తవ సందర్శనాకాఙ్క్షౌ పితరౌ దంపతీ శుభౌ వీజ్యమానౌ సురస్త్రీభిః స్తూయమానౌ చ కింనరైః
నిన్ను చూడాలని ఆకాంక్షతో ఉన్న నీ తల్లిదండ్రులు, ఆ శుభదంపతులు, దేవస్త్రీలు వీచుతూ, కిన్నరులు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.
దృష్ట్వా స మాతాపితరౌ ననామ శివసంనిధౌ హర్షబాష్పాశ్రునయనౌ స కథంచిద్ ఉవాచ తౌ
తన తల్లిదండ్రులను చూసి, శివుని సమక్షంలో వందనం చేసి, ఆనందబాష్పాలతో కళ్లు నిండిపోయి, ఏదో విధంగా వారికి మాటలు చెప్పాడు.
తారయన్త్య్ ఏవ పితరావ్ అన్యే పుత్రాః కులోద్వహాః అహం తు మాతుర్ ఉదరే కేవలం భేదకారణమ్ ఏవంభూతో ఽపి తౌ మోహాత్ పశ్యేయమ్ అతిదుర్మతిః
ఇతర కుమారులు వంశాన్ని నిలబెట్టి తల్లిదండ్రులను రక్షిస్తారు. కాని నేను తల్లి గర్భంలో ఉన్నప్పుడు కేవలం బాధకే కారణమయ్యాను. అయినా, ఇలాంటి మూర్ఖత్వంతో ఇప్పుడు వారిని చూస్తున్నాను.
తావ్ ఆలోక్య తతో దుఃఖాద్ వక్తుం నైవ శశాక సః దేవాశ్ చ మాతాపితరౌ పిప్పలాదమ్ అథాబ్రువన్
వారిని చూసి అతడు దుఃఖంతో మాటలు చెప్పలేకపోయాడు. అప్పుడు దేవతలు పిప్పలాదుని తల్లిదండ్రులను ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
ధన్యస్ త్వం పుత్ర లోకేషు యస్య కీర్తిర్ గతా దివమ్ సాక్షాత్కృతస్ త్వయా త్ర్యక్షో దేవాశ్ చాశ్వాసితాస్ త్వయా త్వయా పుత్రేణ సల్లోకా న క్షీయన్తే కదాచన
నీవు ధన్యుడవు, బిడ్డా! నీ కీర్తి లోకాల్లోకి వ్యాపించింది. నీవు శివునిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించావు, దేవతలను సాంత్వన పరచావు. ఇలాంటి కుమారుడితో వంశం ఎప్పుడూ తగ్గదు.
పుష్పవృష్టిస్ తదా స్వర్గాత్ పపాత తస్య మూర్ధని జయశబ్దః సురైర్ ఉక్తః ప్రాదుర్భూతో మహామునే
అప్పుడు స్వర్గం నుంచి పుష్పవృష్టి అతని తలపై పడింది. దేవతలు విజయధ్వని చేశారు, ఆ మహాముని ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఆశిషం తు సుతే దత్త్వా దధీచిః సహ భార్యయా శంభుం గఙ్గాం సురాన్ నత్వా పుత్రం వాక్యమ్ అథాబ్రవీత్
తన కుమారుడికి ఆశీర్వాదం ఇచ్చి, దధీచి భార్యతో కలిసి శంభును, గంగను, దేవతలను నమస్కరించి, తన కుమారుడితో ఇలా అన్నాడు.
ప్రాప్య భార్యాం శివే భక్తిం కురు గఙ్గాం చ సేవయ పుత్రాన్ ఉత్పాద్య విధివద్ యజ్ఞాన్ ఇష్ట్వా సదక్షిణాన్ కృతకృత్యస్ తతో వత్స ఆక్రమస్వ చిరం దివమ్
భార్యను పొందిన తరువాత, శివునికి భక్తిగా ఉండి, గంగను సేవించు. సక్రమంగా కుమారులను కనిపించు, యజ్ఞాలు చేసి, దక్షిణలు సమర్పించు. అలా నీ కర్తవ్యాలు నెరవేర్చిన తరువాత, బిడ్డా, ఎంతో కాలం స్వర్గంలో నివసించు.
కరోమ్య్ ఏవమ్ ఇతి ప్రాహ దధీచిం పిప్పలాశనః దధీచిః పుత్రమ్ ఆశ్వాస్య భార్యయా చ పునః పునః
‘అలా చేస్తాను’ అని పిప్పలాదుడు దధీచికి అన్నాడు. దధీచి తన కుమారుడిని, భార్యను పునఃపునః ధైర్యపరిచాడు.
అనుజ్ఞాతః సురగణైః పునః స దివమ్ ఆక్రమత్ దేవా అప్య్ ఊచిరే సర్వే పిప్పలాదం ససంభ్రమాః
దేవతల అనుమతితో అతడు మళ్లీ స్వర్గానికి వెళ్లాడు. అన్ని దేవతలు గౌరవంతో పిప్పలాదుని ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
కృత్యాం శమయ భద్రం తే తద్ ఉత్పన్నం మహానలమ్
ఆ మాయను శాంతపర్చు. నీకు మంగళం కలగాలి. ఆ మహా అగ్ని ఉద్భవించింది.
పిప్పలాదస్ తు తాన్ ఆహ న శక్తో ఽహం నివారణే అసత్యం నైవ వక్తాహం యూయం కృత్యాం తు బ్రూత తామ్
పిప్పలాదుడు వారితో ఇలా అన్నాడు: "దాన్ని నేను ఆపలేను. నేను అసత్యం చెప్పను. మీరు మీరే ఆ మాయతో మాట్లాడండి."
మాం దృష్ట్వా సా మహారౌద్రా విపరీతం కరిష్యతి తామ్ ఏవ గత్వా విబుధాః ప్రోచుస్ తే శాన్తికారణమ్
నన్ను చూసి ఆ భయంకరమైనది విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తుంది. అందుకే దేవతలు ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి శాంతికరమైన మాటలు చెప్పారు.
అనలం చ యథాప్రీతి తే ఉభే నేత్య్ అవోచతామ్ సర్వేషాం భక్షణాయైవ సృష్టా చాహం ద్విజన్మనా
మీ ఇష్టప్రకారం ఆ అగ్నిని కూడా ఇద్దరినీ తీసుకురండి. ద్విజాతులారా! నేను అందరినీ భక్షించడానికి సృష్టించబడ్డాను.
తథా చ మత్ప్రసూతో ఽగ్నిర్ అన్యథా తత్ కథం భవేత్ మహాభూతాని పఞ్చాపి స్థావరం జఙ్గమం తథా
అలాగే, నా నుండే అగ్ని పుట్టింది. లేదంటే అది ఎలా జరుగుతుంది? ఐదు మహాభూతాలు, స్థావర జంగమజంతువులు అన్నీ కూడా అలాగే.
సర్వమ్ అస్మన్ముఖే విద్యాద్ వక్తవ్యం నావశిష్యతే మయా సంమన్త్ర్య తే దేవాః పునర్ ఊచుర్ ఉభావ్ అపి
అన్నీ నా నోటిలోకి వచ్చిపోతాయని తెలుసుకోండి. నేను చెప్పకుండా ఏదీ మిగలదు. దేవతలు ఆలోచించి మళ్లీ ఇద్దరినీ ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.
భక్షయేతామ్ ఉభౌ సర్వం యథానుక్రమతస్ తథా వడవాపి సురాన్ ఏవమ్ ఉవాచ శృణు నారద
ఇద్దరూ క్రమంగా అన్నింటినీ భక్షించండి. నారదా! అలా అని ఆ వడవాగ్ని కూడా దేవతలకు చెప్పింది.
భవతామ్ ఇచ్ఛయా సర్వం భక్ష్యం మే సురసత్తమాః
మీరు అనుమతిస్తే, దేవతాశ్రేష్ఠులారా! నాకు అన్నీ భక్ష్యమే.
వడవా సా నదీ జాతా గఙ్గయా సంగతా మునే తద్భవస్ తు మహాన్ అగ్నిర్ య ఆసీద్ అతిభీషణః తమ్ ఆహుర్ అమరా వహ్నిం భూతానామ్ ఆదితో విదుః
ఆ వడవాగ్ని నది అయి, గంగతో కలిసింది, మునివరా! ఆ మహా భయంకరమైన అగ్నిని అమరులు వహ్ని అని పిలిచి, భూతాలకు ఆద్యమైన అగ్నిగా గుర్తించారు.
ఆపో జ్యేష్ఠతమా జ్ఞేయాస్ తథైవ ప్రథమం భవాన్ తత్రాప్య్ అపాంపతిం జ్యేష్ఠం సముద్రమ్ అశనం కురు యథైవ తు వయం బ్రూమో గచ్ఛ భుఙ్క్ష్వ యథాసుఖమ్
నీళ్లే పెద్దవిగా తెలుసుకోవాలి. అలాగే, నీవు మొదటివాడవు. అక్కడ నీళ్ల అధిపతిని, సముద్రాన్ని పెద్దదిగా చేసి, నీ భక్ష్యంగా చేసుకో. మేము చెప్పినట్టు, వెళ్ళి నీ ఇష్టానుసారం అనుభవించు.
అనలస్ త్వ్ అమరాన్ ఆహ ఆపస్ తత్ర కథం త్వ్ అహమ్ వ్రజేయం యది మాం తత్ర ప్రాపయన్త్య్ ఉదకం మహత్
అప్పుడు అగ్ని అమరులతో ఇలా అన్నాడు: "నేను ఆ నీళ్లలోకి ఎలా వెళ్తాను? మీరు నన్ను ఆ మహా జలంలోకి తీసుకెళ్తే—"
భవన్త ఏవ తే ఽప్య్ ఆహుః కథం తే ఽగ్నే గతిర్ భవేత్ అగ్నిర్ అప్య్ ఆహ తాన్ దేవాన్ కన్యా మాం గుణశాలినీ
దేవతలు కూడా అడిగారు: "అగ్నీ! నీవు అక్కడికి ఎలా వెళ్తావు?" అగ్ని వారితో ఇలా అన్నాడు: "ధర్మగుణాలున్న కన్య నాకు తోడుగా ఉండాలి."
హిరణ్యకలశే స్థాప్య నయేద్ యత్ర గతిర్ మమ తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా కన్యామ్ ఊచుః సరస్వతీమ్
నన్ను బంగారు పాత్రలో పెట్టి, నా మార్గం ఎక్కడైతే అక్కడికి ఆమె నన్ను తీసుకెళ్లాలి. అలా వినిపించి, వారు ఆ కన్య అయిన సరస్వతిని ఉద్దేశించి చెప్పారు.
నయైనమ్ అనలం శీఘ్రం శిరసా వరుణాలయమ్
ఈ అగ్నిని త్వరగా నీ తలపై పెట్టుకుని వరుణుని ఇంటికి తీసుకెళ్ళు.
సరస్వతీ సురాన్ ఆహ నైకా శక్తా చ ధారణే యుక్తా చతసృభిః శీఘ్రం వహేయం వరుణాలయమ్
సరస్వతి దేవతలకు ఇలా చెప్పింది: "ఒక్కదానిగా నేను మోయలేను. నలుగురితో కలసి ఉంటే, త్వరగా వరుణుని ఇంటికి తీసుకెళ్లగలను."
సరస్వత్యా వచః శ్రుత్వా గఙ్గాం చ యమునాం తథా నర్మదాం తపతీం చైవ సురాః ప్రోచుః పృథక్ పృథక్
సరస్వతి మాటలు విని, దేవతలు గంగ, యమున, నర్మదా, తపతీ అని ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరుగా చెప్పారు.
తాభిః సమన్వితోవాహ హిరణ్యకలశే ఽనలమ్ సంస్థాప్య శిరసాధార్య తా జగ్ముర్ వరుణాలయమ్
ఆయనితో కలిసి, వారు బంగారు పాత్రలో అగ్నిని పెట్టి, తలపై మోసుకుంటూ వరుణుని ఇంటికి వెళ్లారు.
సంస్థాప్య యత్ర దేవేశః సోమనాథో జగత్పతిః అధ్యాస్తే విబుధైః సార్ధం ప్రభాసే శశిభూషణః
అక్కడ, దేవతల అధిపతి, జగత్పతి సోమనాథుడు దేవతలతో కలిసి ప్రభాసలో చంద్రభూషణుడై నివసిస్తున్న చోట ఆ అగ్నిని ఉంచారు.
ప్రాపయామ్ ఆసుర్ అనలం పఞ్చనద్యః సరస్వతీ అధ్యాస్తే చ మహాన్ అగ్నిః పిబన్ వారి శనైః శనైః
ఆయిదు నదులు, సరస్వతి, అగ్నిని ప్రేరేపించాయి. అక్కడ గొప్ప అగ్ని నివసిస్తూ, నీటిని మెల్లగా మెల్లగా పానంచేస్తూ ఉంటాడు.
తతః సురగణాః సర్వే శివమ్ ఊచుః సురోత్తమమ్
అంతటా దేవతలందరూ శివుడిని, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన వానిని, ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.