యో మాతరం సరసైర్ నృత్యగీతైస్ తథాభిలాషైర్ అఖిలైర్ వినోదైః సంతోషయామ్ ఆస తదాతితుష్టం తం శ్రీగణేశం శరణం ప్రపద్యే
నాట్యం, పాటలు, అన్నిరకాల వినోదాలతో తన తల్లిని సంతోషపరిచినవాడు, ఆమె సంతృప్తి చెందినప్పుడు, ఆ శ్రీగణేశుని నేను శరణు కోరుతున్నాను.
సురోపకారైర్ అసురైశ్ చ యుద్ధైః స్తోత్రైర్ నమస్కారపరైశ్ చ మన్త్రైః పితృప్రసాదేన సదా సమృద్ధం తం శ్రీగణేశం శరణం ప్రపద్యే
దేవతల సహాయంతో, అసురులతో యుద్ధాలతో, స్తోత్రాలతో, నమస్కారాలతో, మంత్రాలతో, తండ్రి అనుగ్రహంతో ఎప్పుడూ సంపన్నుడై ఉన్నవాడు ఆ శ్రీగణేశుని నేను శరణు కోరుతున్నాను.
జయే పురాణామ్ అకరోత్ ప్రతీపం పిత్రాపి హర్షాత్ ప్రతిపూజితో యః నిర్విఘ్నతాం చాపి పునశ్ చకార తస్మై గణేశాయ నమస్కరోమి
పురాతన శత్రువులతో యుద్ధంలో ఎదిరించినవాడు, తన తండ్రి ఆనందంతో పూజించినవాడు, మళ్లీ విఘ్నాలు తొలగించినవాడు — ఆ గణేశునికి నేను నమస్కరిస్తాను.
ఇతి స్తుతః సురగణైర్ విఘ్నేశః ప్రాహ తాన్ పునః
ఇలా దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, విఘ్నేశ్వరుడు వారికి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ఇతో నిర్విఘ్నతా సత్త్రే మత్తః స్యాద్ అసురారిణః
ఈ యజ్ఞంలో, అసురారిచేత నిర్వహించబడుతున్న యాగానికి, నా అనుగ్రహంతో విఘ్నాలు తొలగిపోతాయి.
దేవసత్త్రే నివృత్తే తు గణేశః ప్రాహ తాన్ సురాన్
దేవతల యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, గణేశుడు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు.
స్తోత్రేణానేన యే భక్త్యా మాం స్తోష్యన్తి యతవ్రతాః తేషాం దారిద్ర్యదుఃఖాని న భవేయుః కదాచన
ఈ స్తోత్రంతో, భక్తితో, నియమంగా నన్ను స్తుతించే వారికి ఎప్పుడూ దారిద్ర్యం, దుఃఖాలు కలుగవు.
అత్ర యే భక్తితః స్నానం దానం కుర్యుర్ అతన్ద్రితాః తేషాం సర్వాణి కార్యాణి భవేయుర్ ఇతి మన్యతామ్
ఇక్కడ భక్తితో, శ్రద్ధగా స్నానం, దానం చేసే వారికి అన్ని కార్యాలు విజయవంతమవుతాయని తెలుసుకోవాలి.
తద్వాక్యసమకాలం తు తథేత్య్ ఊచుః సురా అపి నివృత్తే తు మఖే తస్మిన్ సురా జగ్ముః స్వమ్ ఆలయమ్
ఆ సమయంలో దేవతలు 'అలా జరగాలి' అని సమాధానం ఇచ్చారు. ఆ యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత, దేవతలు తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థమ్ అవిఘ్నమ్ ఇతి గద్యతే సర్వకామప్రదం పుంసాం సర్వవిఘ్నవినాశనమ్
అప్పటి నుండి ఆ తీర్థం అడ్డంకులు లేని పవిత్ర స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అది మనుషులకు అన్ని కోరికలు తీరుస్తుంది, అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తుంది.
శేషతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం సర్వకామప్రదాయకమ్ తస్య రూపం ప్రవక్ష్యామి యన్ మయా పరిభాషితమ్
అది శేష తీర్థం అని ప్రసిద్ధి, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే పవిత్ర స్థలం. దాని స్వరూపాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను, నేను చెప్పిన విధంగా.
శేషో నామ మహానాగో రసాతలపతిః ప్రభుః సర్వనాగైః పరివృతో రసాతలమ్ అథాభ్యగాత్
శేషుడు అనే మహా నాగుడు, రసాతల లోకానికి అధిపతి, అన్ని నాగులతో కూడి రసాతలంలోకి ప్రవేశించాడు.
రాక్షసా దైత్యదనుజాః ప్రవిష్టా యే రసాతలమ్ తైర్ నిరస్తో భోగిపతిర్ మామ్ ఉవాచాథ విహ్వలః
రాక్షసులు, దైత్య దానవుల సంతానమైన వారు, రసాతలంలోకి ప్రవేశించి, నాగాధిపతిని అక్కడి నుండి వెళ్లగొట్టారు. అప్పుడు శేషుడు బాధతో నన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
రసాతలం త్వయా దత్తం రాక్షసానాం మమాపి చ తే మే స్థానం న దాస్యన్తి తస్మాత్ త్వాం శరణం గతః
'రసాతలాన్ని రాక్షసులకు, నాకు కూడా నీవు ఇచ్చావు. కానీ వారు నాకు అక్కడ స్థానం ఇవ్వరు. అందుకే నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను.'
తతో ఽహమ్ అబ్రవం నాగం గౌతమీం యాహి పన్నగ తత్ర స్తుత్వా మహాదేవం లప్స్యసే త్వం మనోరథమ్
అప్పుడు నేను ఆ నాగుని ఇలా అన్నాను: 'నీవు గౌతమి నదికి వెళ్ళు. అక్కడ మహాదేవుని స్తుతించి, నీ కోరిక నెరవేరుతుంది.'
నాన్యో ఽస్తి లోకత్రితయే మనోరథసమర్పకః మద్వాక్యప్రేరితో నాగో గఙ్గామ్ ఆప్లుత్య యత్నతః కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా తుష్టావ త్రిదశేశ్వరమ్
ఈ మూడు లోకాలలో కోరికలు నెరవేర్చేవాడు మరొకరు లేరు. నా మాట విని, ఆ నాగుడు శ్రద్ధతో గంగా నదిలో స్నానం చేసి, చేతులు జోడించి త్రిదశాధిపతిని స్తుతించాడు.
నమస్ త్రైలోక్యనాథాయ దక్షయజ్ఞవిభేదినే ఆదికర్త్రే నమస్ తుభ్యం నమస్ త్రైలోక్యరూపిణే
మూడు లోకాల అధిపతికి, దక్ష యజ్ఞాన్ని ధ్వంసించినవారికి, ఆదికర్తకు నమస్కారం. మూడు లోకాల రూపంగా ఉన్నవారికి నమస్కారం.
నమః సహస్రశిరసే నమః సంహారకారిణే సోమసూర్యాగ్నిరూపాయ జలరూపాయ తే నమః
వెయ్యి తలలుగలవారికి నమస్కారం. సంహారకారిణికి నమస్కారం. చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, నీటి రూపాలైనవారికి నమస్కారం.
సర్వదా సర్వరూపాయ కాలరూపాయ తే నమః పాహి శంకర సర్వేశ పాహి సోమేశ సర్వగ జగన్నాథ నమస్ తుభ్యం దేహి మే మనసేప్సితమ్
ఎప్పుడూ అన్ని రూపాలుగలవారికి, కాలరూపుడైనవారికి నమస్కారం. శంకరా! సమస్తలోకాధిపతీ! నన్ను కాపాడు. సోమేశ్వరా! అన్నివైపులా వ్యాపించినవాడా! జగన్నాథా! నీకు నమస్కారం. నా మనసులో ఉన్న కోరికను నెరవేర్చు.
తతో మహేశ్వరః ప్రీతః ప్రాదాన్ నాగేప్సితాన్ వరాన్ వినాశాయ సురారీణాం దైత్యదానవరక్షసామ్
అప్పుడు మహేశ్వరుడు సంతోషించి, నాగునికి అతను కోరిన వరాలను ఇచ్చాడు. అవి దేవతలకు శత్రువులైన దైత్య, దానవ, రాక్షసులను నాశనం చేయడానికి ఇచ్చిన వరాలు.
శేషాయ ప్రదదౌ శూలం జహ్య్ అనేనారిపుంగవాన్ తతః ప్రోక్తః శివేనాసౌ శేషః శూలేన భోగిభిః
శేషునికి శూలాన్ని ఇచ్చి, 'ఇది ద్వారా నీ శత్రువులను సంహరించు' అని చెప్పాడు. ఆ తర్వాత శివుడు, శేషుడు మరియు నాగులకు ఆ శూలం గురించి ఉపదేశించాడు.
రసాతలమ్ అథో గత్వా నిజఘాన రిపూన్ రణే నిహత్య నాగః శూలేన దైత్యదానవరాక్షసాన్
తర్వాత శేషుడు రసాతలానికి వెళ్లి, యుద్ధంలో తన శత్రువులను సంహరించాడు. ఆ శూలంతో దైత్య, దానవ, రాక్షసులను చంపాడు.
న్యవర్తత పునర్ దేవో యత్ర శేషేశ్వరో హరః పథా యేన సమాయాతో దేవం ద్రష్టుం స నాగరాట్
తర్వాత ఆ దేవుడు మళ్లీ, శేషుని ప్రభువు అయిన హరుడు ఉన్న చోటకు తిరిగి వెళ్లాడు. ఆ మార్గంలో, నాగరాజు దేవుని దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
రసాతలాద్ యత్ర దేవో బిలం తత్ర వ్యజాయత తస్మాద్ బిలతలాద్ యాతం గాఙ్గం వార్య్ అతిపుణ్యదమ్
దేవుడు రసాతలంలోనుంచి బయటకు వచ్చిన చోట ఒక బిలం ఏర్పడింది. ఆ బిలం అడుగునుంచి పవిత్రమైన గంగా జలం ప్రవహించింది.
తద్ వారి గఙ్గామ్ అగమద్ గఙ్గాయాః సంగమస్ తతః దేవస్య పురతశ్ చాపి కుణ్డం తత్ర సువిస్తరమ్
ఆ జలం గంగా అయింది. ఆ గంగా సంగమం దగ్గర, దేవుని ముందుగా, అక్కడ విశాలమైన కుండం ఏర్పడింది.
నాగస్ తత్రాకరోద్ ధోమం యత్ర చాగ్నిః సదా స్థితః సోష్ణం తద్ అభవద్ వారి గఙ్గాయాస్ తత్ర సంగమః
అక్కడ నాగుడు హోమం చేశాడు. అక్కడ ఎప్పుడూ అగ్ని ఉండేది. అందువల్ల ఆ నీరు వేడిగా మారింది. అక్కడే గంగా సంగమం జరిగింది.
దేవదేవం సమారాధ్య నాగః ప్రీతో మహాయశాః రసాతలం తతో ఽభీష్టం శివాత్ ప్రాప్య తలం యయౌ
దేవతల దేవుడైన శివుని భక్తితో పూజించిన ఆ ప్రసిద్ధి గల నాగుడు, శివుని అనుగ్రహంతో తాను కోరుకున్న రసాతల లోకాన్ని పొంది, అక్కడికి వెళ్లిపోయాడు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం నాగతీర్థమ్ ఉదాహృతమ్ సర్వకామప్రదం పుణ్యం రోగదారిద్ర్యనాశనమ్
ఆ సమయం నుంచీ ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని నాగతీర్థం అని పిలుస్తున్నారు. అది అన్ని కోరికలను తీర్చే పవిత్రమైనది, వ్యాధులు, దారిద్ర్యాన్ని తొలగించేది.
ఆయుర్లక్ష్మీకరం పుణ్యం స్నానదానాచ్ చ ముక్తిదమ్ శృణుయాద్ వా పఠేద్ భక్త్యా యో వాపి స్మరతే తు తత్
ఆ తీర్థం ఆయుష్షు, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే మోక్షం లభిస్తుంది. దాన్ని భక్తితో వినేవారు, పఠించే వారు లేదా జ్ఞాపకం చేసేవారు కూడా అదే ఫలితాన్ని పొందుతారు.
తీర్థం శేషేశ్వరో యత్ర యత్ర శక్తిప్రదః శివః ఏకవింశతితీర్థానామ్ ఉభయోస్ తత్ర తీరయోః శతాని మునిశార్దూల సర్వసంపత్ప్రదాయినామ్
మహర్షులారా! అక్కడ శేషుడు అధిపతిగా ఉండగా, శివుడు శక్తిని ప్రసాదించే వాడిగా ఉన్నాడు. ఆ ఇరవై ఒక తీర్థాలలో వందలాది పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ సంపదలు ప్రసాదించేవే.