కృత్యాం శమయ భద్రం తే తద్ ఉత్పన్నం మహానలమ్
ఆ మాయను శాంతపర్చు. నీకు మంగళం కలగాలి. ఆ మహా అగ్ని ఉద్భవించింది.
పిప్పలాదస్ తు తాన్ ఆహ న శక్తో ఽహం నివారణే అసత్యం నైవ వక్తాహం యూయం కృత్యాం తు బ్రూత తామ్
పిప్పలాదుడు వారితో ఇలా అన్నాడు: "దాన్ని నేను ఆపలేను. నేను అసత్యం చెప్పను. మీరు మీరే ఆ మాయతో మాట్లాడండి."
మాం దృష్ట్వా సా మహారౌద్రా విపరీతం కరిష్యతి తామ్ ఏవ గత్వా విబుధాః ప్రోచుస్ తే శాన్తికారణమ్
నన్ను చూసి ఆ భయంకరమైనది విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తుంది. అందుకే దేవతలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి శాంతికరమైన మాటలు చెప్పారు.
అనలం చ యథాప్రీతి తే ఉభే నేత్య్ అవోచతామ్ సర్వేషాం భక్షణాయైవ సృష్టా చాహం ద్విజన్మనా
మీ ఇష్టప్రకారం ఆ అగ్నిని కూడా ఇద్దరినీ తీసుకురండి. ద్విజాతులారా! నేను అందరినీ భక్షించడానికి సృష్టించబడ్డాను.
తథా చ మత్ప్రసూతో ఽగ్నిర్ అన్యథా తత్ కథం భవేత్ మహాభూతాని పఞ్చాపి స్థావరం జఙ్గమం తథా
అలాగే, నా నుండే అగ్ని పుట్టింది. లేదంటే అది ఎలా జరుగుతుంది? ఐదు మహాభూతాలు, స్థావర జంగమజంతువులు అన్నీ కూడా అలాగే.
సర్వమ్ అస్మన్ముఖే విద్యాద్ వక్తవ్యం నావశిష్యతే మయా సంమన్త్ర్య తే దేవాః పునర్ ఊచుర్ ఉభావ్ అపి
అన్నీ నా నోటిలోకి వచ్చిపోతాయని తెలుసుకోండి. నేను చెప్పకుండా ఏదీ మిగలదు. దేవతలు ఆలోచించి మళ్లీ ఇద్దరినీ ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
భక్షయేతామ్ ఉభౌ సర్వం యథానుక్రమతస్ తథా వడవాపి సురాన్ ఏవమ్ ఉవాచ శృణు నారద
ఇద్దరూ క్రమంగా అన్నింటినీ భక్షించండి. నారదా! అలా అని ఆ వడవాగ్ని కూడా దేవతలకు చెప్పింది.
భవతామ్ ఇచ్ఛయా సర్వం భక్ష్యం మే సురసత్తమాః
మీరు అనుమతిస్తే, దేవతాశ్రేష్ఠులారా! నాకు అన్నీ భక్ష్యమే.
వడవా సా నదీ జాతా గఙ్గయా సంగతా మునే తద్భవస్ తు మహాన్ అగ్నిర్ య ఆసీద్ అతిభీషణః తమ్ ఆహుర్ అమరా వహ్నిం భూతానామ్ ఆదితో విదుః
ఆ వడవాగ్ని నది అయి, గంగతో కలిసింది, మునివరా! ఆ మహా భయంకరమైన అగ్నిని అమరులు వహ్ని అని పిలిచి, భూతాలకు ఆద్యమైన అగ్నిగా గుర్తించారు.
ఆపో జ్యేష్ఠతమా జ్ఞేయాస్ తథైవ ప్రథమం భవాన్ తత్రాప్య్ అపాంపతిం జ్యేష్ఠం సముద్రమ్ అశనం కురు యథైవ తు వయం బ్రూమో గచ్ఛ భుఙ్క్ష్వ యథాసుఖమ్
నీళ్లే పెద్దవిగా తెలుసుకోవాలి. అలాగే, నీవు మొదటివాడవు. అక్కడ నీళ్ల అధిపతిని, సముద్రాన్ని పెద్దదిగా చేసి, నీ భక్ష్యంగా చేసుకో. మేము చెప్పినట్టు, వెళ్ళి నీ ఇష్టానుసారం అనుభవించు.
అనలస్ త్వ్ అమరాన్ ఆహ ఆపస్ తత్ర కథం త్వ్ అహమ్ వ్రజేయం యది మాం తత్ర ప్రాపయన్త్య్ ఉదకం మహత్
అప్పుడు అగ్ని అమరులతో ఇలా అన్నాడు: "నేను ఆ నీళ్లలోకి ఎలా వెళ్తాను? మీరు నన్ను ఆ మహా జలంలోకి తీసుకెళ్తే—"
భవన్త ఏవ తే ఽప్య్ ఆహుః కథం తే ఽగ్నే గతిర్ భవేత్ అగ్నిర్ అప్య్ ఆహ తాన్ దేవాన్ కన్యా మాం గుణశాలినీ
దేవతలు కూడా అడిగారు: "అగ్నీ! నీవు అక్కడికి ఎలా వెళ్తావు?" అగ్ని వారితో ఇలా అన్నాడు: "ధర్మగుణాలున్న కన్య నాకు తోడుగా ఉండాలి."
హిరణ్యకలశే స్థాప్య నయేద్ యత్ర గతిర్ మమ తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా కన్యామ్ ఊచుః సరస్వతీమ్
నన్ను బంగారు పాత్రలో పెట్టి, నా మార్గం ఎక్కడైతే అక్కడికి ఆమె నన్ను తీసుకెళ్లాలి. అలా వినిపించి, వారు ఆ కన్య అయిన సరస్వతిని ఉద్దేశించి చెప్పారు.
నయైనమ్ అనలం శీఘ్రం శిరసా వరుణాలయమ్
ఈ అగ్నిని త్వరగా నీ తలపై పెట్టుకుని వరుణుని ఇంటికి తీసుకెళ్ళు.
సరస్వతీ సురాన్ ఆహ నైకా శక్తా చ ధారణే యుక్తా చతసృభిః శీఘ్రం వహేయం వరుణాలయమ్
సరస్వతి దేవతలకు ఇలా చెప్పింది: "ఒక్కదానిగా నేను మోయలేను. నలుగురితో కలసి ఉంటే, త్వరగా వరుణుని ఇంటికి తీసుకెళ్లగలను."
సరస్వత్యా వచః శ్రుత్వా గఙ్గాం చ యమునాం తథా నర్మదాం తపతీం చైవ సురాః ప్రోచుః పృథక్ పృథక్
సరస్వతి మాటలు విని, దేవతలు గంగ, యమున, నర్మదా, తపతీ అని ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరుగా చెప్పారు.
తాభిః సమన్వితోవాహ హిరణ్యకలశే ఽనలమ్ సంస్థాప్య శిరసాధార్య తా జగ్ముర్ వరుణాలయమ్
ఆయనితో కలిసి, వారు బంగారు పాత్రలో అగ్నిని పెట్టి, తలపై మోసుకుంటూ వరుణుని ఇంటికి వెళ్లారు.
సంస్థాప్య యత్ర దేవేశః సోమనాథో జగత్పతిః అధ్యాస్తే విబుధైః సార్ధం ప్రభాసే శశిభూషణః
అక్కడ, దేవతల అధిపతి, జగత్పతి సోమనాథుడు దేవతలతో కలిసి ప్రభాసలో చంద్రభూషణుడై నివసిస్తున్న చోట ఆ అగ్నిని ఉంచారు.
ప్రాపయామ్ ఆసుర్ అనలం పఞ్చనద్యః సరస్వతీ అధ్యాస్తే చ మహాన్ అగ్నిః పిబన్ వారి శనైః శనైః
ఆయిదు నదులు, సరస్వతి, అగ్నిని ప్రేరేపించాయి. అక్కడ గొప్ప అగ్ని నివసిస్తూ, నీటిని మెల్లగా మెల్లగా పానంచేస్తూ ఉంటాడు.
తతః సురగణాః సర్వే శివమ్ ఊచుః సురోత్తమమ్
అంతటా దేవతలందరూ శివుడిని, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన వానిని, ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
అస్థ్నాం చ పావనం బ్రూహి అస్మాకం చ గవాం తథా
మా కోసం, అలాగే మా పశువుల కోసం, ఎముకలను పవిత్రం చేసే మార్గం ఏమిటో చెప్పండి.
శివః ప్రాహ తదా సర్వాన్ గఙ్గామ్ ఆప్లుత్య యత్నతః దేవాశ్ చ గావస్ తత్పాపాన్ ముచ్యన్తే నాత్ర సంశయః
అప్పుడు శివుడు అందరికీ ఇలా అన్నాడు: 'గంగలో శ్రద్ధగా స్నానం చేస్తే, దేవతలు, ఆవులు, వాళ్ల పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
ప్రక్షాలితాని చాస్థీని ఋషిదేహభవాన్య్ అథ తాని ప్రక్షాలనాద్ ఏవ తత్ర ప్రాప్తాని పూతతామ్
ఋషుల శరీరాల నుండి వచ్చిన ఆ ఎముకలు అక్కడ కడిగిన వెంటనే పవిత్రతను పొందాయి.
యత్ర దేవా ముక్తపాపాస్ తత్ తీర్థం పాపనాశనమ్ తత్ర స్నానం చ దానం చ బ్రహ్మహత్యావినాశనమ్
దేవతలు పాపాల నుండి విముక్తి పొందిన ఆ తీర్థం పాపాలను నశింపజేసేది. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం వల్ల బ్రాహ్మణ హత్య వంటి ఘోర పాపాలూ పోతాయి.
గవాం చ పావనం యత్ర గోతీర్థం తద్ ఉదాహృతమ్ తత్ర స్నానాన్ మహాబుద్ధిర్ గోమేధఫలమ్ ఆప్నుయాత్
ఆవులు పవిత్రతను పొందే చోటును 'గో తీర్థం' అని అంటారు. అక్కడ స్నానం చేసిన జ్ఞానవంతుడు గోమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యత్ర తద్బ్రాహ్మణాస్థీని ఆసన్ పుణ్యాని నారద పితృతీర్థం తు వై జ్ఞేయం పితౄణాం ప్రీతివర్ధనమ్
ఆ పుణ్యమైన బ్రాహ్మణుల ఎముకలు ఉన్న చోటే, నారదా, పితృ తీర్థంగా పిలవబడుతుంది. అది పితృదేవతలకు ఆనందాన్ని పెంచుతుంది.
భస్మాస్థినఖరోమాణి ప్రాణినో యస్య కస్యచిత్ తత్ర తీర్థే సంక్రమేరన్ యావచ్ చన్ద్రార్కతారకమ్
ఏ ప్రాణికి చెందిన బూడిద, ఎముకలు, జుట్టు లేదా గోరు ఆ తీర్థంలో ఉంచితే, అవి చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు ఉండేవరకు అక్కడే ఉంటాయి.
స్వర్గే వాసో భవేత్ తస్య అపి దుష్కృతకర్మణః తథా చక్రేశ్వరాత్ తీర్థాత్ త్రీణి తీర్థాని నారద తతః పూతాః సురగణా గావః శంభుమ్ అథాబ్రువన్
పాపకర్మ చేసినవాడికీ అక్కడ స్వర్గంలో నివాసం లభిస్తుంది. అలా చక్రేశ్వర తీర్థం నుండి మూడు తీర్థాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆ తరువాత, నారదా, దేవతలు, ఆవులు పవిత్రులై, శంభువును ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
యామః స్వం స్వమ్ అధిష్ఠానమ్ అత్ర సూర్యః ప్రతిష్ఠితః అస్మిన్ స్థితే దినకరే సురాః సర్వే ప్రతిష్ఠితాః
మనమంతా మన ఇళ్లకు వెళ్ళుదాం; ఇక్కడ సూర్యుడు స్థిరంగా ఉన్నాడు. సూర్యుడు ఇక్కడ ఉన్నంతకాలం, దేవతలందరూ ఇక్కడే స్థిరంగా ఉంటారు.
భవేయుర్ జగతామ్ ఈశ తద్ అనుజ్ఞాతుమ్ అర్హసి సూర్యో హ్య్ ఆత్మాస్య జగతస్ తస్థుషశ్ చ సనాతనః
లోకాల అధిపతీ! మేము వెళ్ళడానికి అనుమతి ఇవ్వండి. ఎందుకంటే ఈ లోకానికి, చలించేవాటికీ, అచలమైనవాటికీ సూర్యుడే శాశ్వతమైన ఆత్మ.