తస్మాద్ వాగీశ్వరీ దేవీ సా తే విద్యాం ప్రదాస్యతి అగ్నిశ్ చ రూపవాన్ దేవస్ తవ రూపం ప్రదాస్యతి
అందుకే, వాగ్దేవి నీకు విద్యను ప్రసాదిస్తుంది. అగ్ని దేవుడు, అందమైనవాడు, నీకు అందాన్ని ఇస్తాడు.
ఏవమ్ ఉక్త్వా గౌతమం తం వృద్ధోవాచ విభావసుమ్ ప్రార్థయిత్వా సువిద్యం తం సురూపం చాకరోన్ మునిమ్
ఇలా గౌతమునికి చెప్పి, ఆ వృద్ధురాలు విభావసువును ఉద్దేశించి ప్రార్థించి, ఆ మునికి మంచి విద్య, అందాన్ని కలిగించింది.
తతః సువిద్యః సుభగః సుకాన్తో వృద్ధాం స పత్నీమ్ అకరోత్ ప్రీతియుక్తః తయా స రేమే బహులా మనోజ్ఞయా సమాః సుఖం ప్రీతమనా గుహాయామ్
ఆ తర్వాత, మంచి విద్య, అదృష్టం, ఆకర్షణ కలిగి, గౌతముడు ఆనందంగా ఆ వృద్ధురాలిని భార్యగా చేసుకున్నాడు. ఆమెతో కలిసి, ఆ గుహలో అనేక సంవత్సరాలు సంతోషంగా, హర్షంతో గడిపాడు.
కదాచిత్ తత్ర వసతోర్ దంపత్యోర్ ముదతోర్ గిరౌ గుహాయాం మునిశార్దూల ఆజగ్ముర్ మునయో ఽమలాః
ఒకసారి, ఆ దంపతులు ఆ గుహలో ఆనందంగా నివసిస్తున్నప్పుడు, పవిత్రమైన మునులు అక్కడికి వచ్చారు.
వసిష్ఠవామదేవాద్యా యే చాన్యే చ మహర్షయః భ్రమన్తః పుణ్యతీర్థాని ప్రాప్నువంస్ తస్య తాం గుహామ్
వశిష్ఠుడు, వామదేవుడు మరియు ఇతర మహర్షులు పవిత్రతీర్థాలు సందర్శిస్తూ, ఆ గుహను చేరుకున్నారు.
ఆగతాంస్ తాన్ ఋషీఞ్ జ్ఞాత్వా గౌతమః సహ భార్యయా సత్కారమ్ అకరోత్ తేషాం జహసుస్ తం చ కేచన
ఆ మునులు వచ్చారని గౌతముడు తన భార్యతో కలిసి గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు. వారిలో కొంతమంది అతన్ని చూసి నవ్వారు.
యే బాలా యౌవనోన్మత్తా వయసా యే చ మధ్యమాః వృద్ధాం చ గౌతమం ప్రేక్ష్య జహసుస్ తత్ర కేచన
యువకులు, యవ్వనంలో మునిగిపోయినవారు, మధ్య వయస్సు వారు, గౌతముడు వృద్ధుడిగా, అతని భార్య వృద్ధురాలిగా ఉండటం చూసి అక్కడ కొంతమంది నవ్వారు.
పుత్రో ఽయం తవ పౌత్రో వా వృద్ధే కో గౌతమో ఽభవత్ సత్యం వదస్వ కల్యాణి ఇత్య్ ఏవం జహసుర్ ద్విజాః
ఇతడు నీ కుమారుడా లేక మనవడా? గౌతముడు ఎలా వృద్ధుడయ్యాడు? నిజం చెప్పు, ఓ మంగళకరురాలా — అని ద్విజులు నవ్వుతూ అడిగారు.
విషం వృద్ధస్య యువతీ వృద్ధాయా అమృతం యువా ఇష్టానిష్టసమాయోగో దృష్టో ఽస్మాభిర్ అహో చిరాత్
వృద్ధుడికి యువతి విషం లాంటిది; వృద్ధురాలికి యువకుడు అమృతం లాంటివాడు. ఇలాంటి విరుద్ధమైన కలయికను మేము చాలా కాలం తర్వాత చూశాము.
ఇత్య్ ఏవమ్ ఊచిరే కేచిద్ దంపత్యోః శృణ్వతోస్ తదా ఏవమ్ ఉక్త్వా కృతాతిథ్యా యయుః సర్వే మహర్షయః
అలా కొంతమంది మాట్లాడారు, ఆ దంపతులు వింటూ ఉన్నారు. వారు అతిథిగా గౌరవించబడిన తర్వాత, అందరూ మహర్షులు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.
ఋషీణాం వచనం శ్రుత్వా ఉభావ్ అపి సుదుఃఖితౌ లజ్జితౌ చ మహాప్రాజ్ఞౌ గౌతమో భార్యయా సహ పప్రచ్ఛ మునిశార్దూలమ్ అగస్త్యమ్ ఋషిసత్తమమ్
మునుల మాటలు విని, ఇద్దరూ చాలా బాధపడి, సిగ్గుపడ్డారు. గౌతముడు తన భార్యతో కలిసి, మహా మేధావి అయిన అగస్త్య మునిని అడిగాడు.
కో దేశః కిమ్ ఉ తీర్థం వా యత్ర శ్రేయః సమాప్యతే శీఘ్రమ్ ఏవ మహాప్రాజ్ఞ భుక్తిముక్తిప్రదాయకమ్
ఏ దేశమో, ఏ తీర్థమో ఉంది, అక్కడ త్వరగా శ్రేయస్సు లభిస్తుంది? భోగం, మోక్షం రెండూ కలిగించే స్థలం ఏది, ఓ మహాపండితా?
వదద్భిర్ మునిభిర్ బ్రహ్మన్ మయా శ్రుతమ్ ఇదం వచః సర్వే కామాస్ తత్ర పూర్ణా గౌతమ్యాం నాత్ర సంశయః
బ్రహ్మన్, మునులు చెప్పిన మాటలు నేను విన్నాను. గౌతమి దగ్గర అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాద్ గచ్ఛ మహాబుద్ధే గౌతమీం పాపనాశినీమ్ అహం త్వామ్ అనుయాస్యామి యథేచ్ఛసి తథా కురు
కాబట్టి, మహాబుద్ధి కలిగినవాడా, పాపాలను పోగొట్టే గౌతమి నదికి వెళ్ళు. నేను నిన్ను అనుసరిస్తాను. నీకు ఇష్టమైనట్లు చేయు.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వాగస్త్యవాక్యం వృద్ధయా గౌతమో ఽభ్యగాత్ తత్ర తేపే తపస్ తీవ్రం పత్న్యా స భగవాన్ ఋషిః
అగస్త్యుని మాటలు విని, వృద్ధురాలితో పాటు గౌతముడు అక్కడికి వెళ్లాడు. ఆ మహర్షి తన భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు.
స్తుతిం చకార దేవస్య శంభోర్ విష్ణోస్ తథైవ చ గఙ్గాం చ తోషయామ్ ఆస భార్యార్థం భగవాన్ ఋషిః
ఆ మహర్షి భగవంతుడైన శంభును, అలాగే విష్ణువును స్తుతించాడు. తన భార్య కోసం గంగను సంతుష్టిపరిచాడు.
ఖిన్నాత్మనామ్ అత్ర భవే త్వమ్ ఏవ శరణం శివః మరుభూమావ్ అధ్వగానాం విటపీవ ప్రియాయుతః
ఈ లోకంలో, మనసు మిగలినవారికి, శివా! నీవే ఆశ్రయం. ఎండలో ప్రయాణికులకు నీడనిచ్చే ప్రియమైన చెట్టు లాగా నీవు ఉంటావు.
ఉచ్చావచానాం భూతానాం సర్వథా పాపనోదనః సస్యానాం ఘనవత్ కృష్ణ త్వమ్ అవగ్రహశోషిణామ్
ఎలాటి ప్రాణులకు అయినా, నీవు పాపాలను తొలగించేవాడివి. కృష్ణా! ఎండలో వాడిపోయిన పంటలకు మేఘం లాగా నీవు ఉంటావు.
వైకుణ్ఠదుర్గనిఃశ్రేణిస్ త్వం పీయూషతరంగిణీ అధోగతానాం తప్తానాం శరణం భవ గౌతమి
వైకుంఠ అనే కోట నుండి బయటపడే మెట్లవంటి వాడవు నీవు. అమృత తరంగాలతో నదివంటిది నీవు. గౌతమి! పడిపోయి బాధపడేవారికి నీవు ఆశ్రయం అవు.
తతస్ తుష్టావదద్ వాక్యం గౌతమం వృద్ధయా యుతమ్ శరణాగతదీనార్తం శరణ్యా గౌతమీ ముదా
ఆ తరువాత, సంతోషంతో, ఆశ్రయాన్ని కోరిన గౌతమునికి వృద్ధురాలితో కలిసి గౌతమి నది ప్రసన్నంగా ఇలా చెప్పింది.
అభిషిఞ్చస్వ భార్యాం త్వం మజ్జలైర్ మన్త్రసంయుతైః కలశైర్ ఉపచారైశ్ చ తతః పత్నీ తవ ప్రియా
నీవు నీ భార్యను మంత్రజలంతో, కలశాలతో, యోగ్యమైన పూజలతో అభిషేకించు. అప్పుడు నీ ప్రియమైన భార్య...
సురూపా చారుసర్వాఙ్గీ సుభగా చారులోచనా సర్వలక్షణసంపూర్ణా రమ్యరూపమ్ అవాప్స్యతి
ఆమె అందమైన రూపంతో, సుందరమైన అవయవాలతో, మంగళకరమైన కళ్ళతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో, ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని పొందుతుంది.
రూపవత్యా పునస్ త్వం వై భార్యయా చాభిషేచితః సర్వలక్షణసంపూర్ణః కాన్తం రూపమ్ అవాప్స్యసి
మళ్ళీ, నీవు నీ అందమైన భార్య చేత అభిషేకం పొందిన తరువాత, అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని పొందుతావు.
తథేతి గాఙ్గవచనాద్ యథోక్తం తౌ చ చక్రతుః సురూపతామ్ ఉభౌ ప్రాప్తౌ గౌతమ్యాశ్ చ ప్రసాదతః
గంగ చెప్పినట్లు 'అలా జరుగనీ' అని చెప్పి, వారు చెప్పిన విధంగా చేశారు. గౌతమి అనుగ్రహంతో ఇద్దరూ అందాన్ని పొందారు.
అభిషేకోదకం యచ్ చ సా నదీ సమజాయత తస్యా నామ్నా తు విఖ్యాతా వృద్ధాయా మునిసత్తమ
ఆ అభిషేకానికి ఉపయోగించిన నీరు ఒక నదిగా మారింది. మునిశ్రేష్ఠా! ఆ నది వృద్ధా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
వృద్ధా నదీతి విఖ్యాతా గౌతమో ఽపి తథోచ్యతే వృద్ధగౌతమ ఇత్య్ ఉక్త ఋషిభిః సమవాసిభిః వృద్ధా తు గౌతమీం ప్రాహ గఙ్గాం ప్రత్యక్షరూపిణీమ్
ఆమె వృద్ధా నది అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. గౌతముడిని కూడా అక్కడ ఉన్న ఋషులు వృద్ధగౌతముడు అని పిలిచారు. వృద్ధా, ప్రత్యక్షరూపంలో ఉన్న గంగ అయిన గౌతమిని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది.
మన్నామ్నీయం నదీ దేవి వృద్ధా చేత్య్ అభిధీయతామ్ త్వయా చ సంగమస్ తస్యాస్ తస్యాస్ తీర్థమ్ అనుత్తమమ్
దేవీ! ఈ నది నా పేరుతో వృద్ధా అని పిలవబడాలి. నీవు ఆమెతో కలిసే సంగమం అత్యుత్తమమైన తీర్థంగా ఉండాలి.
రూపసౌభాగ్యసంపత్తిపుత్రపౌత్రప్రవర్ధనమ్ ఆయురారోగ్యకల్యాణం జయప్రీతివివర్ధనమ్ స్నానదానాదిహోమైశ్ చ పితౄణాం పావనం పరమ్
ఇక్కడ స్నానం, దానం, హోమాది క్రతువులతో అందరికీ అందం, ఐశ్వర్యం, సంతానం, ఆయుర్దాయం, ఆరోగ్యం, కల్యాణం, విజయము, ప్రీతి పెరుగుతాయి. పితృదేవతలు కూడా అత్యంత పవిత్రతను పొందుతారు.
అస్త్వ్ ఇత్య్ ఆహ చ తాం గఙ్గా సువృద్ధాం గౌతమప్రియామ్ గౌతమస్థాపితం లిఙ్గం వృద్ధానామ్నైవ కీర్తితమ్
గంగ ఆమెకు 'అలా జరగనీ' అని అనుమతించింది. గౌతమునికి ప్రియమైన వృద్ధురాలికి కూడా. గౌతముడు ప్రతిష్ఠించిన లింగం వృద్ధా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తత్రైవ చ ముదం ప్రాప్తో వృద్ధయా మునిసత్తమః తత్ర స్నానం చ దానం చ సర్వాభీష్టప్రదాయకమ్
అక్కడ ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు వృద్ధురాలితో ఆనందాన్ని పొందాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్ని కోరికలను నెరవేర్చేలా చేస్తాయి.