తర్పయిత్వా సురాన్ ఆదౌ తర్పయిత్వా జగత్త్రయమ్ విప్రః సంభుక్తవాఞ్ శిష్యైర్ విశ్వామిత్రః స్వభార్యయా
ముందుగా దేవతలను, ఆ తరువాత మూడు లోకాలను తృప్తిపరిచిన తర్వాత, విశ్వామిత్రుడు తన శిష్యులతో, భార్యతో కలిసి మిగిలిన భాగాన్ని భుజించాడు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థమ్ ఆఖ్యాతం చాతిపుణ్యదమ్ యత్రాగతః సురపతిర్ లోకానామ్ అమృతార్పణమ్
ఆ సమయం నుంచి, దేవేంద్రుడు వచ్చి లోకాలకు అమృతాన్ని సమర్పించిన ఆ తీర్థం అత్యంత పవిత్రమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సంజాతం మాంసవర్జం తు తత్ తీర్థం పుణ్యదం నృణామ్ తత్ర స్నానం చ దానం చ సర్వక్రతుఫలప్రదమ్
అక్కడ మాంసం లేని పవిత్ర తీర్థం ఏర్పడింది; అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్ని యజ్ఞఫలితాలను ఇస్తుంది.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం విశ్వామిత్రమ్ ఇతి స్మృతమ్ మధుతీర్థమ్ అథైన్ద్రం చ శ్యేనం పర్జన్యమ్ ఏవ చ
ఆ సమయం నుంచి, ఆ తీర్థాన్ని విశ్వామిత్ర తీర్థం, మధు తీర్థం, ఇంద్ర తీర్థం, శ్యేన తీర్థం, పర్జన్య తీర్థం అని కూడా గుర్తిస్తున్నారు.
శ్వేతతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం త్రైలోక్యే విశ్రుతం శుభమ్ తస్య శ్రవణమాత్రేణ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
అది శ్వేత తీర్థం అని మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన పవిత్రమైనది; దాని పేరు వినగానే అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి.
శ్వేతో నామ పురా విప్రో గౌతమస్య ప్రియః సఖా ఆతిథ్యపూజానిరతో గౌతమీతీరమ్ ఆశ్రితః
ఒకప్పుడు శ్వేత అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు గౌతమునికి ప్రియమైన మిత్రుడు, అతిథి సేవలో, పూజలో నిమగ్నుడై, గౌతమీ నది తీరాన నివసించేవాడు.
మనసా కర్మణా వాచా శివభక్తిపరాయణః ధ్యాయన్తం తం ద్విజశ్రేష్ఠం పూజయన్తం సదా శివమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు మనసుతో, చేతలతో, మాటలతో శివభక్తిలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు; ఎప్పుడూ శివునిని ధ్యానిస్తూ, పూజిస్తూ ఉండే ఉత్తమ ద్విజుడు.
పూర్ణాయుషం ద్విజవరం శివభక్తిపరాయణమ్ నేతుం దూతాః సమాజగ్ముర్ దక్షిణాశాపతేస్ తదా
పూర్తి ఆయుష్షు గడిపిన ఆ శివభక్తుడైన బ్రాహ్మణుడిని తీసుకెళ్లేందుకు దక్షిణ దిశాధిపతికి చెందిన దూతలు అక్కడికి వచ్చారు.
నాశక్నువన్ గృహం తస్య ప్రవేష్టుమ్ అపి నారద తదా కాలే వ్యతిక్రాన్తే చిత్రకో మృత్యుమ్ అబ్రవీత్
నారదా, వారు అతని ఇంట్లోకి కూడా ప్రవేశించలేకపోయారు; నిర్ణీత సమయం గడిచిన తరువాత, చిత్రకుడు యముని ఇలా అన్నాడు.
కిం నాయాతి క్షీణజీవో మృత్యో శ్వేతః కథం త్వ్ ఇతి నాద్యాప్య్ ఆయాన్తి దూతాస్ తే మృత్యోర్ నైవోచితం తు తే
'శ్వేతుడు ప్రాణం ముగిసినా ఎందుకు రాడు, యమా? నీ దూతలు ఇంకా ఎందుకు రాలేదు? ఇది నీకు తగినది కాదు.'
తతశ్ చ కుపితో మృత్యుః ప్రాయాచ్ ఛ్వేతగృహం స్వయమ్ బహిఃస్థితాంస్ తదా పశ్యన్ మృత్యుర్ దూతాన్ భయార్దితాన్ ప్రోవాచ కిమ్ ఇదం దూతా మృత్యుమ్ ఊచుశ్ చ దూతకాః
అప్పుడు కోపంతో యముడు స్వయంగా శ్వేతుని ఇంటికి వెళ్లాడు. బయట భయంతో నిలబడి ఉన్న దూతలను చూసి, 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగాడు. దూతలు యమునికి ఇలా సమాధానమిచ్చారు.
శివేన రక్షితం శ్వేతం వయం నో వీక్షితుం క్షమాః యేషాం ప్రసన్నో గిరిశస్ తేషాం కా నామ భీతయః
'శ్వేతుడు శివుని రక్షణలో ఉన్నాడు—we అతన్ని చూడటానికి కూడా శక్తించలేదు. గిరీశుడు అనుగ్రహించినవారికి ఎలాంటి భయం ఉంటుంది?'
పాశపాణిస్ తదా మృత్యుః ప్రావిశద్ యత్ర స ద్విజః నాసౌ విప్రో విజానాతి మృత్యుం వా యమకింకరాన్
అప్పుడు యముడు పాశాన్ని చేతబట్టి ఆ బ్రాహ్మణుడి వద్దకు వెళ్లాడు. కానీ ఆ బ్రాహ్మణుడు యముని గానీ, యమదూతలను గానీ గుర్తించలేదు.
శివం పూజయతే భక్త్యా శ్వేతస్య తు సమీపతః మృత్యుం పాశధరం దృష్ట్వా దణ్డీ ప్రోవాచ విస్మితః
శ్వేతుడు భక్తితో శివుని పూజిస్తున్నాడు. అతని పక్కన, పాశాన్ని పట్టుకుని ఉన్న యముని చూసి, అక్కడ ఉన్న దండధారి ఆశ్చర్యపడి ఇలా అన్నాడు.
కిమ్ అత్ర వీక్షసే మృత్యో దణ్డినం మృత్యుర్ అబ్రవీత్
ఇక్కడ ఏమి చూస్తున్నావు, మరణమా? దండం పట్టిన వాడిని ఎందుకు చూస్తున్నావు? అప్పుడు మరణుడు ఇలా అన్నాడు:
శ్వేతం నేతుమ్ ఇహాయాతస్ తస్మాద్ వీక్షే ద్విజోత్తమమ్
నేను ఇక్కడ శ్వేతుడిని తీసుకెళ్లడానికి వచ్చాను. అందుకే ఆ ఉత్తమ ద్విజుడిని చూస్తున్నాను.
త్వం గచ్ఛేత్య్ అబ్రవీద్ దణ్డీ మృత్యుః పాశాన్ అథాక్షిపత్ శ్వేతాయ మునిశార్దూల తతో దణ్డీ చుకోప హ
అప్పుడు దండం పట్టిన వాడు, "నీవు వెళ్ళిపో" అని అన్నాడు. మరణుడు తన పాశాన్ని శ్వేతుడి మీద వేసాడు. అప్పుడు ఆ మునిశార్దూలా, దండం పట్టిన వాడు కోపంతో మండిపోయాడు.
శివదత్తేన దణ్డేన దణ్డీ మృత్యుమ్ అతాడయత్ తతః పాశధరో మృత్యుః పపాత ధరణీతలే
శివుడు ఇచ్చిన దండంతో దండిపట్టి మరణుడిని కొట్టాడు. వెంటనే పాశాన్ని పట్టుకున్న మరణుడు భూమిపై పడిపోయాడు.
తతస్ తే సత్వరం దూతా హతం మృత్యుమ్ అవేక్ష్య చ యమాయ సర్వమ్ అవదన్ వధం మృత్యోస్ తు దణ్డినా
తర్వాత, మరణుడు చనిపోయినట్టు చూసిన యమదూతలు వెంటనే యమునికి వెళ్లి, దండిపట్టి మరణుడిని చంపిన సంగతి అంతా చెప్పారు.
తతశ్ చ కుపితో ధర్మో యమో మహిషవాహనః చిత్రగుప్తం బహుబలం యమదణ్డం చ రక్షకమ్
అప్పుడే ధర్మరాజు అయిన యముడు, మహిషాన్ని ఎక్కినవాడు, కోపంతో చిటికెడు. అతను చిత్రగుప్తుడిని, బలవంతమైన దూతలను, యమదండాన్ని, రక్షకులను పిలిపించాడు.
మహిషం భూతవేతాలాన్ ఆధివ్యాధీంస్ తథైవ చ అక్షిరోగాన్ కుక్షిరోగాన్ కర్ణశూలం తథైవ చ
అతడు మహిషాన్ని, భూతాలను, వేతాళాలను, రోగాలను, కళ్ల వ్యాధులను, కడుపు నొప్పులను, చెవి నొప్పిని కూడా పిలిపించాడు.
జ్వరం చ త్రివిధం పాపం నరకాణి పృథక్ పృథక్ త్వరన్తామ్ ఇతి తాన్ ఉక్త్వా జగామ త్వరితో యమః
మూడు విధాల జ్వరాన్ని, పాపాలను, వేర్వేరు నరకాలను కూడా పిలిపించి, "వేగంగా రండి!" అని చెప్పాడు. అలా చెప్పి యముడు త్వరగా వెళ్లిపోయాడు.
ఏతైర్ అన్యైః పరివృతో యత్ర శ్వేతో ద్విజోత్తమః తమ్ ఆయాన్తం యమం దృష్ట్వా నన్దీ ప్రోవాచ సాయుధః
ఈవిధంగా ఇతరులతో కూడి యముడు, శ్వేతుడు ఉన్న చోటికి వచ్చాడు. యముడు వస్తున్నాడని చూసి, ఆయుధాలతో ఉన్న నంది మాట్లాడాడు.
వినాయకం తథా స్కన్దం భూతనాథం తు దణ్డినమ్ తత్ర తద్ యుద్ధమ్ అభవత్ సర్వలోకభయావహమ్
వినాయకుడు, స్కందుడు, భూతనాధుడు, దండిపట్టి కూడా అక్కడే ఉన్నారు. అక్కడ భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది, అది అన్ని లోకాలకూ భయపెట్టింది.
కార్త్తికేయః స్వయం శక్త్యా బిభేద యమకింకరాన్ దక్షిణాశాపతిం చాపి నిజఘాన బలాన్వితమ్
కార్తికేయుడు తన శక్తితో యముని దూతలను చంపాడు. దక్షిణ దిశాధిపతిని కూడా, ఎంత బలమైనవాడైనా, సంహరించాడు.
హతావశిష్టా యామ్యాస్ తే ఆదిత్యాయ న్యవేదయన్ ఆదిత్యో ఽపి సురైః సార్ధం శ్రుత్వా తన్ మహద్ అద్భుతమ్
యముని దూతల్లో మిగిలినవారు ఆది దేవుడైన ఆదిత్యునికి చెప్పారు. ఆదిత్యుడు, దేవతలతో కలిసి, ఆ అద్భుతమైన ఘట్టాన్ని విని ఆశ్చర్యపోయాడు.
లోకపాలైర్ అనువృతో మమాన్తికమ్ ఉపాగమత్ అహం విష్ణుశ్ చ భగవాన్ ఇన్ద్రో ఽగ్నిర్ వరుణస్ తథా
లోకపాలులతో కూడి మా దగ్గరకు వచ్చారు. నేను, విష్ణువు, ఇంద్రుడు, అగ్ని, వరుణుడు కూడా వచ్చారు.
చన్ద్రాదిత్యావ్ అశ్వినౌ చ లోకపాలా మరుద్గణాః ఏతే చాన్యే చ బహవో వయం యాతా యమాన్తికమ్
చంద్రుడు, సూర్యుడు, అశ్వినులు, లోకపాలులు, మరుత్ గణాలు, వీరితో పాటు మరెన్నో దేవతలు, మేమంతా యముని వద్దకు వెళ్లాము.
మృత ఆస్తే దక్షిణేశో గఙ్గాతీరే బలాన్వితః సముద్రాశ్ చ నదా నాగా నానాభూతాన్య్ అనేకశః
దక్షిణ దిశాధిపతి గంగా తీరంలో, బలవంతుడై, చనిపోయి ఉన్నాడు. సముద్రాలు, నదులు, నాగులు, అనేకరకాల భూతాలు కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
తత్రాజగ్ముః సురేశానం ద్రష్టుం వైవస్వతం యమమ్ తం దృష్ట్వా హతసైన్యం చ యమం దేవా భయార్దితాః కృతాఞ్జలిపుటాః శంభుమ్ ఊచుః సర్వే పునః పునః
అక్కడ దేవతాధిపతులు వైవస్వత యముని చూడటానికి వచ్చారు. యముని సైన్యం నశించిందని చూసి, భయంతో దేవతలు చేతులు జోడించి, శంభుని పునఃపునః ప్రార్థించారు.