ఇచ్ఛేయం పుంస్త్వమ్ ఉత్కృష్టమ్ ఇచ్ఛేయం రాజ్యమ్ ఉత్తమమ్ అభిషేకం చ పుత్రాణాం తవ చాపి విశేషతః
నాకు ఉత్తమమైన పురుషత్వం కావాలి. నాకు అత్యుత్తమ రాజ్యం కావాలి. నీ కుమారుల అభిషేకం కూడా కావాలి, ముఖ్యంగా నీదీ కావాలి.
దానం దాతుం చ యష్టుం చ ముక్తిమార్గస్య వీక్షణమ్ సర్వం చ కర్తుమ్ ఇచ్ఛామి తవ పుత్ర ప్రసాదతః
దానం చేయడం, యజ్ఞాలు చేయడం, ముక్తి మార్గాన్ని ఆలోచించడం—ఇవి అన్నీ నీ కుమారుని కృపతో చేయాలని నేను కోరుతున్నాను.
ఉపాయం త్వా తు పృచ్ఛామి యేన పుంస్త్వమ్ అవాప్స్యసి తపసో వాన్యతో వాపి వదస్వ మమ తత్త్వతః
పురుషత్వాన్ని పొందడానికి ఏ మార్గం ఉందో నీవు నాకు చెప్పు. తపస్సు వల్లా, లేక మరేదైనా విధానమా? నిజంగా నాకు వివరించు.
బుధం త్వం పితరం పృచ్ఛ గత్వా పుత్ర యథార్థవత్ స తు సర్వం తు జానాతి ఉపదేక్ష్యతి తే హితమ్
బుద్ధుడైన నీ తండ్రిని నీవు వెళ్లి యథావిధిగా అడుగు, కుమారా. ఆయన అన్నీ తెలుసు. నీకు మేలు కలిగేలా ఉపదేశిస్తారు.
తన్మాతృవచనాద్ ఐలో గత్వా పితరమ్ అఞ్జసా ఉవాచ ప్రణతో భూత్వా మాతుః కృత్యం తథాత్మనః
తల్లిదండ్రి మాట విని, ఐలుడు నేరుగా తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లి, నమస్కరించి, తల్లి కోరికను, తన కోరికను వివరంగా చెప్పాడు.
ఇలం జానే మహాప్రాజ్ఞ ఇలాం జాతాం పునస్ తథా ఉమావనప్రవేశం చ శంభోర్ ఆజ్ఞాం తథైవ చ
ఓ మహాపాండిత్యుడు, నాకు ఐలుడు తెలుసు. ఐలుడు మళ్లీ జన్మించినదీ తెలుసు. ఉమా అడవిలో ప్రవేశించినదీ, శంభువు ఆజ్ఞ కూడా నాకు తెలుసు.
తస్మాచ్ ఛంభుప్రసాదేన ఉమాయాశ్ చ ప్రసాదతః విశాపో భవితా పుత్ర తావ్ ఆరాధ్య న చాన్యథా
కాబట్టి, శంభువు దయతో, ఉమా అనుగ్రహంతోనే శాపం తొలగుతుంది, కుమారా. వారిని ఆరాధించాలి తప్ప, ఇంకో మార్గం లేదు.
పశ్యేయం తం కథం దేవం కథం వా మాతరం శివామ్ తీర్థాద్ వా తపసో వాపి తత్ పితః ప్రథమం వద
ఆ దేవుణ్ణి, లేక శివమాతను నేను ఎలా దర్శించగలను? తీర్థయాత్ర వల్లా, లేక తపస్సు వల్లా? నాన్నా, ముందుగా నీవు చెప్పు.
గౌతమీం గచ్ఛ పుత్ర త్వం తత్రాస్తే సర్వదా శివః ఉమయా సహితః శ్రీమాఞ్ శాపహన్తా వరప్రదః
కుమారా, నీవు గౌతమీ నదికి వెళ్ళు. అక్కడ శివుడు ఎప్పుడూ ఉమాతో కలిసి ఉంటాడు. ఆయన శాపాలను తొలగించేవాడు, వరాలిచ్చేవాడు.
పురూరవాః పితుర్ వాక్యం శ్రుత్వా తు ముదితో ఽభవత్ గౌతమీం తపసే ధీమాన్ గఙ్గాం త్రైలోక్యపావనీమ్
తండ్రి మాటలు విని, పురూరవుడు ఆనందపడ్డాడు. ఆ ధీరుడు తపస్సు కోసం గౌతమీకి, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేసే గంగా నదికి వెళ్లాడు.
పుంస్త్వమ్ ఇచ్ఛంస్ తథా మాతుర్ జగామ తపసే త్వరన్ హిమవన్తం గిరిం నత్వా మాతరం పితరం గురుమ్
పురుషత్వం కోసం, తల్లి చెప్పినందువల్ల, అతడు త్వరగా తపస్సు చేయడానికి బయలుదేరి, హిమవంతుని పర్వతానికి నమస్కరించి, తల్లికి, తండ్రికి, గురువుకు వందనం చేశాడు.
గచ్ఛన్తమ్ అన్వగాత్ పుత్రమ్ ఇలా సోమసుతస్ తథా తే సర్వే గౌతమీం ప్రాప్తా హిమవత్పర్వతోత్తమాత్
సోముని కుమారుడు ఐలుడు తన కుమారుని వెంబడించాడు. వాళ్ళందరూ హిమవంతుని పర్వతం నుండి గౌతమీ నదికి చేరుకున్నారు.
తత్ర స్నాత్వా తపః కించిత్ కృత్వా చక్రుః స్తుతిం పరామ్ భవస్య దేవదేవస్య స్తుతిక్రమమ్ ఇమం శృణు
అక్కడ స్నానం చేసి, కొంత తపస్సు చేసి, వారు భవుడు అనే దేవదేవునికి గొప్ప స్తోత్రాన్ని చేశారు. ఆ స్తుతి క్రమాన్ని విను.
బుధస్ తుష్టావ ప్రథమమ్ ఇలా చ తదనన్తరమ్ తతః పురూరవాః పుత్రో గౌరీం దేవీం చ శంకరమ్
మొదట బుద్ధుడు స్తుతించాడు, తరువాత ఐలుడు స్తుతించాడు. ఆ తరువాత పురూరవుడు, కుమారుడు, గౌరీ దేవిని, శంకరుని స్తుతించాడు.
యౌ కుఙ్కుమేన స్వశరీరజేన స్వభావహేమప్రతిమౌ సరూపౌ యావ్ అర్చితౌ స్కన్దగణేశ్వరాభ్యాం తౌ మే శరణ్యౌ శరణం భవేతామ్
స్వభావంగా బంగారం వంటి రూపాలు కలిగి, తమ శరీరంలో నుంచి వచ్చిన కుంకుమతో స్కందుడు, గణేశుడు పూజించిన ఆ ఇద్దరు నాకు శరణ్యులు, వారు నాకు శరణం కావాలి.
సంసారతాపత్రయదావదగ్ధాః శరీరిణో యౌ పరిచిన్తయన్తః సద్యః పరాం నిర్వృతిమ్ ఆప్నువన్తి తౌ శంకరౌ మే శరణం భవేతామ్
సంసార బాధలతో కాలిన వారు ఆ శంకరులను ధ్యానిస్తే, వెంటనే పరమానందాన్ని పొందుతారు. ఆ ఇద్దరు శంకరులు నాకు శరణ్యులు, వారు నాకు శరణం కావాలి.
ఆర్తా హ్య్ అహం పీడితమానసా తే క్లేశాదిగోప్తా న పరో ఽస్తి కశ్చిత్ దేవ త్వదీయౌ చరణౌ సుపుణ్యౌ తౌ మే శరణ్యౌ శరణం భవేతామ్
నేను బాధతో ఉన్నాను, నా మనసు కలతతో ఉంది. దేవా, కష్టాల నుంచి రక్షించేవారు నీ పవిత్రమైన రెండు పాదాలే తప్ప మరొకరు లేరు. ఆ రెండు నాకు శరణ్యాలు, నాకు శరణం కావాలి.
యయోః సకాశాద్ ఇదమ్ అభ్యుదైతి ప్రయాతి చాన్తే లయమ్ ఏవ సర్వమ్ జగచ్ఛరణ్యౌ జగదాత్మకౌ తు గౌరీహరౌ మే శరణం భవేతామ్
ఈ జగత్తు వారిద్దరి నుంచి ఉద్భవించి, చివరికి వారిలోనే లయమవుతుంది. గౌరీ, హరులు జగత్తుకు శరణ్యులు, జగత్తు సారమయిన వారు. వారు నాకు శరణం కావాలి.
యౌ దేవవృన్దేషు మహోత్సవే తు పాదౌ గృహాణేశ గిరీశపుత్ర్యాః ప్రోక్తం ధృతౌ ప్రీతివశాచ్ ఛివేన తౌ మే శరణ్యౌ శరణం భవేతామ్
దేవతల సమూహంలో జరిగిన మహోత్సవంలో, గిరీశుని కుమార్తె అడిగినప్పుడు పరమేశ్వరుడు ప్రేమతో పట్టుకున్న ఆ రెండు పాదాలు నాకు ఆశ్రయంగా ఉండాలి.
కిమ్ అభీష్టం ప్రదాస్యామి యుష్మభ్యం తద్ వదన్తు మే కృతకృత్యాః స్థ భద్రం వో దేవానామ్ అపి దుష్కరమ్
మీకు కావలసిన వరం ఏమిటో చెప్పండి. నేను మీకు దానిని ఇస్తాను. మీరు మీ కార్యాన్ని సాధించారు. మీకు శుభం కలగాలి! దేవతలకైనా ఇది సాధించటం చాలా కష్టం.
ఇలో రాజా తవాజ్ఞాత్వా వనం ప్రావిశద్ అమ్బికే తత్ క్షమస్వ సురేశాని పుంస్త్వం దాతుం త్వమ్ అర్హసి
దేవతల రాణీ అయిన అమ్మా! ఇల అనే రాజు మీ అనుమతి లేకుండా అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు. దయచేసి ఆ తప్పును క్షమించండి. మీరు అతనికి మగత్వాన్ని తిరిగి ఇవ్వగలరు.
తథేత్య్ ఉవాచ తాన్ సర్వాన్ భవస్య తు మతే స్థితా తతః స భగవాన్ ఆహ దేవీవాక్యరతః సదా
ఆమె అందరికీ 'అలా జరుగనీ' అని సమాధానం చెప్పింది. భవుని సంకల్పానుసారం నిలిచింది. ఆ తర్వాత ఎప్పుడూ దేవి మాటల్లో ఆనందించే ఆ భగవంతుడు మాట్లాడాడు.
అత్రాభిషేకమాత్రేణ పుంస్త్వం ప్రాప్నోత్వ్ అయం నృపః
ఇక్కడ అభిషేకం చేయగానే ఈ రాజుకు మగత్వం తిరిగి వస్తుంది.
స్నాతాయా బుధభార్యాయాః శరీరాద్ వారి సుస్రువే నృత్యం గీతం చ లావణ్యం యక్షిణ్యా యద్ ఉపార్జితమ్
స్నానం చేసిన బుధుని భార్య శరీరం నుండి నీరు ప్రవహించింది. యక్షిణి సంపాదించిన నాట్యం, పాట, అందం కూడా అక్కడే కలిసాయి.
తత్ సర్వం వారిధారాభిర్ గఙ్గామ్భసి సమావిశత్ నృత్యా గీతా చ సౌభాగ్యా ఇమా నద్యో బభూవిరే
ఆ అన్నీ గంగా జలంలో ప్రవహించే నీటి ధారల ద్వారా కలిసిపోయాయి. ఆ నాట్యాలు, పాటలు, శుభఫలితాల వల్ల ఈ నదులు ఏర్పడ్డాయి.
తాశ్ చాపి సంగతా గఙ్గాం తే పుణ్యాః సంగమాస్ త్రయః తేషు స్నానం చ దానం చ సురరాజ్యఫలప్రదమ్
ఆ పవిత్రమైన నదులు గంగలో కలిసిపోయి మూడు పవిత్ర సంగమాలుగా మారాయి. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం దేవతల రాజ్యాన్ని పొందే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
ఇలా పుంస్త్వమ్ అవాప్యాథ గౌరీశంభోః ప్రసాదతః మహాభ్యుదయసిద్ధ్యర్థం వాజిమేధమ్ అథాకరోత్
తరువాత ఇల రాజు గౌరీ, శంభు అనుగ్రహంతో మగత్వాన్ని పొందాడు. గొప్ప శ్రేయస్సు కోసం అశ్వమేధ యాగం నిర్వహించాడు.
పురోధసం వసిష్ఠం చ భార్యాం పుత్రాంస్ తథైవ చ అమాత్యాంశ్ చ బలం కోశమ్ ఆనీయ స నృపోత్తమః
ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు వసిష్ఠుడనే పురోహితుడు, భార్య, కుమారులు, మంత్రి, సైన్యం, ఖజానా అన్నింటినీ పిలిపించుకున్నాడు.
చతురఙ్గం బలం రాజ్యం దణ్డకే ఽస్థాపయత్ తదా ఇలస్య నామ్నా విఖ్యాతం తత్ర తత్ పురమ్ ఉచ్యతే
ఆ సమయంలో దండక అరణ్యంలో నాలుగు విభాగాల సైన్యంతో కూడిన రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. అక్కడ ఆ నగరాన్ని 'ఇల' అనే పేరుతో పిలుస్తారు.
పూర్వజాతాన్ అథో పుత్రాన్ సూర్యవంశక్రమాగతే రాజ్యే ఽభిషిచ్య పశ్చాత్ తమ్ ఐలం స్నేహాద్ అసిఞ్చయత్
తనకు ముందు పుట్టిన కుమారులను సూర్యవంశాన్ని కొనసాగిస్తూ సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, తరువాత ఆ ఐలుడిని ప్రేమతో అభిషేకించాడు.