సోమవంశకరః శ్రీమాన్ అయం రాజా భవేద్ ఇతి సర్వేభ్యో మతిమానేభ్యో జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠో ఽభవన్ మునే
ఈ మహారాజు, చంద్రవంశాన్ని ప్రారంభించినవాడు, అందరిలోను పెద్దవాడు, మేధావుల్లో శ్రేష్ఠుడు అయ్యాడు.
యత్ర చ క్రతవో వృత్తా ఇలస్య నృపతేః శుభాః యత్ర పుంస్త్వమ్ అవాప్యాథ యత్ర పుత్రాః సమాగతాః
అక్కడే, మునీశ్వరా, ఇల మహారాజు చేసిన శుభకార్యాలు జరిగాయి. అక్కడే అతడు మగత్వాన్ని పొందాడు, అక్కడే అతని కుమారులు కూడినారు.
యక్షిణీదత్తనృత్యాదిగీతసౌభాగ్యమఙ్గలాః నద్యో భూత్వా యత్ర గఙ్గాం సంగతాస్ తాని నారద
నారదా! యక్షిణి ఇచ్చిన నాట్యం, పాట, శుభలక్షణాలతో కూడిన నదులు అక్కడ గంగలో కలిసిపోయాయి.
తీర్థాని శుభదాన్య్ ఆసన్ సహస్రాణ్య్ అథ షోడశ ఉభయోస్ తీరయోస్ తాత తత్ర శంభుర్ ఇలేశ్వరః తేషు స్నానం చ దానం చ సర్వక్రతుఫలప్రదమ్
అక్కడ, ప్రియమైనవాడా, ఇరువైపులా పదహారు వేల పవిత్ర తీర్థాలు ఉన్నాయి. అక్కడే ఇలేశ్వరుడైన శంభు నివసిస్తాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్ని యాగాల ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
చక్రతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం బ్రహ్మహత్యాదినాశనమ్ యత్ర చక్రేశ్వరో దేవశ్ చక్రమ్ ఆప యతో హరిః
అది 'చక్రతీర్థం' అని ప్రసిద్ధి చెందింది. బ్రాహ్మణ హత్య వంటి పాపాలను నశింపజేసేది. అక్కడే చక్రధారి దేవుడు చక్రాన్ని పొందాడు, హరిదేవుడు కూడా అక్కడే చేసాడు.
యత్ర విష్ణుః స్వయం స్థిత్వా చక్రార్థం శంకరం ప్రభుః పూజయామ్ ఆస తత్ తీర్థం చక్రతీర్థమ్ ఉదాహృతమ్
అక్కడే విష్ణువు తానే నిలిచి, చక్రాన్ని కోరుతూ శంకరుని పూజించాడు. అందువల్ల ఆ తీర్థాన్ని 'చక్రతీర్థం' అని అంటారు.
యస్య శ్రవణమాత్రేణ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే దక్షక్రతౌ ప్రవృత్తే తు దేవానాం చ సమాగమే
ఈ కథను వినడమే వల్ల అన్ని పాపాలు పోతాయి. దక్షుడు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించినప్పుడు దేవతలు అందరూ అక్కడ చేరారు.
దక్షేణ దూషితే దేవే శివే శర్వే మహేశ్వరే అనాహ్వానే సురేశస్య దక్షచిత్తే మలీమసే
దక్షుడు తన మనసులో చెడుతో శివుడు, శర్వుడు, మహేశ్వరుడిని పిలవకుండా దేవతలను అపవిత్రం చేశాడు.
దాక్షాయణ్యా శ్రుతే వాక్యే అనాహ్వానస్య కారణే అహల్యాయాం చోక్తవత్యాం కుపితాభూత్ సురేశ్వరీ
దక్షుని కుమార్తె ఆ ఆహ్వానం లేకపోవడానికి కారణాన్ని విన్నప్పుడు, అహల్య కూడా అదే చెప్పినప్పుడు, దేవతల రాణి కోపంతో మండిపడింది.
పితరం నాశయే పాపం క్షమేయం న కథంచన శృణ్వతీ దోషవాక్యాని పిత్రా చోక్తాని భర్తరి
ఈ పాపానికి నా తండ్రిని నాశనం చేయగలను; భర్తను నిందిస్తూ తండ్రి చెప్పిన మాటలు విని, నేను ఎప్పటికీ క్షమించలేను.
పత్యుః శృణ్వన్తి యా నిన్దాం తాసాం పాపావధిః కుతః యాదృశస్ తాదృశో వాపి పతిః స్త్రీణాం పరా గతిః
భర్తను నిందించే మాటలు వినే స్త్రీలకు పాపానికి ఎక్కడ ఆగడుంది? భర్త ఎలా ఉంటే, ఆ స్త్రీకి కూడా అంతే గతి.
కిం పునః సకలాధీశో మహాదేవో జగద్గురుః శ్రుతం తన్నిన్దనం తర్హి ధారయామి న దేహకమ్
అందులోను సర్వాధిపతి, జగద్గురు అయిన మహాదేవుడిని నిందిస్తే ఎంతటి పాపం? అలాంటి మాటలు విన్నాక నేను ఈ శరీరాన్ని కొనసాగించను.
తస్మాత్ త్యక్ష్య ఇమం దేహమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా సా మహాసతీ కోపేన మహతావిష్టా ప్రజజ్వాల సురేశ్వరీ
కాబట్టి, నేను ఈ శరీరాన్ని వదిలేస్తాను అని చెప్పి, ఆ మహాసతీ, దేవతల రాణి, గొప్ప కోపంతో మండిపడింది.
శివైకచేతనా దేహం బలాద్ యోగాచ్ చ తత్యజే మహేశ్వరో ఽపి సకలం వృత్తమ్ ఆకర్ణ్య నారదాత్
శివుడి మీదే మనస్సు ఉంచి, ఆమె యోగబలంతో శరీరాన్ని వదిలింది. మహేశ్వరుడు నారదుని ద్వారా జరిగినదంతా విని—
దృష్ట్వా చుకోప పప్రచ్ఛ జయాం చ విజయాం తథా తే ఊచతుర్ ఉభే దేవం దక్షక్రతువినాశనమ్
అది చూసి కోపంతో జయ, విజయలను అడిగాడు. వాళ్లు ఇద్దరూ దక్షుని యజ్ఞం నాశనం గురించిన సంగతి దేవునికి చెప్పారు.
దాక్షాయణ్యా ఇతి శ్రుత్వా మఖం ప్రాయాన్ మహేశ్వరః భీమైర్ గణైః పరివృతో భూతనాథైః సమం యయౌ
దక్షుని కుమార్తె మరణించిందని విని, మహేశ్వరుడు భయంకరమైన గణాలతో, భూతాధిపతులతో కలిసి యజ్ఞానికి బయలుదేరాడు.
మఖస్ తైర్ వేష్టితః సర్వో దేవబ్రహ్మపురస్కృతః దక్షేణ యజమానేన శుద్ధభావేన రక్షితః
ఆ యజ్ఞం అంతా దేవతలు, బ్రహ్మ మొదలైనవారు చుట్టుముట్టి, యజ్ఞకర్త అయిన దక్షుడు పవిత్రమైన మనస్సుతో కాపాడుతున్నాడు.
వసిష్ఠాదిభిర్ అత్యుగ్రైర్ మునిభిః పరివారితః ఇన్ద్రాదిత్యాద్యైర్ వసుభిః సర్వతఃపరిపాలితః
వశిష్ఠుడు మొదలైన మహర్షులు చుట్టూ ఉన్నారు. ఇంద్రుడు, ఆదిత్యులు, వసువులు మొదలైనవారు అన్ని వైపులా కాపాడుతున్నారు.
ఋగ్యజుఃసామవేదైశ్ చ స్వాహాశబ్దైర్ అలంకృతః శ్రద్ధా పుష్టిస్ తథా తుష్టిః శాన్తిర్ లజ్జా సరస్వతీ
ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద మంత్రాలు, 'స్వాహా' శబ్దాలతో ఆ యజ్ఞం అలంకరించబడింది. భక్తి, పోషణ, సంతృప్తి, శాంతి, లజ్జ, సరస్వతి అక్కడ ఉన్నాయి.
భూమిర్ ద్యౌః శర్వరీ క్షాన్తిర్ ఉషా ఆశా జయా మతిః ఏతాభిశ్ చ తథాన్యాభిః సర్వతః సమలంకృతః
భూమి, ఆకాశం, రాత్రి, సహనం, ఉదయం, ఆశ, విజయము, బుద్ధి—ఇవి ఇంకా మరెన్నో అన్ని వైపులా ఆ యజ్ఞాన్ని అలంకరించాయి.
త్వష్ట్రా మహాత్మనా చాపి కారితో విశ్వకర్మణా సురభిర్ నన్దినీ ధేనుః కామధుక్ కామదోహినీ
త్వష్ట అనే మహాత్ముడు, విశ్వకర్మ చేత సురభి, నందిని, కామధేనువు, కామదోహిని వంటి కోళ్లను సృష్టించాడు.
ఏతాభిః కామవర్షాభిః సర్వకామసమృద్ధిమాన్ కల్పవృక్షః పారిజాతో లతాః కల్పలతాదికాః
ఈ కోళ్ల వల్ల అన్ని కోరికలు తీరేలా, సంపదతో కూడిన కల్పవృక్షం, పారిజాతం, కల్పలత వంటి వృక్షాలు, లతలు అక్కడ ఉన్నాయి.
యద్ యద్ ఇష్టతమం కించిత్ తత్ర తస్మిన్ మఖే స్థితమ్ స్వయం మఘవతా పూష్ణా హరిణా పరిరక్షితః
అక్కడ యజ్ఞంలో ఎవరికైతే ఏది కావాలో అది అక్కడ ఉంది. మఘవంతుడు (ఇంద్రుడు), పూషణుడు, హరి (విష్ణువు) స్వయంగా కాపాడుతున్నారు.
దీయతాం భుజ్యతాం వాపి క్రియతాం స్థీయతాం సుఖమ్ ఏతైశ్ చ సర్వతో వాక్యైర్ దక్షస్య పూజితం మఖమ్
ఇది ఇవ్వండి, అనుభవించండి, చేయండి, సుఖంగా కొనసాగించండి—అని అందరూ చెప్పుతూ, దక్షుని యజ్ఞాన్ని ఘనంగా పూజించారు.
ఆదౌ తు వీరభద్రో ఽసౌ భద్రకాల్యా యుతో యయౌ శోకకోపపరీతాత్మా పశ్చాచ్ ఛూలపినాకధృక్
ముందుగా వీరభద్రుడు భద్రకాళితో కలిసి, మనసులో దుఃఖం, కోపంతో ముందుకు వెళ్లాడు. తర్వాత త్రిశూలం, పినాకం ధరించిన పరమేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అభ్యాయయౌ మహాదేవో మహాభూతైర్ అలంకృతః తాని భూతాని పరితో మఖే వేష్ట్య మహేశ్వరమ్
ఆ తర్వాత మహాదేవుడు మహాబలశాలులతో అలంకరించబడి అక్కడికి వచ్చాడు. ఆ భూతగణాలు యజ్ఞస్థలాన్ని చుట్టుముట్టి మహేశ్వరుణ్ణి రక్షించాయి.
క్రతుం విధ్వంసయామ్ ఆసుస్ తత్ర క్షోభో మహాన్ అభూత్ పలాయన్త తతః కేచిత్ కేచిద్ గత్వా తతః శివమ్
వారు అక్కడ యజ్ఞాన్ని ధ్వంసించటం ప్రారంభించారు. అక్కడ గొప్ప కలకలం ఏర్పడింది. కొందరు అక్కడి నుండి పారిపోయారు, మరికొందరు శివుని వద్దకు వెళ్లారు.
కేచిత్ స్తువన్తి దేవేశం కేచిత్ కుప్యన్తి శంకరమ్ ఏవం విధ్వంసితం యజ్ఞం దృష్ట్వా పూషా సమభ్యగాత్
కొంతమంది దేవతాధిపతిని స్తుతించారు, మరికొందరు శంకరుడిపై కోపం చూపారు. యజ్ఞం ఇలా నాశనం అయినదాన్ని చూసి పూషణుడు ముందుకు వచ్చాడు.
పూష్ణో దన్తాన్ అథోత్పాట్య ఇన్ద్రం వ్యద్రావయత్ క్షణాత్ భగస్య చక్షుషీ విప్ర వీరభద్రో వ్యపాటయత్
ఆ తర్వాత వీరభద్రుడు పూషణుని పళ్లను పీకి, ఇంద్రుణ్ని క్షణంలో తరిమికొట్టాడు. మునీశ్వరా! ఆయన భగుని కన్నులను కూడా తీయడం చేశాడు.
దివాకరం పునర్ దోర్భ్యాం పరిభ్రామ్య సమాక్షిపత్ తతః సురగణాః సర్వే విష్ణుం తే శరణం యయుః
వీరభద్రుడు సూర్యుణ్ని తన చేతులతో పట్టుకుని తిప్పి, నేలకేసి విసిరేశాడు. అప్పుడు అందరు దేవతలు విష్ణువుని ఆశ్రయించడానికి వెళ్లారు.