అభిషిఞ్చస్వ భార్యాం త్వం మజ్జలైర్ మన్త్రసంయుతైః కలశైర్ ఉపచారైశ్ చ తతః పత్నీ తవ ప్రియా
నీవు నీ భార్యను మంత్రజలంతో, కలశాలతో, యోగ్యమైన పూజలతో అభిషేకించు. అప్పుడు నీ ప్రియమైన భార్య...
సురూపా చారుసర్వాఙ్గీ సుభగా చారులోచనా సర్వలక్షణసంపూర్ణా రమ్యరూపమ్ అవాప్స్యతి
ఆమె అందమైన రూపంతో, సుందరమైన అవయవాలతో, మంగళకరమైన కళ్ళతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో, ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని పొందుతుంది.
రూపవత్యా పునస్ త్వం వై భార్యయా చాభిషేచితః సర్వలక్షణసంపూర్ణః కాన్తం రూపమ్ అవాప్స్యసి
మళ్ళీ, నీవు నీ అందమైన భార్య చేత అభిషేకం పొందిన తరువాత, అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని పొందుతావు.
తథేతి గాఙ్గవచనాద్ యథోక్తం తౌ చ చక్రతుః సురూపతామ్ ఉభౌ ప్రాప్తౌ గౌతమ్యాశ్ చ ప్రసాదతః
గంగ చెప్పినట్లు 'అలా జరుగనీ' అని చెప్పి, వారు చెప్పిన విధంగా చేశారు. గౌతమి అనుగ్రహంతో ఇద్దరూ అందాన్ని పొందారు.
అభిషేకోదకం యచ్ చ సా నదీ సమజాయత తస్యా నామ్నా తు విఖ్యాతా వృద్ధాయా మునిసత్తమ
ఆ అభిషేకానికి ఉపయోగించిన నీరు ఒక నదిగా మారింది. మునిశ్రేష్ఠా! ఆ నది వృద్ధా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
వృద్ధా నదీతి విఖ్యాతా గౌతమో ఽపి తథోచ్యతే వృద్ధగౌతమ ఇత్య్ ఉక్త ఋషిభిః సమవాసిభిః వృద్ధా తు గౌతమీం ప్రాహ గఙ్గాం ప్రత్యక్షరూపిణీమ్
ఆమె వృద్ధా నది అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. గౌతముడిని కూడా అక్కడ ఉన్న ఋషులు వృద్ధగౌతముడు అని పిలిచారు. వృద్ధా, ప్రత్యక్షరూపంలో ఉన్న గంగ అయిన గౌతమిని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది.
మన్నామ్నీయం నదీ దేవి వృద్ధా చేత్య్ అభిధీయతామ్ త్వయా చ సంగమస్ తస్యాస్ తస్యాస్ తీర్థమ్ అనుత్తమమ్
దేవీ! ఈ నది నా పేరుతో వృద్ధా అని పిలవబడాలి. నీవు ఆమెతో కలిసే సంగమం అత్యుత్తమమైన తీర్థంగా ఉండాలి.
రూపసౌభాగ్యసంపత్తిపుత్రపౌత్రప్రవర్ధనమ్ ఆయురారోగ్యకల్యాణం జయప్రీతివివర్ధనమ్ స్నానదానాదిహోమైశ్ చ పితౄణాం పావనం పరమ్
ఇక్కడ స్నానం, దానం, హోమాది క్రతువులతో అందరికీ అందం, ఐశ్వర్యం, సంతానం, ఆయుర్దాయం, ఆరోగ్యం, కల్యాణం, విజయము, ప్రీతి పెరుగుతాయి. పితృదేవతలు కూడా అత్యంత పవిత్రతను పొందుతారు.
అస్త్వ్ ఇత్య్ ఆహ చ తాం గఙ్గా సువృద్ధాం గౌతమప్రియామ్ గౌతమస్థాపితం లిఙ్గం వృద్ధానామ్నైవ కీర్తితమ్
గంగ ఆమెకు 'అలా జరగనీ' అని అనుమతించింది. గౌతమునికి ప్రియమైన వృద్ధురాలికి కూడా. గౌతముడు ప్రతిష్ఠించిన లింగం వృద్ధా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తత్రైవ చ ముదం ప్రాప్తో వృద్ధయా మునిసత్తమః తత్ర స్నానం చ దానం చ సర్వాభీష్టప్రదాయకమ్
అక్కడ ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు వృద్ధురాలితో ఆనందాన్ని పొందాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్ని కోరికలను నెరవేర్చేలా చేస్తాయి.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం వృద్ధాసంగమమ్ ఉచ్యతే
ఆ సమయంలోనుంచి ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని వృద్ధాసంగమం అని పిలుస్తారు.
ఇలాతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం సర్వసిద్ధికరం నృణామ్ బ్రహ్మహత్యాదిపాపానాం పావనం సర్వకామదమ్
ఇది ఇలాతీర్థం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది మనుషులకు అన్ని సిద్ధులు ఇస్తుంది, బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలను పవిత్రం చేస్తుంది, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది.
వైవస్వతాన్వయే జాత ఇలో నామ జనేశ్వరః మహత్యా సేనయా సార్ధం జగామ మృగయావనమ్
వైవస్వతుని వంశంలో ఇల అనే రాజు జన్మించాడు. అతడు తన గొప్ప సేనతో కలిసి వేటకోసం అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
పరిబభ్రామ గహనం బహువ్యాలసమాకులమ్ నానాకారద్విజయుతం విటపైః పరిశోభితమ్
అతడు అనేక క్రూరమృగాలతో నిండిన,色色 పక్షులతో అలంకరించబడిన, చెట్ల సమూహాలతో మెరిసే ఆ దట్టమైన అరణ్యంలో సంచరించాడు.
వనేచరం నృపశ్రేష్ఠో మృగయాగతమానసః తత్రైవ మతిమ్ ఆధత్త ఇలో ఽమాత్యాన్ అథాబ్రవీత్
వేటలో మనసు పెట్టిన ఆ మహారాజు అరణ్యంలో తిరుగుతూ అక్కడే ఒక నిర్ణయం తీసుకుని తన మంత్రులతో ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛన్తు నగరం సర్వే మమ పుత్రేణ పాలితమ్ దేశం కోశం బలం రాజ్యం పాలయన్తు పునశ్ చ తమ్
మీ అందరూ నా కుమారుడు పాలిస్తున్న నగరానికి వెళ్లండి. దేశాన్ని, ధనాన్ని, సైన్యాన్ని, రాజ్యాన్ని, అలాగే అతనిని కూడా రక్షించండి.
వసిష్ఠో ఽపి తథా యాతు ఆదాయాగ్నీన్ పితేవ నః పత్నీభిః సహితో ధీమాన్ అరణ్యే ఽహం వసామ్య్ అథ
వశిష్ఠుడు కూడా మన తండ్రిలా అగ్నులను తీసుకొని తన భార్యలతో కలిసి నగరానికి వెళ్లాలి. నేను అరణ్యంలో నా భార్యలతో ఉండిపోతాను.
అరణ్యభోగభుగ్భిశ్ చ వాజివారణమానుషైః మృగయాశీలిభిః కైశ్చిద్ యాన్తు సర్వ ఇతః పురీమ్
అరణ్యంలో ఆనందించే వారు — గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు, మనుషులు, వేటలో ఆసక్తి ఉన్న కొందరు — వీరందరూ ఇక్కడినుంచి నగరానికి వెళ్లిపోవాలి.
తథేత్య్ ఉక్త్వా యయుస్ తే ఽపి స్వయం ప్రాయాచ్ ఛనైర్ గిరిమ్ హిమవన్తం రత్నమయం వసంస్ తత్ర ఇలో నృపః
అవును అని చెప్పి వారు వెళ్లిపోయారు. ఇలుడు మాత్రం నెమ్మదిగా రత్నాలతో మెరిసే హిమవంత పర్వతానికి వెళ్లి అక్కడ నివసించాడు.
దదర్శ కన్దరం తత్ర నానారత్నవిచిత్రితమ్ తత్ర యక్షేశ్వరః కశ్చిత్ సమన్యుర్ ఇతి విశ్రుతః
అక్కడ అతడు色色 రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఒక గుహను చూశాడు. అందులో సమన్యు అనే పేరుగల యక్షేశ్వరుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తస్య భార్యా సమానామ్నీ భర్తృవ్రతపరాయణా తస్మిన్ వసత్య్ అసౌ యక్షో రమణీయే నగోత్తమే
ఆ యక్షునికి సమాన అనే భార్య ఉండేది. ఆమె భర్తకు అంకితమై ఉండేది. ఆ అందమైన, ఉత్తమ నగరంలో యక్షునితో కలిసి ఆమె నివసించేది.
మృగరూపేణ వ్యచరద్ భార్యయా స మహామతిః స్వేచ్ఛయా స్వవనే యక్షః క్రీడతే నృత్యగీతకైః
ఆ మహామతి యక్షుడు తన భార్యతో కలిసి మృగరూపంలో స్వేచ్ఛగా తన అరణ్యంలో నాట్యం, పాటలతో ఆనందంగా విహరించేవాడు.
ఇత్థం స యక్షో జానాతి మృగరూపధరో ఽపి చ ఇలస్ తు తం న జానాతి కన్దరం యక్షపాలితమ్
అలా యక్షుడు మృగరూపంలో ఉన్నప్పటికీ అన్నీ తెలుసు. కాని ఇలుడు ఆ గుహను యక్షుడు కాపాడుతున్నాడని తెలియదు.
యక్షస్య గేహం విపులం నానారత్నవిచిత్రితమ్ తత్రోపవిష్టో నృపతిర్ మహత్యా సేనయా వృతః
ఆ యక్షుని విశాలమైన,色色 రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఇంట్లో ఆ రాజు తన గొప్ప సేనతో కలిసి కూర్చున్నాడు.
వాసం చక్రే స తత్రైవ గేహే యక్షస్య ధీమతః స యక్షో ఽధర్మకోపేన భార్యయా మృగరూపధృక్
ఆ ధీమంతుడు యక్షుని ఇంట్లోనే నివాసముండగా, ఆ యక్షుడు ధర్మానికి విరుద్ధంగా జరిగినదానికి కోపంతో, తన భార్యతో కలిసి మృగరూపంలో ఉన్నాడు.
ఇలం జేతుం న శక్నోమి యాచితో న దదాతి చ హృతం గేహం మమానేన కిం కరోమీత్య్ అచిన్తయత్
ఇలనిని నేను ఓడించలేను, అడిగినా ఇవ్వడం లేదు. నా ఇల్లు ఇతడు ఆక్రమించాడు. ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి అని ఆలోచించాడు.
యుధి మత్తం కథం హన్యాం చేతి స్థిత్వా స యక్షరాట్ ఆత్మీయాన్ ప్రేషయామ్ ఆస యక్షాఞ్ శూరాన్ ధనుర్ధరాన్
పోరులో మత్తులో ఉన్న వానిని ఎలా చంపగలను అని ఆ యక్షరాజు ఆలోచించి, తన యక్షులలో ధైర్యవంతులు, విల్లు పట్టినవారిని పంపించాడు.
యుద్ధే జిత్వా చ రాజానమ్ ఇలమ్ ఉద్ధతదన్తినమ్ గృహాద్ యథాన్యతో యాతి మమ తత్ కర్తుమ్ అర్హథ
పోరులో ఉగ్రమైన ఏనుగువలె ఉన్న ఇలనిని ఓడించి, ఇతడిని నా ఇల్లు నుండి బయటకు తరిమేయాలి. మీరు అలా చేయాలి.
యక్షేశ్వరస్య తద్ వాక్యాద్ యక్షాస్ తే యుద్ధదుర్మదాః ఇలం గత్వాబ్రువన్ సర్వే నిర్గచ్ఛాస్మాద్ గుహాలయాత్
యక్షేశ్వరుని ఆజ్ఞతో, యుద్ధంలో మత్తుగా ఉన్న ఆ యక్షులు అందరూ ఇలుని వద్దకు వెళ్లి, "ఈ గుహలో నుంచి బయటకు రా" అని అన్నారు.
న చేద్ యుద్ధాత్ పరిభ్రష్టః పలాయ్య క్వ గమిష్యసి తద్ యక్షవచనాత్ కోపాద్ యుద్ధం చక్రే స రాజరాట్
నీవు యుద్ధంలో ఓడిపోతే పారిపోవడం తప్ప ఇంకెక్కడికి వెళ్ళగలవు? యక్షుని మాటలు విని, రాజు కోపంతో యుద్ధానికి దిగాడు.