యత్ర విష్ణుః స్వయం స్థిత్వా చక్రార్థం శంకరం విభుమ్ పూజయామ్ ఆస తత్ తీర్థం చక్రతీర్థమ్ ఉదాహృతమ్
యక్కడు విష్ణువు తానే నిలబడి, తన చక్రాన్ని పొందేందుకు శివుడిని మహిమాన్వితుడిని పూజించాడు, ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని చక్రతీర్థం అని అంటారు.
యత్ర ప్రీతో ఽభవద్ విష్ణోః శంభుస్ తత్ పిప్పలం విదుః మహిమానం యస్య వక్తుం న క్షమో ఽప్య్ అహినాయకః
విష్ణువుకు శంభుడు సంతోషించిన చోటు పిప్పలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది; దాని గొప్పతనాన్ని నాగాధిపతి అయినవాడు కూడా వివరించలేడు.
చక్రేశ్వరో పిప్పలేశో నామధేయస్య కారణమ్ శృణు నారద తద్ భక్త్యా సాక్షాద్ వేదోదితం మయా
చక్రేశ్వరుడు, పిప్పలేశ్వరుడు అనే పేర్లకు కారణం ఇదే. నారదా! నేను వేదాల్లో చెప్పినదాన్ని భక్తితో విను.
దధీచిర్ ఇతి విఖ్యాతో మునిర్ ఆసీద్ గుణాన్వితః తస్య భార్యా మహాప్రాజ్ఞా కులీనా చ పతివ్రతా
దధీచి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఒక మహర్షి ఉండేవాడు; అతనికి గుణాలు కలిగి ఉండే భార్య, మహా జ్ఞానవంతురాలు, మంచి వంశానికి చెందినవారు, భర్తకు అంకితభావంతో ఉండేది.
లోపాముద్రేతి యా ఖ్యాతా స్వసా తస్యా గభస్తినీ ఇతి నామ్నా చ విఖ్యాతా వడవేతి ప్రకీర్తితా
లోపాముద్ర అని పేరుగాంచిన ఆవిడకు గభస్తినీ అనే సోదరి ఉండేది; ఆమెను వడవా అని కూడా పిలిచేవారు.
దధీచేః సా ప్రియా నిత్యం తపస్ తేపే తయా మహత్ దధీచిర్ అగ్నిమాన్ నిత్యం గృహధర్మపరాయణః
ఆమె దధీచికి ఎప్పుడూ ప్రియమైనవారు, గొప్ప తపస్సు చేసేది; దధీచి ఎప్పుడూ అగ్నిలా ఉత్సాహంగా, గృహధర్మాలలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
భాగీరథీం సమాశ్రిత్య దేవాతిథిపరాయణః స్వకలత్రరతః శాన్తః కుమ్భయోనిర్ ఇవాపరః
భాగీరథీ నదికట్ట వద్ద నివసిస్తూ, దేవతలకు, అతిథులకు సేవచేసేవాడు; తన భార్యతో సంతోషంగా, ప్రశాంతంగా, మరో కుంభయోని లాగా ఉండేవాడు.
తస్య ప్రభావాత్ తం దేశం నారయో దైత్యదానవాః ఆజగ్ముర్ మునిశార్దూల యత్రాగస్త్యస్య చాశ్రమః
ఆ మహర్షి ప్రభావంతో, ఆ ప్రాంతానికి నారులు, దైత్యులు, దానవులు ఎవరూ రాలేకపోయారు. అక్కడే అగస్త్యుని ఆశ్రమం కూడా ఉంది.
తత్ర దేవాః సమాజగ్మూ రుద్రాదిత్యాస్ తథాశ్వినౌ ఇన్ద్రో విష్ణుర్ యమో ఽగ్నిశ్ చ జిత్వా దైత్యాన్ ఉపాగతాన్
అక్కడ రుద్రులు, ఆదిత్యులు, అశ్వినులు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, యముడు, అగ్ని దేవుడు—దైత్యులను ఓడించి—అందరూ దేవతలు చేరారు.
జయేన జాతసంహర్షాః స్తుతాశ్ చైవ మరుద్గణైః దధీచిం మునిశార్దూలం దృష్ట్వా నేముః సురేశ్వరాః
విజయంతో ఆనందించి, మరుత్ గణాలచే స్తుతింపబడి, దేవతాధిపతులు దధీచిని చూసి నమస్కరించారు.
దధీచిర్ జాతసంహర్షః సురాన్ పూజ్య పృథక్ పృథక్ గృహకృత్యం తతశ్ చక్రే సురేభ్యో భార్యయా సహ
దధీచి ఆనందంతో ప్రతి దేవతను వేర్వేరుగా సత్కరించాడు; ఆ తరువాత భార్యతో కలిసి దేవతలకు గృహకార్యాలు నిర్వహించాడు.
పృష్టాశ్ చ కుశలం తేన కథాశ్ చక్రుః సురా అపి దధీచిమ్ అబ్రువన్ దేవా భార్యయా సుఖితం పునః
అతను వారి క్షేమాన్ని అడిగాడు, దేవతలు అతనితో సంభాషించారు; తన భార్యతో సంతోషంగా ఉన్న దధీచిని దేవతలు మళ్ళీ పలికారు.
ఆసీనం హృష్టమనస ఋషిం నత్వా పునః పునః
ఆ ఋషి ఆనందంతో కూర్చుని ఉండగా, దేవతలు అతనికి పునఃపునః నమస్కరించారు.
కిమ్ అద్య దుర్లభం లోకే ఋషే ఽస్మాకం భవిష్యతి త్వాదృశః సకృపో యేషు మునిర్ భూకల్పపాదపః
ఓ ఋషీ, భూమిపై మీలాంటి కరుణగల మహర్షులు ఉన్నప్పుడు, ఈ లోకంలో మాకు దొరకని దేనైనా ఉందా? మీరు భూలోకంలో కల్పవృక్షంలా ఉన్నారు.
ఏతద్ ఏవ ఫలం పుంసాం జీవతాం మునిసత్తమ తీర్థాప్లుతిర్ భూతదయా దర్శనం చ భవాదృశామ్
ఓ మహర్షీ, జీవులందరికీ ఇదే నిజమైన ఫలం: తీర్థస్నానం, భూతదయ, మీలాంటి మహనీయుల దర్శనం.
యత్ స్నేహాద్ ఉచ్యతే ఽస్మాభిర్ అవధారయ తన్ మునే జిత్వా దైత్యాన్ ఇహ ప్రాప్తా హత్వా రాక్షసపుంగవాన్
మునీంద్రా! మేము మీతో చెప్పేది ప్రేమతోనే. దైత్యులను జయించి, రాక్షసులను సంహరించి, ఇక్కడకు వచ్చాము.
వయం చ సుఖినో బ్రహ్మంస్ త్వయి దృష్టే విశేషతః నాయుధైః ఫలమ్ అస్మాకం వోఢుం నైవ క్షమా వయమ్
బ్రహ్మన్, మేము ముఖ్యంగా మిమ్మల్ని చూసి సంతోషంగా ఉన్నాం; ఆయుధాల భారాన్ని మేము భరించలేము, అది మాకు ఫలితం కాదు.
స్థాప్యదేశం న పశ్యామ ఆయుధానాం మునీశ్వర స్వర్గే సురద్విషో జ్ఞాత్వా స్థాపితాని హరన్తి చ
ఓ మునీశ్వరా, ఆయుధాలను ఉంచడానికి ఎక్కడా స్థలం కనిపించడం లేదు; స్వర్గంలో దేవతలకు శత్రువుల ఆయుధాలు తెలిసిన వెంటనే వాటిని తీసుకుపోతారు.
నయేయుర్ ఆయుధానీతి తథైవ చ రసాతలే తస్మాత్ తవాశ్రమే పుణ్యే స్థాప్యన్తే ఽస్త్రాణి మానద
ఆయుధాలు పాతాళంలోకి తీసుకెళ్లబడ్డాయి. అందువల్ల, ఓ ఘనతనిచ్చే వాడా, నీ పవిత్రమైన ఆశ్రమంలో ఈ ఆయుధాలను ఉంచాలి.
నైవాత్ర కించిద్ భయమ్ అస్తి విప్ర న దానవేభ్యో రాక్షసేభ్యశ్ చ ఘోరమ్ త్వదాజ్ఞయా రక్షితపుణ్యదేశో న విద్యతే తపసా తే సమానః
ఇక్కడ ఏ భయం లేదు బ్రాహ్మణా, దానవులనుండి గాని భయంకరమైన రాక్షసులనుండి గాని కాదు. నీ ఆజ్ఞవల్ల ఈ పవిత్ర ప్రదేశం రక్షించబడింది. నీ తపస్సుకు సమానమైనవారు లేరు.
జితారయో బ్రహ్మవిదాం వరిష్ఠం వయం చ పూర్వం నిహతా దైత్యసంఘాః అస్త్రైర్ అలం భారభూతైః కృతార్థైః స్థాప్యం స్థానం తే సమీపే మునీశ
శత్రువులను జయించాం, బ్రహ్మవిద్యలో ప్రథముడవు నీవు. మునుపు మేము ఆయుధాలతో దైత్యసంఘాలను సంహరించాం. ఇప్పుడు, పనిని పూర్తిచేసిన ఈ భారమైన ఆయుధాలు నీ దగ్గర ఉంచాలి, మునులలో శ్రేష్ఠుడా.
దివ్యాన్ భోగాన్ కామినీభిః సమేతాన్ దేవోద్యానే నన్దనే సంభజామః తతో యామః కృతకార్యాః సహేన్ద్రాః స్వం స్వం స్థానం చాయుధానాం చ రక్షా
మేము దేవతల నందనవనంలో మనసుకు నచ్చిన స్త్రీలతో కలసి దివ్యమైన సుఖాలు అనుభవిస్తాము. తరువాత, పని పూర్తయిన తర్వాత, ప్రతి ఒక్కరం తమ తమ స్థలాలకు వెళ్తాము. ఆయుధాలు కాపాడబడతాయి.
తద్వాక్యమ్ ఆకర్ణ్య దధీచిర్ ఏవం వాక్యం జగౌ విబుధాన్ ఏవమ్ అస్తు నివార్యమాణః ప్రియశీలయా స్త్రియా కిం దేవకార్యేణ విరుద్ధకారిణా
ఆ మాటలు విని, దధీచి దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరగనీ.' భార్య ప్రేమతో అడ్డుకున్నా, 'దేవతల పనికి విరుద్ధంగా ఎందుకు చేయాలి?' అని అన్నాడు.
యే జ్ఞాతశాస్త్రాః పరమార్థనిష్ఠాః సంసారచేష్టాసు గతానురాగాః తేషాం పరార్థవ్యసనేన కిం మునే యేనాత్ర వాముత్ర సుఖం న కించిత్
శాస్త్రాలు తెలిసి, పరమార్థంలో స్థిరమైనవారు, లోకవ్యవహారాల్లో ఆసక్తి కోల్పోయినవారు, వారికి ఇతరుల బాధతో ఏమి పని, మునీంద్రా? ఎందుకంటే వారికి ఇక్కడా, పరలోకంలో కూడా సుఖం అన్వేషణ లేదు.
దేవద్విషో ద్వేషమ్ అనుప్రయాన్తి దత్తే స్థానే విప్రవర్య శృణుష్వ నష్టే హృతే చాయుధానాం మునీశ కుప్యన్తి దేవా రిపవస్ తే భవన్తి
దేవతలను ద్వేషించే వారు ఎప్పుడూ శత్రుత్వాన్ని కొనసాగిస్తారు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా, విను: ఆయుధాలు పోయినా లేదా ఎవరైనా తీసుకున్నా, దేవతలు కోపపడతారు. ఆయుధాలు తీసుకున్నవారు వారి శత్రువులవుతారు.
తస్మాన్ నేదం వేదవిదాం వరిష్ఠ యుక్తం ద్రవ్యే పరకీయే మమత్వమ్ తావచ్ చ మైత్రీ ద్రవ్యభావశ్ చ తావన్ నష్టే హృతే రిపవస్ తే భవన్తి
కాబట్టి, వేదాన్ని బాగా తెలిసినవాడా, ఇతరుల వస్తువుపై మమకారం కలిగి ఉండటం సరికాదు. వస్తువు ఉన్నంతవరకు స్నేహం ఉంటుంది, అది పోయినప్పుడు లేదా ఎవరైనా తీసుకుంటే, వారు నీ శత్రువులవుతారు.
చేద్ అస్తి శక్తిర్ ద్రవ్యదానే తతస్ తే దాతవ్యమ్ ఏవార్థినే కిం విచార్యమ్ నో చేత్ సన్తః పరకార్యాణి కుర్యుర్ వాగ్భిర్ మనోభిః కృతిభిస్ తథైవ
ఇవ్వగలిగే శక్తి ఉంటే, అడిగినవారికి ఇవ్వాలి. ఇందులో ఆలోచించాల్సింది ఏముంది? లేకపోతే, మంచివారు ఇతరుల పనులను మాటతో, మనసుతో, చేతలతో సహాయం చేస్తారు.
శ్రుత్వేరితం పత్యుర్ ఇతి ప్రియాయాం దైవం వినాన్యన్ న నృణాం సమర్థమ్ తూష్ణీం స్థితాయాం సురసత్తమాస్ తే సంస్థాప్య చాస్త్రాణ్య్ అతిదీప్తిమన్తి
భర్త మాటలు విని, ఆమె నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయింది. ఎందుకంటే దైవం తప్ప మనుషులకు మరొకటి సాధ్యం కాదు అని ఆమెకు తెలుసు. అప్పుడు దేవతలలో శ్రేష్ఠులు ఆ ప్రకాశవంతమైన ఆయుధాలను ఉంచి వెళ్లిపోయారు.
నత్వా మునీన్ద్రం యయుర్ ఏవ లోకాన్ దైత్యద్విషో న్యస్తశస్త్రాః కృతార్థాః గతేషు దేవేషు మునిప్రవర్యో హృష్టో ఽవసద్ భార్యయా ధర్మయుక్తః
మునులలో అధిపతిని నమస్కరించి, దైత్యద్వేషులు ఆయుధాలు ఉంచి, తమ పని పూర్తయిన తర్వాత తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. దేవతలు వెళ్లాక, ఆ మహాముని ఆనందంగా, ధర్మపరుడై భార్యతో నివసించాడు.
గతే చ కాలే హ్య్ అతివిప్రయుక్తే దైవే వర్షే సంఖ్యయా వై సహస్రే న తే సురా ఆయుధానాం మునీశ వాచం మనశ్ చాపి తథైవ చక్రుః
కాలం చాలా గడిచిపోయింది, దైవ సంవత్సరాల్లో వెయ్యేళ్లు. ఆ సమయంలో దేవతలు ఆయుధాల గురించి మాట్లాడలేదు, ఆలోచించలేదు, ఏ చర్య కూడా తీసుకోలేదు, మునీంద్రా.