యః సర్వసాక్షీ సకలాన్తరాత్మా సర్వేశ్వరః సర్వకలానిధానమ్ విజ్ఞాయ మచ్చిత్తగతం సమస్తం స మే స్మరారిః కరుణాం కరోతు
ప్రపంచానికీ సాక్షిగా ఉండే, అందరి హృదయాల్లో అంతరాత్మగా వెలిగే, సమస్త జగత్తుకు అధిపతిగా, అన్నిరకాల విద్యల నిలయంగా, నా మనసులోని అన్నిటినీ తెలిసిన, మన్మథుని శత్రువైన ఆ పరమేశ్వరుడు నాకు దయ చూపించాలి.
దిగీశ్వరాఞ్ జిత్య సురార్చితస్య కైలాసమ్ ఆన్దోలయతః పురారేః అఙ్గుష్ఠకృత్యైవ రసాతలాద్ అధో గతస్య తస్యైవ దశాననస్య
దిక్పాలకులను జయించి, దేవతలందరి పూజలు అందుకున్న ఆ పురారిని, దశముఖుడు తన బొటనవేలితో కైలాసాన్ని అడుగులకిందికి నెట్టినప్పుడు, ఆ కైలాసాన్ని ఊపినవాడు కూడా ఆయనే.
ఆలూనకాయస్య గిరం నిశమ్య విహస్య దేవ్యా సహ దత్తమ్ ఇష్టమ్ తస్మై ప్రసన్నః కుపితో ఽపి తద్వద్ అయుక్తదాతాసి మహేశ్వర త్వమ్
శరీరం నాశనమైనవాడి మాటలు విని, దేవితో కలిసి నవ్వుతూ, అతనికి కావలసిన వరాన్ని ఇచ్చావు. కోపంగా ఉన్నా కూడా, అర్హత లేని వారికి కూడా దయచూపే వాడవు, మహేశ్వరా!
సౌత్రామణీమ్ ఋద్ధిమ్ అధః స చక్రే యో ఽర్చాం హరౌ నిత్యమ్ అతీవ కృత్వా బాణః ప్రశస్యః కృతవాన్ ఉచ్చపూజాం రమ్యాం మనోజ్ఞాం శశిఖణ్డమౌలేః
సౌత్రామణి యాగాన్ని నిర్వహించి, హరిని ఎంతో భక్తితో ప్రతిరోజూ పూజిస్తూ, బాణుడు చంద్రకళాధరుని అందమైన, మధురమైన పూజతో ఎంతో పేరుగాంచాడు.
జిత్వా రిపూన్ దేవగణాన్ ప్రపూజ్య గురుం నమస్కర్తుమ్ అగాద్ విశాఖః చుకోప దృష్ట్వా గణనాథమ్ ఊఢమ్ అఙ్కే తమ్ ఆరోప్య జహాస సోమః
శత్రువులను జయించి, దేవతలను పూజించి, గురువుకు నమస్కరించిన విశాఖుడు, తన మడిలో గణనాథుడిని కూర్చుని ఉన్నదాన్ని చూసి కోపంగా అయ్యాడు. అప్పుడు సోముడు అతన్ని ఎత్తి నవ్వాడు.
ఈశాఙ్కరూఢో ఽపి శిశుస్వభావాన్ న మాతుర్ అఙ్కం ప్రముమోచ బాలః క్రుద్ధం సుతం బోధితుమ్ అప్య్ అశక్తస్ తతో ఽర్ధనారిత్వమ్ అవాప సోమః
ఈశానుని మీద కూర్చున్నా, బాలుడు తన సహజ స్వభావంతో తల్లి మడిని విడిచిపెట్టలేదు. కోపంగా ఉన్న కుమారుడిని శాంతింపజేయడంలో సోముడు కూడా విఫలమయ్యాడు. అందువల్ల అతడికి అర్ధజయ స్థితి కలిగింది.
తతః స్వయంభూః సుప్రీతః పిప్పలాదమ్ అభాషత
ఆ తర్వాత, స్వయంభువు ఎంతో సంతోషంతో పిప్పలాదునితో ఇలా అన్నాడు.
వరం వరయ భద్రం తే పిప్పలాద యథేప్సితమ్
పిప్పలాదా! నీకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో. నీకు శుభం కలుగుగాక.
హతో దేవైర్ మహాదేవ పితా మమ మహాయశాః అదామ్భికః సత్యవాదీ తథా మాతా పతివ్రతా
నా తండ్రి మహాయశస్సు గల మహాదేవుడు దేవతల చేతిలో హతమయ్యాడు. ఆయన మాయాచాట్లు లేని, సత్యవంతుడు. నా తల్లి కూడా భర్తకు అంకితభావంతో ఉండేది.
దేవేభ్యశ్ చ తయోర్ నాశం శ్రుత్వా నాథ సవిస్తరమ్ దుఃఖకోపసమావిష్టో నాహం జీవితుమ్ ఉత్సహే
ప్రభూ! దేవతల మాటల ద్వారా వారి నాశనం గురించి పూర్తిగా విని, నేను బాధతో, కోపంతో నిండిపోయాను. ఇక జీవించాలన్న ఆసక్తి నాకు లేదు.
తస్మాన్ మే దేహి సామర్థ్యం నాశయేయం సురాన్ యథా అవధ్యసేవ్యస్ త్రైలోక్యే త్వమ్ ఏవ శశిశేఖర
కాబట్టి, చంద్రశేఖరా! మీరు మూడు లోకాలలో ఎవ్వరూ జయించలేని విధంగా ఉన్నట్లే, నేను కూడా దేవతలను నాశనం చేయగల శక్తిని నాకు ఇవ్వండి.
తృతీయం నయనం ద్రష్టుం యది శక్నోషి మే ఽనఘ తతః సమర్థో భవితా దేవాంశ్ ఛేదయితుం భవాన్
పాపరహితుడా! నువ్వు నా మూడవ కన్ను చూడగలిగితే, అప్పుడు దేవతలను సంహరించగల శక్తి నీకు కలుగుతుంది.
తతో ద్రష్టుం మనశ్ చక్రే తృతీయం లోచనం విభోః న శశాక తదోవాచ న శక్తో ఽస్మీతి శంకరమ్
అప్పుడతడు ప్రభువు మూడవ కన్ను చూడాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ చూడలేకపోయాడు. అప్పుడు శంకరుని దగ్గరికి వెళ్లి, 'నాకు సాధ్యపడలేదు' అని చెప్పాడు.
కించిత్ కురు తపో బాల యదా ద్రక్ష్యసి లోచనమ్ తృతీయం త్వం తదాభీష్టం ప్రాప్స్యసే నాత్ర సంశయః
బాలా! కొంతకాలం తపస్సు చేయు. నువ్వు మూడవ కన్ను చూసినప్పుడు, నీకు కావలసిన వరం తప్పక లభిస్తుంది. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వేశానవాక్యం తపసే కృతనిశ్చయః దధీచిసూనుర్ ధర్మాత్మా తత్రైవ బహులాః సమాః
ఈశ్వరుని మాటలు విని, ధర్మాత్ముడైన దధీచి కుమారుడు తపస్సు చేయాలని నిశ్చయించుకుని, అక్కడే ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు.
శివధ్యానైకనిరతో బాలో ఽపి బలవాన్ ఇవ ప్రత్యహం ప్రాతర్ ఉత్థాయ స్నాత్వా నత్వా గురూన్ క్రమాత్
బాలుడైనా, శివధ్యానంలో మాత్రమే నిమగ్నమై, బలవంతుడిగా మారాడు. ప్రతి ఉదయం లేచి, స్నానం చేసి, గురువులను వరుసగా నమస్కరించేవాడు.
సుఖాసీనో మనః కృత్వా సుషుమ్నాయామ్ అనన్యధీః హస్తస్వస్తికమ్ ఆరోప్య నాభౌ విస్మృతసంసృతిః
ఆసనంలో సౌకర్యంగా కూర్చుని, మనసును సుశుమ్నలో స్థిరపరిచి, ఏ ఇతర ఆలోచన లేకుండా, చేతులను నాభిమూలంలో స్వస్తికంగా పెట్టి, జనన మరణ చక్రాన్ని మరిచిపోయాడు.
స్థానాత్ స్థానాన్తరోత్కర్షాన్ విదధ్యౌ శాంభవం మహః దదర్శ చక్షుర్ దేవస్య తృతీయం పిప్పలాశనః కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా వినీత ఇదమ్ అబ్రవీత్
ఒక స్థితి నుంచి మరో స్థితికి ఎక్కుతూ, శంభువు మహిమను ధ్యానిస్తూ, పిప్పలాదుడు దేవుని మూడవ కన్ను దర్శించాడు. అప్పుడు చేతులు జోడించి, వినయంగా ఇలా అన్నాడు.
శంభునా దేవదేవేన వరో దత్తః పురా మమ తార్తీయచక్షుషో జ్యోతిర్ యదా పశ్యసి తత్క్షణాత్
ఓ దేవదేవుడు శంభుడు నాకు ఒకసారి వరం ఇచ్చాడు. "నీవు నా మూడవ కన్ను వెలుగును చూసిన వెంటనే—" అని అన్నాడు.
సర్వం తే ప్రార్థితం సిధ్యేద్ ఇత్య్ ఆహ త్రిదశేశ్వరః తస్మాద్ రిపువినాశాయ హేతుభూతాం ప్రయచ్ఛ మే
అమరుల అధిపతి ఇలా చెప్పాడు: "నీవు కోరినదంతా నెరవేరుతుంది." అందుకే, నా శత్రువులను నాశనం చేయడానికి కారణమయ్యే దానిని నాకు ఇవ్వు.
తదైవ పిప్పలాః ప్రోచుర్ వడవాపి మహాద్యుతే మాతా తవ ప్రాతిథేయీ వదన్త్య్ ఏవం దివం గతా
అప్పుడు పిప్పల వృక్షాలు, మహా తేజస్సుతో ఉన్న వడవా కూడా ఇలా అన్నాయి: "నీ తల్లి, పరమ లోకానికి వెళ్లిన ఆమె, నీకు ఇదే జరుగుతుందని ముందే చెప్పింది."
పరాభిద్రోహనిరతా విస్మృతాత్మహితా నరాః ఇతస్ తతో భ్రాన్తచిత్తాః పతన్తి నరకావటే
ఇతరులకు హాని చేయడంలో మునిగిపోయి, తమ మేలును మర్చిపోయిన మనుషులు, ఇక్కడ అక్కడ మనస్సు తికమకపడి తిరుగుతూ, నరక ద్వారాల్లో పడిపోతారు.
తన్ మాతృవచనం శ్రుత్వా కుపితః పిప్పలాశనః అభిమానే జ్వలత్య్ అన్తః సాధువాదో నిరర్థకః
తన తల్లి మాటలు విని, పిప్పలాదుడు కోపంతో మండిపోయాడు. అతని లోపల గర్వం మండిపడింది. మంచివారు చేసే సత్కీర్తి కూడా అర్థంలేని దానిగా మారింది.
దేహి దేహీతి తం ప్రాహ కృత్యా నేత్రవినిర్గతా వడవేతి స్మరన్ విప్రః కృత్యాపి వడవాకృతిః
ఆ కృత్య అనే దయ్యం అతని కన్ను నుండి బయటికొచ్చి, "ఇవ్వు, ఇవ్వు" అని అడిగింది. వడవాను గుర్తు చేసుకుంటూ ఆ ముని సమాధానం చెప్పాడు. ఆ కృత్య కూడా వడవా రూపాన్ని ధరించింది.
సర్వసత్త్వవినాశాయ ప్రభూతానలగర్భిణీ గభస్తినీ బాలగర్భా యా మాతా పిప్పలాశినః
అన్ని జీవులను నాశనం చేయడానికి, ఆమె లోపల ప్రబలమైన అగ్ని గర్భంగా ఉంది. ఆమె తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, బిడ్డను మోస్తూ, పిప్పలాదుని తల్లిగా ఉంది.
తద్ధ్యానయోగాత్ తు జాతా కృత్యా సానలగర్భిణీ ఉత్పన్నా సా మహారౌద్రా మృత్యుజిహ్వేవ భీషణా
ధ్యానం, యోగంతో ఆ కృత్య అనే దయ్యం అగ్ని గర్భంగా జన్మించింది. ఆమె మహా భయంకరంగా, మరణాన్ని పోలిన భయానకంగా కనిపించింది.
అవోచత్ పిప్పలాదం తం కిం కృత్యం మే వదస్వ తత్ పిప్పలాదో ఽపి తాం ప్రాహ దేవాన్ ఖాద రిపూన్ మమ
ఆమె పిప్పలాదుని అడిగింది: "నేను ఏం చేయాలి చెప్పు." పిప్పలాదు ఇలా అన్నాడు: "దేవతలను, నా శత్రువులను తినివేయి."
జగ్రాహ సా తథేత్య్ ఉక్త్వా పిప్పలాదం పురస్థితమ్ స ప్రాహ కిమ్ ఇదం కృత్యే సా చాప్య్ ఆహ త్వయోదితమ్
ఆమె "అలాగే" అని చెప్పి, ఎదుట నిలబడి ఉన్న పిప్పలాదుని పట్టుకుంది. అతడు, "ఇది ఏమిటి, కృత్యా?" అని అడిగాడు. ఆమె, "నీవు చెప్పినదే ఇది," అని సమాధానం చెప్పింది.
దేవైశ్ చ నిర్మితం దేహం తతో భీతః శివం యయౌ తుష్టావ దేవం స మునిః కృత్యాం ప్రాహ తదా శివః
దేవతలు ఆమెకు ఒక శరీరం సృష్టించారు. భయపడిన పిప్పలాదు శివుని దగ్గరకు వెళ్లి, దేవుని స్తుతించాడు. అప్పుడు శివుడు ఆ కృత్యను ఉద్దేశించి మాటాడాడు.
యోజనాన్తఃస్థితాఞ్ జీవాన్ న గృహాణ మదాజ్ఞయా తస్మాద్ యాహి తతో దూరం కృత్యే కృత్యం తతః కురు
నా ఆజ్ఞతో, యోజన దూరంలో ఉన్న జీవులను తాకవద్దు. కాబట్టి, కృత్యా, నువ్వు ఇక్కడి నుండి దూరంగా వెళ్లి నీ పని అక్కడ చేయు.