యస్య శబ్దాద్ అపి త్రాసం యాన్తి శూరాశ్ చ పూరుషాః తస్మై కన్యాం తు కో దద్యాద్ వద పుత్ర కరోమి కిమ్
'నీ శబ్దం విన్నా సాహసికులైనవారు కూడా భయపడుతున్నారు. అలాంటి నీకు ఎవరు తమ కుమార్తెను ఇస్తారు? చెప్పు కుమారా, నేను ఏమి చేయాలి?'
తత్ పితుర్ వచనం శ్రుత్వా సర్పః ప్రాహ విచక్షణః
తండ్రి మాటలు విని ఆ తెలివైన నాగుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
వివాహా బహవో రాజన్ రాజ్ఞాం సన్తి జనేశ్వర ప్రసహ్యాహరణం చాపి శస్త్రైర్ వైవాహ ఏవ చ
'రాజా! రాజులలో వివాహాలకు అనేక విధానాలు ఉన్నాయి. బలవంతంగా తీసుకెళ్లడం, ఆయుధాలతో చేయడం, పరస్పర అంగీకారంతో జరిపే వివాహం కూడా ఉన్నాయి.'
జాతే వివాహే పుత్రస్య పితాసౌ కృతకృద్ భవేత్ నో చేద్ అత్రైవ గఙ్గాయాం మరిష్యే నాత్ర సంశయః
'నా పెళ్లి జరిగితే మీరు తండ్రిగా మీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చినవారు అవుతారు. లేకపోతే, నేను ఇక్కడే గంగానదిలో ప్రాణాలు విడిచేస్తాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
తత్ పుత్రనిశ్చయం జ్ఞాత్వా అపుత్రో నృపసత్తమః వివాహార్థమ్ అమాత్యాంస్ తాన్ ఆహూయేదం వచో ఽబ్రవీత్
తన కుమారుని విషయంలో నిశ్చయం తెలుసుకున్న రాజులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన ఆ రాజు, తనకు కుమారుడు లేనప్పటికీ, పెళ్లి కోసం తన మంత్రులను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
నాగేశ్వరో మమ సుతో యువరాజో గుణాకరః గుణవాన్ మతిమాఞ్ శూరో దుర్జయః శత్రుతాపనః
నా కుమారుడు నాగేశ్వరుడు యువరాజు, సద్గుణాల నిలయం. అతడు మంచి లక్షణాలు కలవాడు, తెలివైనవాడు, ధైర్యవంతుడు, శత్రువులకు భయంకరుడు, ఎవ్వరూ జయించలేరు.
రథే నాగే స ధనుషి పృథివ్యాం నోపమీయతే వివాహస్ తస్య కర్తవ్యో హ్య్ అహం వృద్ధస్ తథైవ చ
రథంపై విల్లు పట్టుకుని ఉండే నాగేశ్వరుడికి భూమిపై సమానం ఎవ్వరూ లేరు. అతని పెళ్లి జరిపించాలి, ఎందుకంటే నేను వృద్ధుడిని, ఇది సముచితమే.
రాజ్యభారం సుతే న్యస్య నిశ్చిన్తో ఽహం భవామ్య్ అతః న దారసంగ్రహో యావత్ తావత్ పుత్రో మమ ప్రియః
రాజ్యభారం నా కుమారుడికి అప్పగిస్తే నాకు ఇక ఆందోళన ఉండదు. అతడు పెళ్లి చేసుకునే వరకు నా కుమారుడు నాకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు.
బాలభావం నో జహాతి తస్మాత్ సర్వే ఽనుమన్య చ వివాహాయాథ కుర్వన్తు యత్నం మమ హితే రతాః
అతడు ఇంకా బాల్య స్వభావాన్ని వదలలేదు. అందుకే, నా మేలుకోసం మీరు అందరూ అతని పెళ్లి కోసం ప్రయత్నించండి.
న మే కాచిత్ తదా చిన్తా కృతోద్వాహో యదాత్మజః సుతే న్యస్తభరా యాన్తి కృతినస్ తపసే వనమ్
నా కుమారుడు పెళ్లి చేసుకున్నాక నాకు ఇక ఎలాంటి ఆందోళన ఉండదు. కుమారుడికి భారం అప్పగించినవారు, పనులు పూర్తయినవారు, అప్పుడు వనప్రస్థానికి వెళ్ళిపోతారు.
అమాత్యా రాజవచనం శ్రుత్వా సర్వే వినీతవత్ ఊచుః ప్రాఞ్జలయో హర్షాద్ రాజానం భూరితేజసమ్
రాజు మాటలు విన్న మంత్రులు అందరూ చేతులు జోడించి, ఆనందంతో, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్న రాజును వినయంగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నారు.
తవ పుత్రో గుణజ్యేష్ఠస్ త్వం చ సర్వత్ర విశ్రుతః వివాహే తవ పుత్రస్య కిం మన్త్ర్యం కిం తు చిన్త్యతే
మీ కుమారుడు గుణాలలో అగ్రగణ్యుడు, మీరు ఎక్కడైనా ప్రసిద్ధులే. మీ కుమారుని పెళ్లి విషయంలో మాకు ఏమి ఆలోచన, ఏమి సందేహం?
అమాత్యేషు తథోక్తేషు గమ్భీరో నృపసత్తమః పుత్రం సర్పం త్వ్ అమాత్యానాం న చాఖ్యాతి న తే విదుః
మంత్రులు ఇలా అన్న తర్వాత, ఆ లోతైన మనస్సు గల రాజు తన కుమారుడు పాము అని వారికి చెప్పలేదు, వారు కూడా అది తెలియలేదు.
రాజా పునస్ తాన్ ఉవాచ కా స్యాత్ కన్యా గుణాధికా మహావంశభవః శ్రీమాన్ కో రాజా స్యాద్ గుణాశ్రయః
రాజు మళ్లీ ఇలా అడిగాడు: 'ఎవరెవరు మంచి లక్షణాలు కలిగిన కూతుర్లు? ఎవరు గొప్ప వంశంలో పుట్టినవారు, ధనికులు? ఏ రాజు సద్గుణాల నిలయం?'
సంబన్ధయోగ్యః శూరశ్ చ యత్సంబన్ధః ప్రశస్యతే తద్ రాజవచనం శ్రుత్వా అమాత్యానాం మహామతిః
ఎవరెవరు బంధుత్వానికి యోగ్యులు, ధైర్యవంతులు, వారి బంధుత్వం ప్రశంసించబడుతుంది? రాజు మాటలు విన్న మంత్రుల్లో ఒక తెలివైనవాడు—
కులీనః సాధుర్ అత్యన్తం రాజకార్యహితే రతః రాజ్ఞో మతిం విదిత్వా తు ఇఙ్గితజ్ఞో ఽబ్రవీద్ ఇదమ్
ఆ మంత్రుడు మంచి వంశస్థుడు, అత్యంత సద్గుణశీలి, రాజు మేలుకోసం ఎప్పుడూ కృషి చేసేవాడు, రాజు మనసు, సంకేతాలు అర్థం చేసుకుని ఇలా అన్నాడు.
పూర్వదేశే మహారాజ విజయో నామ భూపతిః వాజివారణరత్నానాం యస్య సంఖ్యా న విద్యతే
తూర్పు ప్రాంతంలో, మహారాజా, విజయుడు అనే రాజు ఉన్నాడు. అతని వద్ద గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు, రత్నాలు లెక్కలేనన్ని ఉన్నాయి.
అష్టౌ పుత్రా మహేష్వాసా మహారాజస్య ధీమతః తేషాం స్వసా భోగవతీ సాక్షాల్ లక్ష్మీర్ ఇవాపరా తవ పుత్రస్య యోగ్యా సా భార్యా రాజన్ మయోదితా
ఆ తెలివైన మహారాజుకు ఎనిమిది మంది ధనుర్ధారులు అయిన కుమారులు ఉన్నారు. వారి చెల్లెలు భోగవతీ, సాక్షాత్ లక్ష్మీదేవిలా ఉంది. రాజా, మీ కుమారుడికి ఆమె భార్యగా యోగ్యురాలు, నేను చెప్పినదీ ఇదే.
వృద్ధామాత్యవచః శ్రుత్వా రాజా తం ప్రత్యభాషత
ఆ వృద్ధ మంత్రివాక్యాన్ని విని రాజు అతనితో మాట్లాడాడు.
సుతా తస్య కథం మే ఽస్య సుతస్య స్యాద్ వదస్వ తత్
అతని కుమార్తె నా కుమారునికి భార్యగా ఎలా అవుతుంది? అది నాకు చెప్పు.
లక్షితో ఽసి మహారాజ యత్ తే మనసి వర్తతే యచ్ ఛూరసేన కృత్యం స్యాద్ అనుజానీహి మాం తతః
మహారాజా, మీ మనసులో ఉన్నది నేను గ్రహించాను. శూరసేనంలో చేయాల్సిన పని ఏదైనా ఉంటే, దానికి మీరు అనుమతి ఇవ్వండి.
వృద్ధామాత్యవచః శ్రుత్వా భూషణాచ్ఛాదనోక్తిభిః సంపూజ్య ప్రేషయామ్ ఆస మహత్యా సేనయా సహ
వృద్ధ మంత్రివాక్యాన్ని విని, ఆ మంత్రిని ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో సత్కరించి, అతడిని గొప్ప సేనతో పంపించాడు.
స పూర్వదేశమ్ ఆగత్య మహారాజం సమేత్య చ సంపూజ్య వివిధైర్ వాక్యైర్ ఉపాయైర్ నీతిసంభవైః
ఆయన తూర్పు ప్రాంతానికి చేరుకొని, మహారాజును కలిసాడు. వివిధ మాటలతో, నైపుణ్యంతో, యుక్తులతో రాజును గౌరవంగా సత్కరించాడు.
మహారాజసుతాయాశ్ చ భోగవత్యా మహామతిః శూరసేనస్య నృపతేః సూనోర్ నాగస్య ధీమతః
శూరసేనుడు అనే రాజుని తెలివైన కుమారుడు నాగుడు, భోగవతి అనే రాజకుమార్తెను పొందాలని ఆశించాడు.
వివాహాయాకరోత్ సంధిం మిథ్యామిథ్యావచోఉక్తిభిః పూజయామ్ ఆస నృపతిం భూషణాచ్ఛాదనాదిభిః
వివాహం కోసం, నిజమైన మాటలు, అబద్ధమైన మాటలతో ఒప్పందం చేసాడు. రాజును ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, ఇతర బహుమతులతో సత్కరించాడు.
అవాప్య పూజాం నృపతిర్ దదామీత్య్ అవదత్ తదా తత ఆగత్య రాజ్ఞే ఽసౌ వృద్ధామాత్యో మహామతిః
రాజు గౌరవాన్ని అందుకొని, 'నేను ఇస్తాను' అని అన్నాడు. తర్వాత, వృద్ధమైన మంత్రి రాజును కలిసి వచ్చాడు.
శూరసేనాయ తద్ వృత్తం వైవాహికమ్ అవేదయత్ తతో బహుతిథే కాలే వృద్ధామాత్యో మహామతిః
ఆ వృద్ధ మంత్రి, ఆ వివాహ విషయాన్ని శూరసేనునికి తెలియజేశాడు. చాలా కాలం తర్వాత, ఆ తెలివైన వృద్ధ మంత్రి
పునర్ బలేన మహతా వస్త్రాలంకారభూషితః జగామ తరసా సర్వైర్ అన్యైశ్ చ సచివైర్ వృతః
మళ్లీ గొప్ప బలంతో, అద్భుతమైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని, ఇతర మంత్రులతో కలిసి వేగంగా బయలుదేరాడు.
వివాహాయ మహామాత్యో మహారాజాయ బుద్ధిమాన్ సర్వం ప్రోవాచ వృద్ధో ఽసావ్ అమాత్యః సచివైర్ వృతః
వివాహం కోసం, ఆ తెలివైన వృద్ధ మంత్రి, ఇతర మంత్రులతో కూడి, మహారాజుకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
అత్రాగన్తుం న చాయాతి శూరసేనస్య భూపతేః పుత్రో నాగ ఇతి ఖ్యాతో బుద్ధిమాన్ గుణసాగరః
ఇక్కడ శూరసేనుని కుమారుడు, నాగుడు అనే ప్రసిద్ధుడు, తెలివైనవాడు, మంచి లక్షణాల కలవాడు, రావడం లేదు.