మునయో జాతసంహర్షాః సర్వ ఏవ తపస్వినః తతః ప్రసన్నా హ్య్ అభవన్న్ ఋషయో ఽగస్త్యపూర్వకాః
అందరు మునులు, ముఖ్యంగా అగస్త్యుడు మొదలైన తపస్సు చేసిన వారు, ఆనందంతో హర్షించిపోయారు.
వరాన్ దదుర్ యథాకామం సౌరయే మన్దగామినే స ప్రీతో బ్రాహ్మణాన్ ఆహ శనిః సూర్యసుతో బలీ
వారు మందగామి శౌరీకి తన ఇష్టమైన వరాలను ఇచ్చారు. సంతోషించిన శని, సూర్యుని బలమైన కుమారుడు, బ్రాహ్మణులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
మద్ద్వారే నియతా యే చ కుర్వన్త్య్ అశ్వత్థలమ్భనమ్ తేషాం సర్వాణి కార్యాణి స్యుః పీడా మద్భవా న చ
నా ద్వారంగా ఎవరైనా నిత్యం అశ్వత్థ వృక్షానికి పూజలు చేస్తే, వారి అన్ని పనులు సఫలమవుతాయి. నా వల్ల కలిగే బాధలు వారికి ఉండవు.
తీర్థే చాశ్వత్థసంజ్ఞే వై స్నానం కుర్వన్తి యే నరాః తేషాం సర్వాణి కార్యాణి భవేయుర్ అపరో వరః
అశ్వత్థ అనే పవిత్ర స్థలంలో స్నానం చేసే వారు, వారి అన్ని పనులు విజయవంతమవుతాయి. ఇది మరో వరం.
మన్దవారే తు యే ఽశ్వత్థం ప్రాతర్ ఉత్థాయ మానవాః ఆలభన్తే చ తేషాం వై గ్రహపీడా వ్యపోహతు
మందవారంలో ఉదయం లేచి అశ్వత్థ వృక్షాన్ని తాకే వారికి, గ్రహాల వల్ల కలిగే బాధలు తొలగిపోతాయి.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థమ్ అశ్వత్థం పిప్పలం విదుః తీర్థం శనైశ్చరం తత్ర తత్రాగస్త్యం చ సాత్త్రికమ్
ఆ సమయం నుండి ఆ తీర్థాన్ని అశ్వత్థ, పిప్పల అని పిలుస్తారు. అక్కడ శనైశ్చరుని తీర్థం, అగస్త్యుడు, సత్రికుడు కూడా ఉన్నారు.
యాజ్ఞికం చాపి తత్ తీర్థం సామగం తీర్థమ్ ఏవ చ ఇత్యాద్యష్టోత్తరాణ్య్ ఆసన్ సహస్రాణ్య్ అథ షోడశ తేషు స్నానం చ దానం చ సత్త్రయాగఫలప్రదమ్
ఆ తీర్థాన్ని యాజ్ఞిక, సామగ కూడా అంటారు. అలా మొత్తం వెయ్యి పదహారు తీర్థాలు ఉన్నాయి. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం యాగఫలాన్ని ఇస్తుంది.
సోమతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం తద్ అప్య్ ఉక్తం మహాత్మభిః తత్ర స్నానేన దానేన సోమపానఫలం లభేత్
ఆ స్థలాన్ని సోమతీర్థం అని మహాత్ములు ప్రసిద్ధి చేశారు. అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే సోమపానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది.
జగతాం మాతరః పూర్వమ్ ఓషధ్యో జీవసంమతాః మమాపి మాతరో దేవ్యః పూర్వాసాం పూర్వవత్తరాః
ప్రపంచానికి తల్లులు ముందుగా ఔషధాలు, అవి ప్రాణులకు ప్రీతిపాత్రమైనవి. నా తల్లులు అయిన దేవతలు కూడా, ఆ పూర్వ తల్లులకన్నా పురాతనమైనవారు.
ఆసు ప్రతిష్ఠితో ధర్మః స్వాధ్యాయో యజ్ఞకర్మ చ ఆభిర్ ఏవ ధృతం సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్
వాటిలో ధర్మం, స్వాధ్యాయం, యజ్ఞకర్మ స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఈ ఔషధాల వల్లే చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలు నిలబడినవి.
అశేషరోగోపశమో భవత్య్ ఆభిర్ అసంశయమ్ అన్నమ్ ఏతాభిర్ ఏవ స్యాద్ అశేషప్రాణరక్షణమ్ అత్రౌషధ్యో జగద్వన్ద్యా మామ్ ఊచుర్ అనహంకృతాః
ఈ ఔషధాల వల్ల అన్ని రోగాలు నిస్సందేహంగా పోతాయి. అన్నం కూడా వీటి వల్లే లభిస్తుంది. అన్ని ప్రాణులు కాపాడబడతారు. ప్రపంచం పూజించే ఔషధాలు, అహంకారం లేకుండా నన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాయి.
అస్మాకం త్వం పతిం దేహి రాజానం సురసత్తమ
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా! మాకు భర్తను, రాజును దయచేయుము.
తచ్ ఛ్రుత్వా వచనం తాసాం మయోక్తా ఓషధీర్ ఇదమ్ పతిం ప్రాప్స్యథ సర్వాశ్ చ రాజానం ప్రీతివర్ధనమ్
వాటి మాటలు విని నేను ఔషధాలకు ఇలా అన్నాను: 'మీ అందరికీ ఆనందాన్ని పెంచే భర్త, రాజు లభిస్తాడు.'
రాజానమ్ ఇతి తచ్ ఛ్రుత్వా తా మామ్ ఊచుః పునర్ మునే గన్తవ్యం క్వ పునశ్ చోక్తా గౌతమీం యాన్తు మాతరః
'రాజు' అని విని అవి మళ్లీ నన్ను అడిగాయి: 'మేము ఎక్కడికి వెళ్లాలి?' అప్పుడు నేను, 'తల్లులు గౌతమీకి వెళ్లండి' అని చెప్పాను.
తుష్టాయామ్ అథ తస్యాం వో రాజా స్యాల్ లోకపూజితః తాశ్ చ గత్వా మునిశ్రేష్ఠ తుష్టువుర్ గౌతమీం నదీమ్
ఆమె సంతోషిస్తే, మీ రాజు లోకంలో అందరికి పూజింపబడతాడు. మునిశ్రేష్ఠా! అవి గౌతమీ నదిని వెళ్లి స్తుతించాయి.
కిం వాకరిష్యన్ భవవర్తినో జనా నానాఘసంఘాభిభవాచ్ చ దుఃఖితాః న చాగమిష్యద్ భవతీ భువం చేత్ పుణ్యోదకే గౌతమి శంభుకాన్తే
భవలోకంలో నివసించే ప్రజలు ఎన్నో పాపాల వల్ల బాధపడుతూ ఏం చేయగలరు? శంభువు వద్ద పవిత్రమైన నీటితో గౌతమీ భూమికి రాకపోతే, వారికి ఉపశమనం ఎలా కలుగుతుంది?
కో వేత్తి భాగ్యం నరదేహభాజాం మహీగతానాం సరితామ్ అధీశే ఏషాం మహాపాతకసంఘహన్త్రీ త్వమ్ అమ్బ గఙ్గే సులభా సదైవ
మనుష్య శరీరం ధరించినవారి అదృష్టం, భూమిపై ఉన్న నదుల గతి ఎవరికీ తెలియదు, నీరు పాలించే దేవతా! మహా పాపాలను తొలగించే గంగమ్మా, నీవు ఎప్పుడూ అందరికీ సులభంగా లభించేవాడివి.
న తే విభూతిం నను వేత్తి కో ఽపి త్రైలోక్యవన్ద్యే జగదమ్బ గఙ్గే గౌరీసమాలిఙ్గితవిగ్రహో ఽపి ధత్తే స్మరారిః శిరసాపి యత్ త్వామ్
మూడు లోకాలు వందించే జగదంబ గంగమ్మా! నీ మహిమను ఎవరు పూర్తిగా తెలుసుకోగలరు? గౌరీని ఆలింగనం చేసుకున్న శివుడు కూడా, నిన్ను తన తలపై ధరించాడే.
నమో ఽస్తు తే మాతర్ అభీష్టదాయిని నమో ఽస్తు తే బ్రహ్మమయే ఽఘనాశిని నమో ఽస్తు తే విష్ణుపదాబ్జనిఃసృతే నమో ఽస్తు తే శంభుజటావినిఃసృతే
కోరికలు నెరవేర్చే తల్లీ! నీకు నమస్కారం. బ్రహ్మస్వరూపిణి, పాపాలను పోగొట్టే దేవతా! నీకు నమస్కారం. విష్ణువు పాదకమలాల నుంచి ఉద్భవించినవాడివి, శంభువు జటల నుంచి ప్రవహించినవాడివి, నీకు నమస్కారం.
ఇత్య్ ఏవం స్తువతామ్ ఈశా కిం దదామీత్య్ అవోచత
ఇలా స్తుతించినప్పుడు, ఆ ఈశ్వరీ, 'మీకు ఏమి ఇవ్వాలని కోరుకుంటున్నారు?' అని అడిగింది.
పతిం దేహి జగన్మాతా రాజానమ్ అతితేజసమ్
'జగన్మాతా! మాకు గొప్ప తేజస్సు కలిగిన రాజును భర్తగా దయచేయుము' అని కోరారు.
తదోవాచ నదీ గఙ్గా ఓషధీస్ తా ఇదం వచః
అప్పుడు గంగా నది, ఆ ఔషధులతో ఇలా చెప్పింది.
అహం చామృతరూపాస్మి ఓషధ్యో మాతరో ఽమృతాః తాదృశం చామృతాత్మానం పతిం సోమం దదామి వః
'నేను అమృత స్వరూపురాలిని, మీరు ఔషధులూ కూడా అమృత స్వభావం కల తల్లులే. అందుకే, అమృతాత్ముడైన సోముని మిమ్మల్ని భర్తగా ఇస్తాను.'
దేవాశ్ చ ఋషయో వాక్యం మేనిరే సోమ ఏవ చ ఓషధ్యశ్ చాపి తద్ వాక్యం తతో జగ్ముః స్వమ్ ఆలయమ్
దేవతలు, ఋషులు, సోముడు, ఔషధులు—all అందరూ ఆ మాటలను అంగీకరించి, తాము తాము తమ తమ గృహాలకు వెళ్లిపోయారు.
యత్ర చాపుర్ మహౌషధ్యో రాజానమ్ అమృతాత్మకమ్ సోమం సమస్తసంతాపపాపసంఘనివారకమ్
అక్కడ, ఆ గొప్ప ఔషధులు, అమృత స్వరూపుడైన, అన్ని బాధలు, పాప సమూహాలను తొలగించే సోముని రాజుగా పొందారు.
సోమతీర్థం తు తత్ ఖ్యాతం సోమపానఫలప్రదమ్ తత్ర స్నానేన దానేన పితరః స్వర్గమ్ ఆప్నుయుః
ఆ స్థలం సోమతీర్థం అని ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే పితృదేవతలు స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
య ఇదం శృణుయాన్ నిత్యం పఠేద్ వా భక్తితః స్మరేత్ దీర్ఘమ్ ఆయుర్ అవాప్నోతి స పుత్రీ ధనవాన్ భవేత్
ఈ కథను ప్రతిరోజూ వినేవాడు, భక్తితో చదువేవాడు, లేదా స్మరించేవాడు, దీర్ఘాయువు, సంతానం, ధనం—all సంపదలు పొందుతాడు.
ధాన్యతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం సర్వకామప్రదం నృణామ్ సుభిక్షం క్షేమదం పుంసాం సర్వాపద్వినివారణమ్
ధాన్యతీర్థం అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ స్థలం, మనుషులకు అన్ని కోరికలు నెరవేర్చేది, సమృద్ధిని, రక్షణను ఇస్తుంది, అన్ని అపాయాలను తొలగిస్తుంది.
ఓషధ్యః సోమరాజానం పతిం ప్రాప్య ముదాన్వితాః ఊచుః సర్వస్య లోకస్య గఙ్గాయాశ్ చేప్సితం వచః
ఔషధులు, ఆనందంతో సోముని భర్తగా పొందిన తరువాత, గంగమ్మకు, లోకానికి కావలసిన మాటలు చెప్పారు.
వైదికీ పుణ్యగాథాస్తి యాం వై వేదవిదో విదుః భూమిం సస్యవతీం కశ్చిన్ మాతరం మాతృసంమితామ్
వేదాలు తెలిసినవారు తెలుసు, ఒక పవిత్రమైన వేద కథ ఉంది. ఎవరైనా సస్యశ్యామలమైన భూమిని, తల్లిని తల్లి సమానంగా ఇచ్చేవారిని గురించి అది చెబుతుంది.