దేవానాం త్వం ముఖం శ్రేష్ఠమ్ ఆహుత్యః ప్రథమాస్ తవ త్వయా దత్తం తు యద్ ద్రవ్యం భోక్ష్యామః సురసత్తమ
దేవతల్లో నీవే ముఖ్యమైన నోరు, నీవే ముందుగా హవిస్సులు పొందేవాడు. నీవిచ్చే ద్రవ్యాన్ని మేము అనుభవిస్తాము, ఓ ఉత్తమ దేవతా!
తతస్ తుష్టో ఽభవద్ వహ్నిర్ దేవవాక్యాద్ యథాక్రమమ్ ఇహ చాముత్ర చ వ్యాప్తౌ హవ్యే వా లౌకికే తథా
దేవతల మాటలు విని అగ్ని సంతృప్తి చెందాడు. ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ, యజ్ఞ సంబంధమైనదైనా, లోక సంబంధమైనదైనా, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి సంతోషించాడు.
సర్వత్ర వహ్నిర్ అభయః సమర్థో ఽభూత్ సురాజ్ఞయా జాతవేదా బృహద్భానుః సప్తార్చిర్ నీలలోహితః
దేవతల ఆజ్ఞతో జాతవేదా, మహా తేజస్సుతో, ఏడు జ్వాలలతో, నీలం, ఎరుపు రంగులతో ఉన్న అగ్ని అన్ని చోట్ల భయములేని, శక్తివంతుడయ్యాడు.
జలగర్భః శమీగర్భో యజ్ఞగర్భః స ఉచ్యతే జలాద్ ఆకృష్య విబుధా అభిషిచ్య విభావసుమ్
నీటిలో జన్మించినవాడు, శమీ చెట్టులో జన్మించినవాడు, యజ్ఞంలో జన్మించినవాడని అతనిని పిలుస్తారు. దేవతలు నీటిలో నుంచి ఆయనను తీసి, తేజోమయుడిని అభిషేకించారు.
ఉభయత్ర పదే వాసః సర్వగో ఽగ్నిస్ తతో ఽభవత్ యథాగతం సురా జగ్ముర్ వహ్నితీర్థం తద్ ఉచ్యతే
అందువల్ల అగ్ని రెండు లోకాలలోనూ నివసిస్తూ, అన్నిచోట్ల వ్యాపించాడు. దేవతలు వచ్చిన విధంగా తిరిగి వెళ్లారు. అదే అగ్ని తీర్థంగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
తత్ర సప్త శతాన్య్ ఆసంస్ తీర్థాని గుణవన్తి చ తేషు స్నానం చ దానం చ యః కరోతి జితాత్మవాన్
అక్కడ ఏడు వందల పవిత్ర తీర్థాలు ఉండేవి, అవన్నీ గుణవంతమైనవి. ఎవరు ఆ తీర్థాల్లో స్నానం చేసి, దానం చేస్తారో, వారు
అశ్వమేధఫలం సాగ్రం ప్రాప్నోత్య్ అవికలం శుభమ్ దేవతీర్థం చ తత్రైవ ఆగ్నేయం జాతవేదసమ్
పూర్తిగా, లోపం లేకుండా, అశ్వమేధ యజ్ఞ ఫలితాన్ని పొందుతారు. అక్కడే జాతవేదసుకు సంబంధించిన పవిత్రమైన అగ్ని తీర్థం కూడా ఉంది.
అగ్నిప్రతిష్ఠితం లిఙ్గం తత్రాస్తే ఽనేకవర్ణవత్ తద్దేవదర్శనాద్ ఏవ సర్వక్రతుఫలం లభేత్
అక్కడ అగ్ని ప్రతిష్ఠించిన, అనేక రంగులతో ఉన్న లింగం ఉంది. ఆ దేవతను కేవలం దర్శించడానికే అన్ని యజ్ఞాల ఫలితాన్ని పొందవచ్చు.
ఋణప్రమోచనం నామ తీర్థం వేదవిదో విదుః తస్య స్వరూపం వక్ష్యామి శృణు నారద తన్మనాః
వేదాన్ని తెలిసినవారు దాన్ని ఋణ విమోచన తీర్థమని అంటారు. దాని స్వరూపాన్ని నేను నీకు వివరించబోతున్నాను. ఓ నారదా, మనస్ఫూర్తిగా విను.
ఆసీత్ పృథుశ్రవా నామ ప్రియః కక్షీవతః సుతః న దారసంగ్రహం లేభే వైరాగ్యాన్ నాగ్నిపూజనమ్
పృథుశ్రవా అనే వాడు ఉండేవాడు, అతడు కక్షీవతుని ప్రియమైన కుమారుడు. వైరాగ్యంతో, అతడు పెళ్లి చేసుకోలేదు, అగ్ని పూజ కూడా చేయలేదు.
కనీయాంస్ తు సమర్థో ఽపి పరివిత్తిభయాన్ మునే నాకరోద్ దారకర్మాది నైవాగ్నీనామ్ ఉపాసనమ్
తమ్ముడు చేయగలిగినవాడైనా, వారసత్వ భయంతో పెళ్లి పనులు, అగ్ని పూజ వంటి వాటిని చేయలేదు, ఓ మునీశ్వరా!
తతః ప్రోచుః పితృగణాః పుత్రం కక్షీవతః శుభమ్ జ్యేష్ఠం చైవ కనిష్ఠం చ పృథక్ పృథగ్ ఇదం వచః
అంతటా పితృదేవతలు కక్షీవతుని ఇద్దరు మంచి కుమారులకు, పెద్దవాడికీ, చిన్నవాడికీ వేరువేరుగా ఇలా చెప్పారు.
ఋణత్రయాపనోదాయ క్రియతాం దారసంగ్రహః
మూడు రకాల ఋణాలు తొలగించడానికి పెళ్లి జరిపించండి.
నేత్య్ ఉవాచ తతో జ్యేష్ఠః కిమ్ ఋణం కేన యుజ్యతే కనీయాంస్ తు పితౄన్ ప్రాహ న యోగ్యో దారసంగ్రహః
అప్పుడు పెద్దవాడు ఇలా అన్నాడు: 'లేదు, ఏ ఋణం, ఎవరి వల్ల కలుగుతుంది?' కానీ తమ్ముడు పితృదేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'పెళ్లి నాకు యోగ్యం కాదు.'
జ్యేష్ఠే సతి మహాప్రాజ్ఞః పరివిత్తిభయాద్ ఇతి తావ్ ఉభౌ పునర్ అప్య్ ఏవమ్ ఊచుస్ తే వై పితామహాః
పెద్దవాడు ఉన్నప్పుడు వారసత్వ భయంతోనే అని, ఇద్దరూ మళ్లీ అలాగే పితృదేవతలకు చెప్పారు, ఓ మహాప్రజ్ఞా!
యాతామ్ ఉభౌ గౌతమీం తు పుణ్యాం కక్షీవతః సుతౌ కురుతాం గౌతమీస్నానం సర్వాభీష్టప్రదాయకమ్
కక్షీవతుని ఇద్దరు కుమారులు పవిత్రమైన గౌతమీకి వెళ్లి, అన్ని కోరికలను తీరుస్తున్న గౌతమీ స్నానం చేయండి.
గచ్ఛతాం గౌతమీం గఙ్గాం లోకత్రితయపావనీమ్ స్నానం చ తర్పణం తస్యాం కురుతాం శ్రద్ధయాన్వితౌ
గౌతమీగా గంగా, మూడు లోకాల్ని పవిత్రం చేసే తీర్థంగా ఉన్నది. అక్కడకు వెళ్లినవారు, విశ్వాసంతో స్నానం చేసి, తర్పణం చేయాలి.
దృష్టావనామితా ధ్యాతా గౌతమీ సర్వకామదా న దేశకాలజాత్యాదినియమో ఽత్రావగాహనే జ్యేష్ఠో ఽనృణస్ తతో భూయాత్ పరివిత్తిర్ న చేతరః
గౌతమీని చూసినా, నమస్కరించినా, ధ్యానం చేసినా, అన్ని కోరికలు తీరతాయి. అక్కడ ప్రవేశించడంలో దేశం, కాలం, జాతి వంటి ఏ నియమమూ లేదు. పెద్దవాడు అప్పుల burden లేకుండా ఉంటే, అప్పుడు మాత్రమే అది సాధ్యం.
తతః పృథుశ్రవా జ్యేష్ఠః కృత్వా స్నానం సతర్పణమ్ త్రయాణామ్ అపి లోకానాం కాక్షీవతో ఽనృణో ఽభవత్
ఆ తరువాత, పృథుశ్రవా అనే పెద్దవాడు, స్నానం చేసి, తర్పణం చేసి, మూడు లోకాలపట్ల ఉన్న అప్పుల నుంచి విముక్తుడయ్యాడు, ఓ కాక్షీవత వంశజా!
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థమ్ ఋణమోచనమ్ ఉచ్యతే శ్రౌతస్మార్త-ఋణేభ్యశ్ చ ఇతరేభ్యశ్ చ నారద తత్ర స్నానేన దానేన ఋణీ ముక్తః సుఖీ భవేత్
అప్పటి నుంచీ ఆ తీర్థాన్ని 'అప్పు తీరే తీర్థం' అని పిలుస్తారు. నారదా! అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే, వేద, పితృ, ఇతర అప్పుల నుంచి విముక్తి లభించి, సుఖంగా ఉంటారు.
సుపర్ణాసంగమం నామ కాద్రవాసంగమం తథా మహేశ్వరో యత్ర దేవో గఙ్గాపులినమ్ ఆశ్రితః
అక్కడ సుపర్ణాసంగమం అనే సంగమం, కాద్రవాసంగమం అనే సంగమం ఉన్నాయి. అక్కడే మహేశ్వరుడు గంగా తీరంలో నివసిస్తున్నాడు.
అగ్నికుణ్డం చ తత్రైవ రౌద్రం వైష్ణవమ్ ఏవ చ సౌరం సౌమ్యం తథా బ్రాహ్మం కౌమారం వారుణం తథా
అక్కడే అగ్ని కుండాలు ఉన్నాయి — రౌద్రం, వైష్ణవం, సౌరం, సౌమ్యం, బ్రాహ్మం, కౌమారం, వారుణం కూడా ఉన్నాయి.
అప్సరా చ నదీ యత్ర సంగతా గఙ్గయా తథా తత్తీర్థస్మరణాద్ ఏవ కృతకృత్యో భవేన్ నరః
అక్కడ అప్సరా అనే నది గంగతో కలుస్తుంది. ఆ తీర్థాన్ని స్మరించినా సరే, మనిషి తన జీవితంలో అన్నీ సాధించగలడు.
సర్వపాపప్రశమనం శృణు యత్నేన నారద ఇన్ద్రేణ హింసితాః పూర్వం వాలఖిల్యా మహర్షయః దత్తార్ధతపసః సర్వే ప్రోచుస్ తే కాశ్యపం మునిమ్
నారదా! అన్ని పాపాలు పోయే విషయాన్ని శ్రద్ధగా విను. ఇంద్రుడు వాలఖిల్య మహర్షులను బాధించాడు. వారు తపస్సులో అర్ధాన్ని విడిచిపెట్టి, కాశ్యప మహర్షిని అడిగారు.
పుత్రమ్ ఉత్పాదయానేన ఇన్ద్రదర్పహరం శుభమ్ తపసో ఽర్ధం తు దాస్యామస్ తథేత్య్ ఆహ మునిస్ తు తాన్
వారు, 'మీ ద్వారా ఇంద్రుడి గర్వాన్ని తగ్గించే మంచి కుమారుడు పుట్టాలి. మేము మా తపస్సులో అర్ధాన్ని ఇస్తాం,' అని చెప్పారు. ఆ మహర్షి, 'అలా జరుగుతుంది,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
సుపర్ణాయాం తతో గర్భమ్ ఆదధే స ప్రజాపతిః కద్ర్వాం చైవ శనైర్ బ్రహ్మన్ సర్పాణాం సర్పమాతరి
తర్వాత ఆ ప్రజాపతి సుపర్ణలో గర్భాన్ని ఉంచాడు. క్రమంగా, బ్రాహ్మణా, కద్రూలో కూడా, ఆ సర్పమాతలో గర్భాన్ని ఉంచాడు.
తే గర్భిణ్యావ్ ఉభే ఆహ గన్తుకామః ప్రజాపతిః అపరాధో న చ క్వాపి కార్యో గమనమ్ ఏవ చ
ఆ ఇద్దరు గర్భిణీలకు, ప్రజాపతి వెళ్లిపోవాలనుకుని, 'ఎక్కడా తప్పు జరగకూడదు, మీరు ఇంకెక్కడికీ వెళ్లకూడదు,' అని చెప్పాడు.
అన్యత్ర గమనాచ్ ఛాపో భవిష్యతి న సంశయః
మీరు ఇంకెక్కడికైనా వెళ్తే, తప్పకుండా శాపం వస్తుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా స యయౌ పత్న్యౌ గతే భర్తరి తే ఉభే తదైవ జగ్మతుః సత్త్రమ్ ఋషీణాం భావితాత్మనామ్
అలా చెప్పి, ఆయన వెళ్లిపోయాడు. భర్త వెళ్లిన వెంటనే, ఆ ఇద్దరు భార్యలు తపస్సులో నిమగ్నమైన ఋషుల యజ్ఞానికి వెళ్లారు.
బ్రహ్మవృన్దసమాకీర్ణం గఙ్గాతీరసమాశ్రితమ్ ఉన్మత్తే తే ఉభే నిత్యం వయఃసంపత్తిగర్వితే
ఆ ప్రదేశం బ్రహ్మలతో నిండిపోయి, గంగా తీరంలో ఉంది. ఆ ఇద్దరు భార్యలు, ఎప్పుడూ తమ యవ్వనంతో, అందంతో గర్వంగా ఉండేవారు, అక్కడికి వెళ్లారు.