శిరోమాత్రం తు యః పశ్యేత్ స గచ్ఛేద్ బ్రహ్మణః పదమ్ యత్ర స్థిత్వా స్వయం రుద్రో లూనవాన్ బ్రహ్మణః శిరః
బ్రహ్మ తలని మాత్రమే చూసినవాడు, రుద్రుడు స్వయంగా నిలిచి బ్రహ్మ తలని వేరుచేసిన ఆ స్థలంలో బ్రహ్మ పదవిని పొందుతాడు.
రుద్రతీర్థం తద్ ఏవ స్యాత్ తత్ర సాక్షాద్ దివాకరః దేవానాం చ స్వరూపేణ స్థితో యస్మాత్ తద్ ఉత్తమమ్
అది రుద్రతీర్థం అని పిలవబడుతుంది. అక్కడ సూర్యుడు ప్రత్యక్షంగా ఉంటాడు, దేవతలు తమ స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉంటారు. అందుకే అది అతి శ్రేష్ఠమైనది.
సౌర్యం తీర్థం తద్ ఆఖ్యాతం సర్వక్రతుఫలప్రదమ్ తత్ర స్నాత్వా రవిం దృష్ట్వా పునర్జన్మ న విద్యతే
ఆ స్థలాన్ని సౌర్యతీర్థం అంటారు. అది అన్ని యజ్ఞఫలాలను ఇస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసి సూర్యుని దర్శిస్తే, మరల జన్మ ఉండదు.
మహాదేవేన యచ్ ఛిన్నం బ్రహ్మణః పఞ్చమం శిరః క్షేత్రే ఽవిముక్తే సంస్థాప్య దేవతానాం హితం కృతమ్
మహాదేవుడు బ్రహ్మకు ఐదవ తలని వేరుచేసి, అవిముక్త క్షేత్రంలో ప్రతిష్ఠించి, దేవతలకు మేలు చేశాడు.
బ్రహ్మతీర్థే శిరోమాత్రం యో దృష్ట్వా గౌతమీతటే క్షేత్రే ఽవిముక్తే తస్యైవ స్థాపితం యో ఽనుపశ్యతి కపాలం బ్రహ్మణః పుణ్యం బ్రహ్మహా పూతతాం వ్రజేత్
బ్రహ్మతీర్థంలో, గౌతమి తీరంలో, అవిముక్త క్షేత్రంలో బ్రహ్మ తలని చూసి, బ్రహ్మ కపాలాన్ని దర్శించినవాడు పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. బ్రహ్మహంతకుడైనా పవిత్రుడవుతాడు.
అవిఘ్నం తీర్థమ్ ఆఖ్యాతం సర్వవిఘ్నవినాశనమ్ తత్రాపి వృత్తమ్ ఆఖ్యాస్యే శృణు నారద భక్తితః
ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని అవిఘ్న తీర్థం అంటారు. అది అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తుంది. అక్కడ జరిగిన సంగతిని నేను చెబుతాను, నారదా, భక్తితో విను.
దేవసత్త్రే ప్రవృత్తే తు గౌతమ్యాశ్ చోత్తరే తటే సమాప్తిర్ నైవ సత్త్రస్య సంజాతా విఘ్నదోషతః
దేవతల యజ్ఞం గౌతమి ఉత్తర తీరంలో జరుగుతున్నప్పుడు, విఘ్నాల కారణంగా ఆ యజ్ఞం పూర్తవలేదు.
తతః సురగణాః సర్వే మామ్ అవోచన్ హరిం తదా తతో ధ్యానగతో ఽహం తాన్ అవోచం వీక్ష్య కారణమ్
అప్పుడు అన్ని దేవతలు నన్ను, హరిని, అడిగారు. నేను ధ్యానంలో లీనమై, కారణాన్ని తెలుసుకొని వారితో మాట్లాడాను.
వినాయకకృతైర్ విఘ్నైర్ నైతత్ సత్త్రం సమాప్యతే తస్మాత్ స్తువన్తు తే సర్వే ఆదిదేవం వినాయకమ్
వినాయకుడు కలిగించిన విఘ్నాల వల్ల ఈ యజ్ఞం పూర్తికావడం లేదు. అందుకే అందరూ ఆదిదేవుడు వినాయకుని స్తుతించాలి.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సురగణాః స్నాత్వా తే గౌతమీతటే అస్తువన్ భక్తితో దేవా ఆదిదేవం గణేశ్వరమ్
అందరూ 'అలా జరుగనీ' అని చెప్పి, గౌతమి తీరంలో స్నానం చేసి, భక్తితో ఆదిదేవుడు గణేశ్వరుడిని స్తుతించారు.
యః సర్వకార్యేషు సదా సురాణామ్ అపీశవిష్ణ్వమ్బుజసంభవానామ్ పూజ్యో నమస్యః పరిచిన్తనీయస్ తం విఘ్నరాజం శరణం వ్రజామః
సర్వ కార్యాలలో దేవతలు, ఈశ్వరుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మదేవుడు కూడా ఎల్లప్పుడూ ఆరాధించవలసినవాడు, నమస్కరించవలసినవాడు, మనస్సులో ధ్యానించవలసినవాడు అయిన విఘ్నరాజుని ఆశ్రయంగా తీసుకుంటాము.
న విఘ్నరాజేన సమో ఽస్తి కశ్చిద్ దేవో మనోవాఞ్ఛితసంప్రదాతా నిశ్చిత్య చైతత్ త్రిపురాన్తకో ఽపి తం పూజయామ్ ఆస వధే పురాణామ్
మనసులో కోరినది ఇచ్చే విఘ్నరాజునికి సమానమైన దేవుడు లేడు. ఈ విషయం తెలుసుకుని, త్రిపురాసురులను సంహరించిన దేవుడు కూడా పురాతన శత్రువులను సంహరించేముందు ఆయనను పూజించాడు.
కరోతు సో ఽస్మాకమ్ అవిఘ్నమ్ అస్మిన్ మహాక్రతౌ సత్వరమ్ ఆమ్బికేయః ధ్యాతేన యేనాఖిలదేహభాజాం పూర్ణా భవిష్యన్తి మనోభిలాషాః
అంబికా కుమారుడు అయిన ఆయన, ఈ మహాయజ్ఞంలో మనకు త్వరగా అన్ని విఘ్నాలను తొలగించాలి. ఆయనను ధ్యానించేవారికి, శరీరం ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ, మనసులో కోరిన కోరికలు నెరవేరతాయి.
మహోత్సవో ఽభూద్ అఖిలస్య దేవ్యా జాతః సుతశ్ చిన్తితమాత్ర ఏవ అతో ఽవదన్ సురసంఘాః కృతార్థాః సద్యోజాతం విఘ్నరాజం నమన్తః
దేవీ కుమారుడు జన్మించిన వెంటనే, ఆలోచించిన క్షణంలోనే, అందరికీ గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది. దేవతా సమూహాలు తమ కోరికలు నెరవేరినందుకు సంతోషంతో, నూతనంగా జన్మించిన విఘ్నరాజుని నమస్కరించాయి.
యో మాతుర్ ఉత్సఙ్గగతో ఽథ మాత్రా నివార్యమాణో ఽపి బలాచ్ చ చన్ద్రమ్ సంగోపయామ్ ఆస పితుర్ జటాసు గణాధినాథస్య వినోద ఏషః
తల్లి అడ్డుకున్నా కూడా, తల్లి ఒడిలోకి ఎక్కి, బలవంతంగా చంద్రుడిని తన తండ్రి అయిన గణాధినాథుని జటల్లో దాచినవాడు — ఇదే ఆయన వినోదం.
పపౌ స్తనం మాతుర్ అథాపి తృప్తో యో భ్రాతృమాత్సర్యకషాయబుద్ధిః లమ్బోదరస్ త్వం భవ విఘ్నరాజో లమ్బోదరం నామ చకార శంభుః
తల్లి పాలను తాగి తృప్తి చెందినా కూడా, అన్నయ్యపై అసూయతో కూడిన మనస్సు కలిగి ఉన్నవాడు నీవే లంబోదరా, విఘ్నరాజు అయ్యావు. శంభుడు నీకు లంబోదరుడు అనే పేరు పెట్టాడు.
సంవేష్టితో దేవగణైర్ మహేశః ప్రవర్తతాం నృత్యమ్ ఇతీత్య్ ఉవాచ సంతోషితో నూపురరావమాత్రాద్ గణేశ్వరత్వే ఽభిషిషేచ పుత్రమ్
దేవతలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నప్పుడు, మహేశ్వరుడు 'నాట్యం మొదలుపెట్టు' అన్నాడు. కేవలం నూపురాల శబ్దంతో సంతుష్టుడై, తన కుమారుడిని గణపతిగా అభిషేకించాడు.
యో విఘ్నపాశం చ కరేణ బిభ్రత్ స్కన్ధే కుఠారం చ తథా పరేణ అపూజితో విఘ్నమ్ అథో ఽపి మాతుః కరోతి కో విఘ్నపతేః సమో ఽన్యః
ఒక చేతిలో విఘ్నపాశాన్ని, మరో భుజంపై పరశువును ధరించినవాడు, పూజించకపోయినా కూడా తన తల్లికే విఘ్నాలు కలిగించగలడు. విఘ్నపతికి సమానుడు ఇంకెవరు ఉంటారు?
ధర్మార్థకామాదిషు పూర్వపూజ్యో దేవాసురైః పూజ్యత ఏవ నిత్యమ్ యస్యార్చనం నైవ వినాశమ్ అస్తి తం పూర్వపూజ్యం ప్రథమం నమామి
ధర్మం, అర్థం, కామం మొదలైన అన్ని కార్యాలలో దేవతలు, అసురులు మొదట పూజించవలసినవాడు ఆయనే. ఎప్పుడూ పూజింపబడే ఆయనను పూజిస్తే నాశనం ఉండదు. ఆ పూర్వపూజ్యుడిని ముందుగా నమస్కరిస్తాను.
యస్యార్చనాత్ ప్రార్థనయానురూపాం దృష్ట్వా తు సర్వస్య ఫలస్య సిద్ధిమ్ స్వతన్త్రసామర్థ్యకృతాతిగర్వం భ్రాతృప్రియం త్వ్ ఆఖురథం తమ్ ఈడే
ఆయనను పూజించి, ప్రార్థనల ప్రకారం అన్ని ఫలితాలు సిద్ధించడాన్ని చూసి, స్వతంత్ర శక్తి వల్ల కలిగే గర్వాన్ని కూడా అధిగమించగలుగుతారు. ఆ మౌషికవాహనుడైన అన్నయ్యను నేను స్తుతిస్తాను.
యో మాతరం సరసైర్ నృత్యగీతైస్ తథాభిలాషైర్ అఖిలైర్ వినోదైః సంతోషయామ్ ఆస తదాతితుష్టం తం శ్రీగణేశం శరణం ప్రపద్యే
నాట్యం, పాటలు, అన్నిరకాల వినోదాలతో తన తల్లిని సంతోషపరిచినవాడు, ఆమె సంతృప్తి చెందినప్పుడు, ఆ శ్రీగణేశుని నేను శరణు కోరుతున్నాను.
సురోపకారైర్ అసురైశ్ చ యుద్ధైః స్తోత్రైర్ నమస్కారపరైశ్ చ మన్త్రైః పితృప్రసాదేన సదా సమృద్ధం తం శ్రీగణేశం శరణం ప్రపద్యే
దేవతల సహాయంతో, అసురులతో యుద్ధాలతో, స్తోత్రాలతో, నమస్కారాలతో, మంత్రాలతో, తండ్రి అనుగ్రహంతో ఎప్పుడూ సంపన్నుడై ఉన్నవాడు ఆ శ్రీగణేశుని నేను శరణు కోరుతున్నాను.
జయే పురాణామ్ అకరోత్ ప్రతీపం పిత్రాపి హర్షాత్ ప్రతిపూజితో యః నిర్విఘ్నతాం చాపి పునశ్ చకార తస్మై గణేశాయ నమస్కరోమి
పురాతన శత్రువులతో యుద్ధంలో ఎదిరించినవాడు, తన తండ్రి ఆనందంతో పూజించినవాడు, మళ్లీ విఘ్నాలు తొలగించినవాడు — ఆ గణేశునికి నేను నమస్కరిస్తాను.
ఇతి స్తుతః సురగణైర్ విఘ్నేశః ప్రాహ తాన్ పునః
ఇలా దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, విఘ్నేశ్వరుడు వారికి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ఇతో నిర్విఘ్నతా సత్త్రే మత్తః స్యాద్ అసురారిణః
ఈ యజ్ఞంలో, అసురారిచేత నిర్వహించబడుతున్న యాగానికి, నా అనుగ్రహంతో విఘ్నాలు తొలగిపోతాయి.
దేవసత్త్రే నివృత్తే తు గణేశః ప్రాహ తాన్ సురాన్
దేవతల యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, గణేశుడు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు.
స్తోత్రేణానేన యే భక్త్యా మాం స్తోష్యన్తి యతవ్రతాః తేషాం దారిద్ర్యదుఃఖాని న భవేయుః కదాచన
ఈ స్తోత్రంతో, భక్తితో, నియమంగా నన్ను స్తుతించే వారికి ఎప్పుడూ దారిద్ర్యం, దుఃఖాలు కలుగవు.
అత్ర యే భక్తితః స్నానం దానం కుర్యుర్ అతన్ద్రితాః తేషాం సర్వాణి కార్యాణి భవేయుర్ ఇతి మన్యతామ్
ఇక్కడ భక్తితో, శ్రద్ధగా స్నానం, దానం చేసే వారికి అన్ని కార్యాలు విజయవంతమవుతాయని తెలుసుకోవాలి.
తద్వాక్యసమకాలం తు తథేత్య్ ఊచుః సురా అపి నివృత్తే తు మఖే తస్మిన్ సురా జగ్ముః స్వమ్ ఆలయమ్
ఆ సమయంలో దేవతలు 'అలా జరగాలి' అని సమాధానం ఇచ్చారు. ఆ యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత, దేవతలు తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థమ్ అవిఘ్నమ్ ఇతి గద్యతే సర్వకామప్రదం పుంసాం సర్వవిఘ్నవినాశనమ్
అప్పటి నుండి ఆ తీర్థం అడ్డంకులు లేని పవిత్ర స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అది మనుషులకు అన్ని కోరికలు తీరుస్తుంది, అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తుంది.