తథేత్య్ ఉక్త్వా జగామాసౌ సభార్యో ధనదస్ తథా పిత్రా మాత్రా చ వృద్ధేన పులస్త్యేన ధనేశ్వరః
'అలాగే జరుగుతుందని' చెప్పి, ధనేశ్వరుడు తన భార్యతో పాటు, వృద్ధ తల్లి, తండ్రి అయిన పులస్త్యునితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లాడు.
గత్వా తు గౌతమీం గఙ్గాం శుచిః స్నాత్వా యతవ్రతః తుష్టావ దేవదేవేశం భుక్తిముక్తిప్రదం శివమ్
అతడు గౌతమీ గంగకు వెళ్లి, పవిత్రంగా స్నానం చేసి, నియమాలు పాటిస్తూ, దేవతల దేవుడైన శివుడిని, భోగముక్తిని ప్రసాదించే వాడిని స్తుతించాడు.
స్వామీ త్వమ్ ఏవాస్య చరాచరస్య విశ్వస్య శంభో న పరో ఽస్తి కశ్చిత్ త్వామ్ అప్య్ అవజ్ఞాయ యదీహ మోహాత్ ప్రగల్భతే కోపి స శోచ్య ఏవ
'శంభో! ఈ జగత్తులో చలించేవాటికీ, నిలిచివుండేవాటికీ నీవే యజమాని. నిన్ను మించి మరొకరు లేరు. ఎవడైనా నిన్ను తక్కువగా భావించి, మోహంతో అహంకారంగా ప్రవర్తిస్తే, వాడిని నిజంగా జాలిపడాల్సిందే.'
త్వమ్ అష్టమూర్త్యా సకలం బిభర్షి త్వదాజ్ఞయా వర్తత ఏవ సర్వమ్ తథాపి వేదేతి బుధో భవన్తం న జాత్వ్ అవిద్వాన్ మహిమా పురాతనమ్
'నీవు ఎనిమిది రూపాలతో సమస్తాన్ని పోషిస్తున్నావు. నీ ఆజ్ఞతోనే అన్నీ నడుస్తున్నాయి. అయినా, జ్ఞానులు నిన్ను వేదమేనని తెలుసుకుంటారు. నీ పురాతన మహిమను తెలియని వారు ఎవరూ ఉండరు.'
మలప్రసూతం యద్ అవోచద్ అమ్బా హాస్యాత్ సుతో ఽయం తవ దేవ శూరః త్వత్ప్రేక్షితాద్ యః స చ విఘ్నరాజో జజ్ఞే త్వ్ అహో చేష్టితమ్ ఈశదృష్టేః
'తల్లి సరదాగా చెప్పిన మాట, నీ కుమారుడు మలినత నుండి పుట్టాడని, ఆ కుమారుడే నీ దృష్టితో విఘ్నేశ్వరుడిగా జన్మించాడు. ఓ దేవా! నీ దివ్య దృష్టి లీలలు ఎంత ఆశ్చర్యకరంగా ఉంటాయో!'
అశ్రుప్లుతాఙ్గీ గిరిజా సమీక్ష్య వియుక్తదాంపత్యమ్ ఇతీశమ్ ఊచే మనోభవో ఽభూన్ మదనో రతిశ్ చ సౌభాగ్యపూర్వత్వమ్ అవాప సోమాత్
'పార్వతిని కన్నీళ్లతో తడిసిన శరీరంతో, భర్త నుండి వేరుపడినవాడిగా చూసిన శివుడు ఇలా అన్నాడు: మన్మథుడూ, అతని భార్య రతియూ, సోముని దయతో మునుపటి భాగ్యాన్ని మళ్లీ పొందారు.'
ఇత్యాది స్తువతస్ తస్య పురతో ఽభూత్ త్రిలోచనః వరేణ చ్ఛన్దయామ్ ఆస హర్షాన్ నోవాచ కించన
అతడు ఇలా స్తుతిస్తున్నప్పుడు, త్రినేత్రుడు ప్రత్యక్షమై, ఎంతో ఆనందంతో, 'నీకు కావలసిన వరం కోరుకో' అని చెప్పి, ఇంకేమీ మాట్లాడలేదు.
తూష్ణీంభూతే తు ధనదే పులస్త్యే చ మహేశ్వరే పునః పునర్ వరస్వేతి శివే వాదిని హర్షితే
ధనదుడు, పులస్త్యుడు మౌనంగా ఉండగా, శివుడు సంతోషంతో మళ్లీ మళ్లీ 'వరమేదైనా కోరుకో' అని చెప్పాడు.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర వాగ్ ఉవాచాశరీరిణీ ప్రాప్తవ్యం ధనపాలత్వం వదన్తీదం మహేశ్వరమ్
అప్పుడు, అక్కడ ఆకారంలేని వాణి వినిపించి, మహేశ్వరుడికి 'ధనపాలుడైన పదవి పొందాలి' అని ప్రకటించింది.
పులస్త్యస్య తు యచ్ చిత్తం పితుర్ వైశ్రవణస్య తు విదిత్వేవ తదా వాణీ శుభమ్ అర్థమ్ ఉదీరయత్
పులస్త్యుని, వైశ్రవణుడి తండ్రి మనస్సులోని సంకల్పాన్ని తెలుసుకుని, ఆ దివ్య వాణి మంచి మాటలు పలికింది.
భూతవద్ భవితవ్యం స్యాద్ దాస్యమానం తు దత్తవత్ ప్రాప్తవ్యం ప్రాప్తవత్ తత్ర దైవీ వాగ్ అభవచ్ ఛుభా
ఏమి జరగబోతుందో అది తప్పక జరుగుతుంది; ఏమి ఇవ్వబోతున్నారో అది ఇచ్చినట్టే, ఏమి పొందబోతున్నారో అది పొందినట్టే. అలా ఒక దైవికమైన, మంగళకరమైన స్వరం వినిపించింది.
ప్రభూతశత్రుః పరిభూతదుఃఖః సంపూజ్య సోమేశ్వరమ్ ఆప లిఙ్గమ్ దిగీశ్వరత్వం ద్రవిణప్రభుత్వమ్ అపారదాతృత్వకలత్రపుత్రాన్
అనేక శత్రువుల చేత బాధపడుతూ, అవమాన బాధతో ఉన్న అతను సోమేశ్వరుని పూజించి, లింగాన్ని పొందాడు. దాంతో పాటు దిక్పాలకత్వం, అపారమైన ధనం, అపరాధములను క్షమించే శక్తి, భార్య, కుమారులు అన్నీ అతనికి లభించాయి.
తాం వాచం ధనదః శ్రుత్వా దేవదేవం త్రిశూలినమ్ ఏవం భవతు నామేతి ధనదో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
ఆ స్వరం విని, ధనపతి దేవదేవుడైన త్రిశూలధారిని ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరగాలి, మీరు చెప్పినట్లే కావాలి.'
తథైవాస్త్వ్ ఇతి దేవేశో దైవీం వాచమ్ అమన్యత పులస్త్యం చ వరైః పుణ్యైస్ తథా విశ్రవసం మునిమ్
'అలా జరగాలి' అని దేవతల అధిపతి ఆ దైవిక స్వరాన్ని అంగీకరించాడు. అలాగే పులస్త్యుడు, విశ్రవసు మునులకు కూడా మంగళకరమైన వరాలు ఇచ్చాడు.
ధనపాలం చ దేవేశో హ్య్ అభినన్ద్య యయౌ శివః తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం పౌలస్త్యం ధనదం విదుః
ధనపతిని అభినందించి దేవేశుడు శివుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. అప్పటి నుండి ఆ తీర్థం పౌలస్త్య, ధనద అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
తథా వైశ్రవసం పుణ్యం సర్వకామప్రదం శుభమ్ తేషు స్నానాది యత్ కించిత్ తత్ సర్వం బహుపుణ్యదమ్
అక్కడ వైశ్రవసుడు, మంగళకరుడు, అన్ని కోరికలు తీరుస్తాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం లేదా ఏదైనా పుణ్యకార్యం చేయడం వల్ల ఎంతో పుణ్యం కలుగుతుంది.
అగ్నితీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం సర్వక్రతుఫలప్రదమ్ సర్వవిఘ్నోపశమనం తత్తీర్థస్య ఫలం శృణు
అగ్నితీర్థం అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ స్థలం అన్ని యజ్ఞఫలాలను ఇస్తుంది, అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తుంది. ఆ తీర్థఫలాన్ని విను.
జాతవేదా ఇతి ఖ్యాతో అగ్నేర్ భ్రాతా స హవ్యవాట్ హవ్యం వహన్తం దేవానాం గౌతమ్యాస్ తీర ఏవ తు
అతడు జాతవేద అని ప్రసిద్ధి. అగ్నికి అన్నయ్య, దేవతలకు హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడు, గౌతమి నది తీరంలో నివసిస్తున్నాడు.
ఋషీణాం సత్త్రసదనే అగ్నేర్ భ్రాతరమ్ ఉత్తమమ్ భ్రాతుః ప్రియం తథా దక్షం మధుర్ దితిసుతో బలీ
ఋషుల సభలో, అగ్నికి అన్నయ్య అయిన ఉత్తముడు, తన సోదరుడు, దక్షుడు ప్రియమైన దితి కుమారుడు మధు, ఋషులు, దేవతలు చూస్తుండగానే అతన్ని సంహరించాడు.
జఘాన ఋషిముఖ్యేషు పశ్యత్సు చ సురేష్వ్ అపి హవ్యం దేవా నైవ చాపుర్ మృతే వై జాతవేదసి
ముఖ్యమైన ఋషులు, దేవతలు చూస్తుండగానే మధు, అగ్ని అన్నయ్యను హతమార్చాడు. జాతవేద మరణంతో, దేవతలకు హవిస్సు అందడం ఆగిపోయింది.
మృతే భ్రాతరి స త్వ్ అగ్నిః ప్రియే వై జాతవేదసి కోపేన మహతావిష్టో గాఙ్గమ్ అమ్భః సమావిశత్
తన ప్రియమైన అన్నయ్య జాతవేద మరణంతో, అగ్ని గొప్ప కోపంతో గంగా జలంలోకి ప్రవేశించాడు.
గఙ్గామ్భసి సమావిష్టే హ్య్ అగ్నౌ దేవాశ్ చ మానుషాః జీవమ్ ఉత్సర్జయామ్ ఆసుర్ అగ్నిజీవా యతో మతాః
అగ్ని గంగా నీటిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, దేవతలు, మనుషులు అందరూ అగ్ని జీవాన్ని విడిచిపెట్టారు. అందుకే వారిని 'అగ్ని జీవులు' అంటారు.
యత్రాగ్నిర్ జలమ్ ఆవిష్టస్ తం దేశం సర్వ ఏవ తే ఆజగ్ముర్ విబుధాః సర్వ ఋషయః పితరస్ తథా
అగ్ని నీటిలోకి ప్రవేశించిన ఆ స్థలానికి, అన్ని దేవతలు, అన్ని ఋషులు, పితృదేవతలు కూడగట్టారు.
వినాగ్నినా న జీవామః స్తువన్తో ఽగ్నిం విశేషతః అగ్నిం జలగతం దృష్ట్వా ప్రియం చోచుర్ దివౌకసః
అగ్ని లేకుండా మనం బ్రతకలేము అని వారు ప్రత్యేకంగా అగ్నిని స్తుతించారు. తమ ప్రియమైన అగ్ని నీటిలో మునిగిపోవడం చూసి, దేవలోకవాసులు దుఃఖించారు.
దేవాఞ్ జీవయ హవ్యేన కవ్యేన చ పితౄంస్ తథా మానుషాన్ అన్నపాకేన బీజానాం క్లేదనేన చ
దేవతలకు హవిస్సుతో, పితృదేవతలకు పిండప్రదానంతో, మనుషులకు అన్నపానంతో, విత్తనాలకు తేమతో జీవం ఇవ్వు అని వారు ప్రార్థించారు.
అగ్నిర్ అప్య్ ఆహ తాన్ దేవాఞ్ శక్తో యో మే గతో ఽనుజః క్రియమాణే భవత్కార్యే యా గతిర్ జాతవేదసః
అగ్ని దేవతలకు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'నాకు అన్నయ్య అయినవాడు, మీ పనిలో నిపుణుడు, అతను వెళ్లిపోయాడు. జాతవేదుడికి ఏ విధమైన పరిస్థితే ఎదురయ్యిందో, అదే జరగాలి.'
సా వాపి స్యాన్ మమ సురా నోత్సహే కార్యసాధనే కార్యం తు సర్వతస్ తస్య భవతాం జాతవేదసః
'ఆ పరిస్థితే నాకు లేదా దేవతలకు వచ్చినా, నేను ఈ పని చేయలేను. మీ పనిలో అన్ని విధాలా జాతవేదుడికే హక్కు ఉంది, నాకు కాదు.'
ఇమాం స్థితిమ్ అనుప్రాప్తో న జానే మే కథం భవేత్ ఇహ చాముత్ర చ వ్యాప్తౌ శక్తిర్ అప్య్ అత్ర నో భవేత్
'ఈ స్థితికి వచ్చాను కానీ, నాకు ఏమవుతుందో తెలియదు. ఇక్కడా, ఎక్కడైనా, అన్నీ వ్యాపించగల శక్తి నాకు ఉండకపోవచ్చు.'
అథాపి క్రియమాణే వై కార్యే సైవ గతిర్ మమ దేవాస్ తమ్ ఊచుర్ భావేన సర్వేణ ఋషయస్ తథా
అయినా, ఏ పని జరుగుతున్నప్పుడు, అదే నా మార్గం. దేవతలు, ఋషులతో కలిసి, సంపూర్ణ భక్తితో అతనితో ఇలా అన్నారు.
ఆయుః కర్మణి చ ప్రీతిర్ వ్యాప్తౌ శక్తిశ్ చ దీయతే ప్రయాజాన్ అనుయాజాంశ్ చ దాస్యామో హవ్యవాహన
మేము నీకు దీర్ఘాయువు, కర్మలలో ఆనందం, వ్యాప్తి శక్తి, బలాన్ని ఇస్తాము. ముందస్తు, అనంతర హోమాలను కూడా నీకు ఇస్తాము, ఓ హవ్యవాహనా!