యస్మిన్ దేశే యత్ర కాలే యస్మిన్ దేవే చ మన్త్రకే యత్ర తీర్థే చ సిధ్యేత మత్సంకల్పః సురోత్తమ
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, నా సంకల్పం నెరవేరటానికి ఏ ప్రాంతంలో, ఏ సమయానికి, ఏ దేవుని, ఏ మంత్రంతో, ఏ తీర్థంలో చేయాలో చెప్పు.
చన్ద్రః ప్రాహ చిరం ధ్యాత్వా భుక్తిర్ వా ముక్తిర్ ఏవ వా సర్వం మహేశ్వరాద్ దేవాజ్ జాయతే నాత్ర సంశయః
సోముడు చాలాసేపు ధ్యానం చేసి ఇలా అన్నాడు: అనుభవమా, మోక్షమా ఏదైనా, అన్నీ మహేశ్వరుని నుంచే కలుగుతాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స సోమం పునర్ అప్య్ ఆహ కథం ద్రక్ష్యే మహేశ్వరమ్ బాలో ఽహం బాలబుద్ధిశ్ చ న సామర్థ్యం తపస్ తథా
ఆయన మళ్లీ సోముని అడిగాడు: మహేశ్వరునిని నేను ఎలా దర్శించగలను? నేను చిన్నవాడిని, చిన్న పిల్లవాడిలా ఆలోచిస్తాను, అంతటి తపస్సు చేయగల శక్తి నాకు లేదు.
గౌతమీం గచ్ఛ భద్ర త్వం స్తుహి చక్రేశ్వరం హరమ్ ప్రసన్నస్ తు తవేశానో హ్య్ అల్పాయాసేన వత్సక
బాలుడా, నీవు గౌతమీ నదికి వెళ్లి చక్రేశ్వరుడైన హరుడిని స్తుతించు. ఆయన ప్రసన్నుడైతే, చిన్న శ్రమతోనే నీకు అనుగ్రహిస్తాడు.
ప్రీతో భవేన్ మహాదేవః సాక్షాత్ కారుణికః శివః ఆస్తే సాక్షాత్కృతః శంభుర్ విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా
మహాదేవుడు, దయామయుడైన శివుడు, సంతుష్టుడైతే ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిస్తాడు. శంభువు అక్కడ ప్రత్యక్షంగా ఉండి, ప్రభావంతుడైన విష్ణువుకూ కన్పించాడు.
వరం చ దత్తవాన్ విష్ణోశ్ చక్రం చ త్రిదశార్చితమ్ గచ్ఛ తత్ర మహాబుద్ధే దణ్డకే గౌతమీం నదీమ్
ఆయన విష్ణువుకు వరం ఇచ్చాడు, దేవతలు పూజించే చక్రాన్ని కూడా ప్రసాదించాడు. మహాబుద్ధిశాలి, నీవు దండకారణ్యంలో గౌతమీ నదికి వెళ్లు.
చక్రేశ్వరం నామ తీర్థం జానన్త్య్ ఓషధయస్ తు తత్ తం గత్వా స్తుహి దేవేశం సర్వభావేన శంకరమ్ స తే ప్రీతమనాస్ తాత సర్వాన్ కామాన్ ప్రదాస్యతి
ఆయుర్వేద మొక్కలు ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని చక్రేశ్వర తీర్థమని తెలుసు. నీవు అక్కడికి వెళ్లి, సంపూర్ణ భక్తితో దేవేశ్వరుడైన శంకరుడిని స్తుతించు. ఆయన సంతోషంతో నీకు కావలసిన కోరికలన్నీ ఇస్తాడు, బిడ్డా.
తద్ రాజవచనాద్ బ్రహ్మన్ పిప్పలాదో మహామునిః ఆజగామ జగన్నాథో యత్ర రుద్రః స చక్రదః
రాజు ఆజ్ఞతో మహాముని పిప్పలాదుడు, జగన్నాథుడైన, చక్రాన్ని ప్రసాదించిన రుద్రుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
తం బాలం కృపయావిష్టాః పిప్పలాః స్వాశ్రమాన్ యయుః గోదావర్యాం తతః స్నాత్వా నత్వా త్రిభువనేశ్వరమ్ తుష్టావ సర్వభావేన పిప్పలాదః శివం శుచిః
ఆ బాలుడిపై కరుణతో పిప్పల వృక్షాలు తమ ఆశ్రమాలకు తిరిగి వెళ్లాయి. పిప్పలాదుడు గోదావరిలో స్నానం చేసి, మూడు లోకాల అధిపతిని నమస్కరించి, పవిత్ర హృదయంతో శివునిని సంపూర్ణంగా స్తుతించాడు.
సర్వాణి కర్మాణి విహాయ ధీరాస్ త్యక్తైషణా నిర్జితచిత్తవాతాః యం యాన్తి ముక్త్యై శరణం ప్రయత్నాత్ తమ్ ఆదిదేవం ప్రణమామి శంభుమ్
అన్ని క్రియలను వదిలి, ఆశలను త్యజించి, మనస్సును, ఇంద్రియాలను జయించిన ధీరులు మోక్షం కోసం ప్రయత్నించి ఆయనను శరణు చేరుతారు. ఆ ఆదిదేవుడైన శంభువుని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యః సర్వసాక్షీ సకలాన్తరాత్మా సర్వేశ్వరః సర్వకలానిధానమ్ విజ్ఞాయ మచ్చిత్తగతం సమస్తం స మే స్మరారిః కరుణాం కరోతు
ప్రపంచానికీ సాక్షిగా ఉండే, అందరి హృదయాల్లో అంతరాత్మగా వెలిగే, సమస్త జగత్తుకు అధిపతిగా, అన్నిరకాల విద్యల నిలయంగా, నా మనసులోని అన్నిటినీ తెలిసిన, మన్మథుని శత్రువైన ఆ పరమేశ్వరుడు నాకు దయ చూపించాలి.
దిగీశ్వరాఞ్ జిత్య సురార్చితస్య కైలాసమ్ ఆన్దోలయతః పురారేః అఙ్గుష్ఠకృత్యైవ రసాతలాద్ అధో గతస్య తస్యైవ దశాననస్య
దిక్పాలకులను జయించి, దేవతలందరి పూజలు అందుకున్న ఆ పురారిని, దశముఖుడు తన బొటనవేలితో కైలాసాన్ని అడుగులకిందికి నెట్టినప్పుడు, ఆ కైలాసాన్ని ఊపినవాడు కూడా ఆయనే.
ఆలూనకాయస్య గిరం నిశమ్య విహస్య దేవ్యా సహ దత్తమ్ ఇష్టమ్ తస్మై ప్రసన్నః కుపితో ఽపి తద్వద్ అయుక్తదాతాసి మహేశ్వర త్వమ్
శరీరం నాశనమైనవాడి మాటలు విని, దేవితో కలిసి నవ్వుతూ, అతనికి కావలసిన వరాన్ని ఇచ్చావు. కోపంగా ఉన్నా కూడా, అర్హత లేని వారికి కూడా దయచూపే వాడవు, మహేశ్వరా!
సౌత్రామణీమ్ ఋద్ధిమ్ అధః స చక్రే యో ఽర్చాం హరౌ నిత్యమ్ అతీవ కృత్వా బాణః ప్రశస్యః కృతవాన్ ఉచ్చపూజాం రమ్యాం మనోజ్ఞాం శశిఖణ్డమౌలేః
సౌత్రామణి యాగాన్ని నిర్వహించి, హరిని ఎంతో భక్తితో ప్రతిరోజూ పూజిస్తూ, బాణుడు చంద్రకళాధరుని అందమైన, మధురమైన పూజతో ఎంతో పేరుగాంచాడు.
జిత్వా రిపూన్ దేవగణాన్ ప్రపూజ్య గురుం నమస్కర్తుమ్ అగాద్ విశాఖః చుకోప దృష్ట్వా గణనాథమ్ ఊఢమ్ అఙ్కే తమ్ ఆరోప్య జహాస సోమః
శత్రువులను జయించి, దేవతలను పూజించి, గురువుకు నమస్కరించిన విశాఖుడు, తన మడిలో గణనాథుడిని కూర్చుని ఉన్నదాన్ని చూసి కోపంగా అయ్యాడు. అప్పుడు సోముడు అతన్ని ఎత్తి నవ్వాడు.
ఈశాఙ్కరూఢో ఽపి శిశుస్వభావాన్ న మాతుర్ అఙ్కం ప్రముమోచ బాలః క్రుద్ధం సుతం బోధితుమ్ అప్య్ అశక్తస్ తతో ఽర్ధనారిత్వమ్ అవాప సోమః
ఈశానుని మీద కూర్చున్నా, బాలుడు తన సహజ స్వభావంతో తల్లి మడిని విడిచిపెట్టలేదు. కోపంగా ఉన్న కుమారుడిని శాంతింపజేయడంలో సోముడు కూడా విఫలమయ్యాడు. అందువల్ల అతడికి అర్ధజయ స్థితి కలిగింది.
తతః స్వయంభూః సుప్రీతః పిప్పలాదమ్ అభాషత
ఆ తర్వాత, స్వయంభువు ఎంతో సంతోషంతో పిప్పలాదునితో ఇలా అన్నాడు.
వరం వరయ భద్రం తే పిప్పలాద యథేప్సితమ్
పిప్పలాదా! నీకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో. నీకు శుభం కలుగుగాక.
హతో దేవైర్ మహాదేవ పితా మమ మహాయశాః అదామ్భికః సత్యవాదీ తథా మాతా పతివ్రతా
నా తండ్రి మహాయశస్సు గల మహాదేవుడు దేవతల చేతిలో హతమయ్యాడు. ఆయన మాయాచాట్లు లేని, సత్యవంతుడు. నా తల్లి కూడా భర్తకు అంకితభావంతో ఉండేది.
దేవేభ్యశ్ చ తయోర్ నాశం శ్రుత్వా నాథ సవిస్తరమ్ దుఃఖకోపసమావిష్టో నాహం జీవితుమ్ ఉత్సహే
ప్రభూ! దేవతల మాటల ద్వారా వారి నాశనం గురించి పూర్తిగా విని, నేను బాధతో, కోపంతో నిండిపోయాను. ఇక జీవించాలన్న ఆసక్తి నాకు లేదు.
తస్మాన్ మే దేహి సామర్థ్యం నాశయేయం సురాన్ యథా అవధ్యసేవ్యస్ త్రైలోక్యే త్వమ్ ఏవ శశిశేఖర
కాబట్టి, చంద్రశేఖరా! మీరు మూడు లోకాలలో ఎవ్వరూ జయించలేని విధంగా ఉన్నట్లే, నేను కూడా దేవతలను నాశనం చేయగల శక్తిని నాకు ఇవ్వండి.
తృతీయం నయనం ద్రష్టుం యది శక్నోషి మే ఽనఘ తతః సమర్థో భవితా దేవాంశ్ ఛేదయితుం భవాన్
పాపరహితుడా! నువ్వు నా మూడవ కన్ను చూడగలిగితే, అప్పుడు దేవతలను సంహరించగల శక్తి నీకు కలుగుతుంది.
తతో ద్రష్టుం మనశ్ చక్రే తృతీయం లోచనం విభోః న శశాక తదోవాచ న శక్తో ఽస్మీతి శంకరమ్
అప్పుడతడు ప్రభువు మూడవ కన్ను చూడాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ చూడలేకపోయాడు. అప్పుడు శంకరుని దగ్గరికి వెళ్లి, 'నాకు సాధ్యపడలేదు' అని చెప్పాడు.
కించిత్ కురు తపో బాల యదా ద్రక్ష్యసి లోచనమ్ తృతీయం త్వం తదాభీష్టం ప్రాప్స్యసే నాత్ర సంశయః
బాలా! కొంతకాలం తపస్సు చేయు. నువ్వు మూడవ కన్ను చూసినప్పుడు, నీకు కావలసిన వరం తప్పక లభిస్తుంది. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వేశానవాక్యం తపసే కృతనిశ్చయః దధీచిసూనుర్ ధర్మాత్మా తత్రైవ బహులాః సమాః
ఈశ్వరుని మాటలు విని, ధర్మాత్ముడైన దధీచి కుమారుడు తపస్సు చేయాలని నిశ్చయించుకుని, అక్కడే ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు.
శివధ్యానైకనిరతో బాలో ఽపి బలవాన్ ఇవ ప్రత్యహం ప్రాతర్ ఉత్థాయ స్నాత్వా నత్వా గురూన్ క్రమాత్
బాలుడైనా, శివధ్యానంలో మాత్రమే నిమగ్నమై, బలవంతుడిగా మారాడు. ప్రతి ఉదయం లేచి, స్నానం చేసి, గురువులను వరుసగా నమస్కరించేవాడు.
సుఖాసీనో మనః కృత్వా సుషుమ్నాయామ్ అనన్యధీః హస్తస్వస్తికమ్ ఆరోప్య నాభౌ విస్మృతసంసృతిః
ఆసనంలో సౌకర్యంగా కూర్చుని, మనసును సుశుమ్నలో స్థిరపరిచి, ఏ ఇతర ఆలోచన లేకుండా, చేతులను నాభిమూలంలో స్వస్తికంగా పెట్టి, జనన మరణ చక్రాన్ని మరిచిపోయాడు.
స్థానాత్ స్థానాన్తరోత్కర్షాన్ విదధ్యౌ శాంభవం మహః దదర్శ చక్షుర్ దేవస్య తృతీయం పిప్పలాశనః కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా వినీత ఇదమ్ అబ్రవీత్
ఒక స్థితి నుంచి మరో స్థితికి ఎక్కుతూ, శంభువు మహిమను ధ్యానిస్తూ, పిప్పలాదుడు దేవుని మూడవ కన్ను దర్శించాడు. అప్పుడు చేతులు జోడించి, వినయంగా ఇలా అన్నాడు.
శంభునా దేవదేవేన వరో దత్తః పురా మమ తార్తీయచక్షుషో జ్యోతిర్ యదా పశ్యసి తత్క్షణాత్
ఓ దేవదేవుడు శంభుడు నాకు ఒకసారి వరం ఇచ్చాడు. "నీవు నా మూడవ కన్ను వెలుగును చూసిన వెంటనే—" అని అన్నాడు.
సర్వం తే ప్రార్థితం సిధ్యేద్ ఇత్య్ ఆహ త్రిదశేశ్వరః తస్మాద్ రిపువినాశాయ హేతుభూతాం ప్రయచ్ఛ మే
అమరుల అధిపతి ఇలా చెప్పాడు: "నీవు కోరినదంతా నెరవేరుతుంది." అందుకే, నా శత్రువులను నాశనం చేయడానికి కారణమయ్యే దానిని నాకు ఇవ్వు.