నానం చేసినా, మంచి ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
పూర్ణతీర్థస్య మాహాత్మ్యం వర్ణ్యతే కేన జన్తునా స్వయం సంస్థీయతే యత్ర చక్రిణా చ పినాకినా
పూర్ణతీర్థ మహిమను ఎవరు వివరించగలరు? అక్కడే చక్రధారి, త్రిశూలధారి కూడా తాము స్థిరపడినవారు.
పురా ధన్వన్తరిర్ నామ కల్పాదావ్ ఆయుషః సుతః ఇష్ట్వా బహువిధైర్ యజ్ఞైర్ అశ్వమేధపురఃసరైః
పూర్వం, ఒక కల్పం ప్రారంభంలో, ఆయుష్ కుమారుడైన ధన్వంతరి అనేక యజ్ఞాలు చేశాడు. వాటిలో అశ్వమేధ యాగం ముఖ్యమైనది.
దత్త్వా దానాన్య్ అనేకాని భుక్త్వా భోగాంశ్ చ పుష్కలాన్ విజ్ఞాయ భోగవైషమ్యం పరం వైరాగ్యమ్ ఆశ్రితః
అతడు ఎన్నో దానాలు ఇచ్చి, అనేక సుఖాలు అనుభవించి, అనుభవాలలో అసమానతను గ్రహించి, పరమ వైరాగ్యాన్ని ఆశ్రయించాడు.
గిరిశృఙ్గే ఽమ్బుధేః పారే తథా గఙ్గానదీతటే శివవిష్ణ్వోర్ గృహే వాపి విశేషాత్ పుణ్యసంగమే
సముద్రాన్ని దాటి కొండ శిఖరంపై, లేదా గంగానది ఒడ్డున, లేదా శివుడు, విష్ణువు ఇంట్లో, ముఖ్యంగా పవిత్ర సంగమంలో—
తప్తం హుతం చ జప్తం చ సర్వమ్ అక్షయతాం వ్రజేత్ ధన్వన్తరిర్ ఇతి జ్ఞాత్వా తత్ర తేపే తపో మహత్
అక్కడ చేసిన తపస్సు, హోమాలు, జపాలు అన్నీ నశించని ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. ఈ విషయం తెలుసుకున్న ధన్వంతరి అక్కడ గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
జ్ఞానవైరాగ్యసంపన్నో భీమేశచరణాశ్రయః తపశ్ చకార విపులం గఙ్గాసాగరసంగమే
జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలిగి, భీమేశ్వరుని పాదాలను ఆశ్రయించి, గంగా-సముద్ర సంగమంలో ధన్వంతరి ఘనమైన తపస్సు చేశాడు.
పురా చ నికృతో రాజ్ఞా రణం హిత్వా మహాసురః సహస్రమ్ ఏకం వర్షాణాం సముద్రం ప్రావిశద్ భయాత్
పూర్వం, ఓ మహాసురుడు, ఓ రాజు యుద్ధంలో ఓడించడంతో, భయంతో వెయ్యేళ్లు సముద్రంలో దాగిపోయాడు.
ధన్వన్తరౌ వనం ప్రాప్తే రాజ్యం ప్రాప్తే తు తత్సుతే విరాగం చ గతే రాజ్ఞి తతః ప్రాయాద్ అథార్ణవాత్
ధన్వంతరి అడవిలోకి వెళ్లినప్పుడు, అతని కుమారుడు రాజ్యాన్ని పొందాడు. ఆ రాజుకు వైరాగ్యం వచ్చినప్పుడు, ఆ మహాసురుడు సముద్రాన్ని విడిచిపోయాడు.
తపస్యన్తం తమో నామ బలవాన్ అసురో మునే గఙ్గాతీరం సమాశ్రిత్య రాజా ధన్వన్తరిర్ యతః
మహర్షీ, రాజైన ధన్వంతరి గంగాతీరంలో తపస్సు చేస్తుండగా, తమ అనే బలమైన అసురుడు అక్కడ ఆశ్రయించాడు.
జపహోమరతో నిత్యం బ్రహ్మజ్ఞానపరాయణః తం రిపుం నాశయామీతి తమః ప్రాయాద్ అథార్ణవాత్
ధన్వంతరి ఎప్పుడూ జపం, హోమంలో నిమగ్నుడై, బ్రహ్మజ్ఞానంలో తలమునకలై, 'ఆ శత్రువును నాశనం చేస్తాను' అని భావించగా, తమ మహాసురుడు సముద్రాన్ని విడిచిపోయాడు.
నాశితో బహుశో ఽనేన రాజ్ఞా బలవతా త్వ్ అహమ్ తం రిపుం నాశయామీతి తమః ప్రాయాద్ అథార్ణవాత్
ఈ బలవంతుడైన రాజు అతన్ని ఎన్నోసార్లు నాశనం చేశాను. 'ఆ శత్రువును నాశనం చేస్తాను' అని తలచి, తమ మహాసురుడు సముద్రాన్ని విడిచిపోయాడు.
మాయయా ప్రమదారూపం కృత్వా రాజానమ్ అభ్యగాత్ నృత్యగీతవతీ సుభ్రూర్ హసన్తీ చారుదర్శనా
ఆ అసురుడు మాయతో స్త్రీ రూపం ధరించి, రాజును దగ్గరికి వచ్చాడు. ఆ స్త్రీ అందమైన కనుబొమ్మలతో, నాట్యం చేసి, పాట పాడుతూ, నవ్వుతూ, అందంగా కనిపించింది.
తాం దృష్ట్వా చారుసర్వాఙ్గీం బహుకాలం నయాన్వితామ్ శాన్తామ్ అనువ్రతాం భక్తాం కృపయా చాబ్రవీన్ నృపః
ఆమెను అందమైన అవయవాలతో, అక్కడ చాలా కాలం గడిపినదిగా, శాంతంగా, భక్తిగా, విశ్వాసంగా చూసిన రాజు, దయతో ఆమెతో మాట్లాడాడు.
కాసి త్వం కస్య హేతోర్ వా వర్తసే గహనే వనే కం దృష్ట్వా హర్షసీవ త్వం వద కల్యాణి పృచ్ఛతే
నీవెవరు? ఏ కారణంతో ఈ ఘనమైన అడవిలో ఉంటున్నావు? నువ్వు ఎవరిని చూసి ఇంత ఆనందంగా ఉన్నావు? మంగళకరమైనవాడా, నేను అడుగుతున్నాను, చెప్పు.
ప్రమదా చాపి తద్వాక్యం శ్రుత్వా రాజానమ్ అబ్రవీత్
ఆ స్త్రీ రాజు మాటలు విని, అతనితో ఇలా చెప్పింది.
త్వయి తిష్ఠతి కో లోకే హేతుర్ హర్షస్య మే భవేత్ అహమ్ ఇన్ద్రస్య యా లక్ష్మీస్ త్వాం దృష్ట్వా కామసంభృతమ్
నీవు ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, నాకు లోకంలో ఇంకెందుకు ఆనందం కావాలి? నేను ఇంద్రునికి లక్ష్మి, నిన్ను చూసి కోరికతో నిండిపోయాను.
హర్షాచ్ చరామి పురతో రాజంస్ తవ పునః పునః అగణ్యపుణ్యవిరహాద్ అహం సర్వస్య దుర్లభా
ఓ రాజా! ఆనందంతో నేను మళ్లీ మళ్లీ నీ ముందుకు వస్తున్నాను. కానీ ఎన్నో పుణ్యాలు లేకపోతే, నన్ను అందరూ పొందడం చాలా కష్టం.
ఏతద్ వచో నిశమ్యాశు తపస్ త్యక్త్వా సుదుష్కరమ్ తామ్ ఏవ మనసా ధ్యాయంస్ తన్నిష్ఠస్ తత్పరాయణః
ఈ మాటలు విని, అతడు ఆ దుర్లభమైన తపస్సును వెంటనే వదిలిపెట్టి, తన మనసులో ఆమెను మాత్రమే ధ్యానిస్తూ, ఆమెపై నిబద్ధతతో, ఆమెనే ఆశ్రయంగా భావించాడు.