భగవన్ న్యస్తశస్త్రో ఽహమ్ అయం తు తనయో మమ భవిష్యతి ద్విజశ్రేష్ఠ ధున్ధుమారో న సంశయః
భగవంతుడా! నేను ఆయుధాలు వదిలేశాను. కానీ నా కుమారుడు ధుంధును సంహరించేవాడు అవుతాడు, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా!
స తం వ్యాదిశ్య తనయం రాజర్షిర్ ధున్ధుమారణే జగామ పర్వతాయైవ నృపతిః సంశితవ్రతః
అలా తన కుమారుడిని ధుంధును సంహరించమని నియమించి, ఆ రాజర్షి నిశ్చయబద్ధుడై పర్వతానికి వెళ్లాడు.
కువలాశ్వస్ తు పుత్రాణాం శతేన సహ భో ద్విజాః ప్రాయాద్ ఉత్తఙ్కసహితో ధున్ధోస్ తస్య నిబర్హణే
కాని కువలాశ్వుడు తన శతమంది కుమారులతో, ఓ ద్విజులారా, ఉత్తంకుని తోడుగా ధుంధును సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు.
తమ్ ఆవిశత్ తదా విష్ణుస్ తేజసా భగవాన్ ప్రభుః ఉత్తఙ్కస్య నియోగాద్ వై లోకానాం హితకామ్యయా
ఆ సమయంలో ఉత్తంకుని ఆజ్ఞతో లోకాల మేలుకోసం, భగవంతుడు విష్ణువు తన తేజస్సుతో అతనిలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్ ప్రయాతే దుర్ధర్షే దివి శబ్దో మహాన్ అభూత్ ఏష శ్రీమాన్ అవధ్యో ఽద్య ధున్ధుమారో భవిష్యతి
ఆ దుర్జయుడు ప్రయాణం మొదలుపెట్టినప్పుడు, ఆకాశంలో గొప్ప శబ్దం వినిపించింది: 'ఈ రోజు ఈ మహాత్ముడు ధుంధుమారుడు అవినాశిగా మారతాడు.'
దివ్యైర్ గన్ధైశ్ చ మాల్యైశ్ చ తం దేవాః సమవాకిరన్ దేవదున్దుభయశ్ చైవ ప్రణేదుర్ ద్విజసత్తమాః
దేవతలు ఆ మహాత్ముడిపై దివ్యమైన పరిమళాలు, పుష్పమాలలు చల్లగా, దేవతల డుండుభులు ఘనంగా మోగాయి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
స గత్వా జయతాం శ్రేష్ఠస్ తనయైః సహ వీర్యవాన్ సముద్రం ఖానయామ్ ఆస వాలుకాన్తరమ్ అవ్యయమ్
విజయులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు తన వీర కుమారులతో కలిసి, ఓ ద్విజులారా, ఉత్తంకునితో కలిసి ఆ అనంతమైన వాలుకల్లో తవ్వడం ప్రారంభించాడు.
తస్య పుత్రైః ఖనద్భిశ్ చ వాలుకాన్తర్హితస్ తదా ధున్ధుర్ ఆసాదితో విప్రా దిశమ్ ఆవృత్య పశ్చిమామ్
అప్పుడు అతని కుమారులు వాలుకల్లో తవ్వుతుండగా, అక్కడ దాగి ఉన్న ధుంధు బయటపడిపోయాడు, పశ్చిమ దిశను ఆపేశాడు, ఓ మునులారా!
ముఖజేనాగ్నినా క్రోధాల్ లోకాన్ ఉద్వర్తయన్న్ ఇవ వారి సుస్రావ వేగేన మహోదధిర్ ఇవోదయే
ఆ రాజు కోపంతో నోటినుండి అగ్ని జ్వాలలు వెలువడుతూ, లోకాలను తిప్పేస్తున్నట్టు, మహాసముద్రం ఎగిసిపడినట్టు, బలంగా నీరు పారబోయాడు.
సౌమస్య మునిశార్దూలా వరోర్మికలిలో మహాన్ తస్య పుత్రశతం దగ్ధం త్రిభిర్ ఊనం తు రక్షసా
మహర్షీ, ఆ పెద్ద అలలు, మట్టి కలసిన నీటిలో, అతని వంద మంది కుమారులను రాక్షసుడు కాల్చేశాడు, ముగ్గురిని తప్ప.
తతః స రాజా ద్యుతిమాన్ రాక్షసం తం మహాబలమ్ ఆససాద మహాతేజా ధున్ధుం ధున్ధువినాశనః
తర్వాత ఆ తేజస్సుతో నిండిన రాజు, ధుంధు అనే మహాబలశాలి రాక్షసుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అతడు ధుంధు వినాశకుడు.
తస్య వారిమయం వేగమ్ ఆపీయ స నరాధిపః యోగీ యోగేన వహ్నిం చ శమయామ్ ఆస వారిణా
ఆ రాజు యోగశక్తితో నీటి వేగాన్ని తనలోకి తీసుకుని, నీటితో ఆ అగ్నిని శాంతింపజేశాడు.
నిహత్య తం మహాకాయం బలేనోదకరాక్షసమ్ ఉత్తఙ్కం దర్శయామ్ ఆస కృతకర్మా నరాధిపః
తన బలంతో ఆ మహాకాయుడైన నీటిలో ఉండే రాక్షసుని సంహరించి, రాజు తన కార్యాన్ని పూర్తిచేసి ఉత్తంకుని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉత్తఙ్కస్ తు వరం ప్రాదాత్ తస్మై రాజ్ఞే మహాత్మనే దదౌ తస్యాక్షయం విత్తం శత్రుభిశ్ చాపరాజితమ్
ఉత్తంకుడు ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు వరమిచ్చాడు. అతనికి శత్రువులు జయించలేని, ఎప్పటికీ తరుగని ధనాన్ని ప్రసాదించాడు.
ధర్మే రతిం చ సతతం స్వర్గే వాసం తథాక్షయమ్ పుత్రాణాం చాక్షయాంల్ లోకాన్ స్వర్గే యే రక్షసా హతాః
అతనికి ధర్మంలో ఎప్పుడూ ఆనందం, స్వర్గంలో శాశ్వత నివాసం, రాక్షసుడు హతమార్చిన కుమారులకు స్వర్గంలో ఎప్పటికీ నిలిచే లోకాలను కూడా ఇచ్చాడు.
తస్య పుత్రాస్ త్రయః శిష్టా దృఢాశ్వో జ్యేష్ఠ ఉచ్యతే చన్ద్రాశ్వకపిలాశ్వౌ తు కనీయాంసౌ కుమారకౌ
అతని కుమారుల్లో ముగ్గురు మిగిలారు: పెద్దవాడు దృఢాశ్వుడు, చిన్నవారు చంద్రాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు అనే ఇద్దరు బాలురు.
ధౌన్ధుమారేర్ దృఢాశ్వస్య హర్యశ్వశ్ చాత్మజః స్మృతః హర్యశ్వస్య నికుమ్భో ఽభూత్ క్షత్రధర్మరతః సదా
ధౌంధుమారుని కుమారుడైన దృఢాశ్వునికి హర్యశ్వుడు పుట్టాడు. హర్యశ్వునికి క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించే నికుంభుడు కుమారుడయ్యాడు.
సంహతాశ్వో నికుమ్భస్య సుతో రణవిశారదః అకృశాశ్వకృశాశ్వౌ తు సంహతాశ్వసుతౌ ద్విజాః
నికుంభునికి యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన సంహతాశ్వుడు కుమారుడు. సంహతాశ్వునికి అకృషాశ్వుడు, కృషాశ్వుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.
తస్య హైమవతీ కన్యా సతాం మతా దృషద్వతీ విఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు పుత్రశ్ చాస్యాః ప్రసేనజిత్
అతనికి హిమవంతంలో పుట్టిన దృశద్వతీ అనే కుమార్తె ఉంది. ఆమెను మూడు లోకాల్లోని సజ్జనులు ప్రశంసిస్తారు. ఆమె కుమారుడు ప్రసేనజిత్.
లేభే ప్రసేనజిద్ భార్యాం గౌరీం నామ పతివ్రతామ్ అభిశస్తా తు సా భర్త్రా నదీ వై బాహుదాభవత్
ప్రసేనజిత్కు గౌరీ అనే పతివ్రతా భార్య లభించింది. భర్త శాపం వల్ల ఆమె బాహుదా అనే నదిగా మారింది.
తస్య పుత్రో మహాన్ ఆసీద్ యువనాశ్వో నరాధిపః మాన్ధాతా యువనాశ్వస్య త్రిలోకవిజయీ సుతః
ఆమెకు యువనాశ్వుడు అనే గొప్ప రాజు కుమారుడు. యువనాశ్వునికి త్రిలొకాలను జయించిన మాంధాతృ కుమారుడు.
తస్య చైత్రరథీ భార్యా శశబిన్దోః సుతాభవత్ సాధ్వీ బిన్దుమతీ నామ రూపేణాసదృశీ భువి
మాంధాతృ భార్య చైత్రరథి, శశబిందువు కుమార్తె, బిందుమతీ. ఆమె భూమిపై అందంలో ఎవరికీ సమానురాలు కాదు.
పతివ్రతా చ జ్యేష్ఠా చ భ్రాతౄణామ్ అయుతస్య వై తస్యామ్ ఉత్పాదయామ్ ఆస మాన్ధాతా ద్వౌ సుతౌ ద్విజాః
ఆమె పతివ్రత, పది వేల మంది అన్నదమ్ములలో పెద్దది. మాంధాతృ ఆమెలో ఇద్దరు కుమారులను పొందాడు.
పురుకుత్సం చ ధర్మజ్ఞం ముచుకున్దం చ పార్థివమ్ పురుకుత్ససుతస్ త్వ్ ఆసీత్ త్రసదస్యుర్ మహీపతిః
పురుకుత్సుడు ధర్మజ్ఞుడు, ముచుకుందుడు రాజు. పురుకుత్సుని కుమారుడు భూమిపై పరిపాలించిన త్రసదస్యుడు.
నర్మదాయామ్ అథోత్పన్నః సంభూతస్ తస్య చాత్మజః సంభూతస్య తు దాయాదస్ త్రిధన్వా రిపుమర్దనః
నర్మదా నదిలో సంభూతుడు పుట్టాడు. సంభూతునికి త్రిధన్వుడు అనే శత్రువులను సంహరించిన కుమారుడు పుట్టాడు.
రాజ్ఞస్ త్రిధన్వనస్ త్వ్ ఆసీద్ విద్వాంస్ త్రయ్యారుణః ప్రభుః తస్య సత్యవ్రతో నామ కుమారో ఽభూన్ మహాబలః
త్రిధన్వునికి త్రయ్యారుణుడు అనే విద్యావంతుడు, పరాక్రమశాలి కుమారుడు. అతనికి మహాబలుడు అయిన సత్యవ్రతుడు పుట్టాడు.
పరిగ్రహణమన్త్రాణాం విఘ్నం చక్రే సుదుర్మతిః యేన భార్యా కృతోద్వాహా హృతా చైవ పరస్య హ
దుష్టమనస్సుతో, పెళ్లి మంత్రాలకు అడ్డంకి కలిగించాడు. అలా, ఇప్పటికే పెళ్లయిన వాడి భార్యను తాను తీసుకుపోయాడు.
బాల్యాత్ కామాచ్ చ మోహాచ్ చ సాహసాచ్ చాపలేన చ జహార కన్యాం కామార్తః కస్యచిత్ పురవాసినః
బాల్యమూ, కోరిక, మాయ, తొందర, అవివేకం వల్ల, ఒక పట్టణవాసి కుమార్తెను కామంతో అపహరించాడు.
అధర్మశఙ్కునా తేన తం స త్రయ్యారుణో ఽత్యజత్ అపధ్వంసేతి బహుశో వదన్ క్రోధసమన్వితః
ఆ పాపం వల్ల, మూడు వేదాల పూజారి కోపంతో, 'ఇతడిని బయటకు తోదు' అని పదే పదే చెప్పి, అతన్ని వదిలిపెట్టాడు.
సో ఽబ్రవీత్ పితరం త్యక్తః క్వ గచ్ఛామీతి వై ముహుః పితా చ తమ్ అథోవాచ శ్వపాకైః సహ వర్తయ
వదిలివేయబడిన వాడు, తండ్రిని మళ్లీ మళ్లీ 'నేను ఎక్కడికి వెళ్లాలి?' అని అడిగాడు. తండ్రి, 'నీవు చుట్టుపక్కల వెలివేయబడినవారితో ఉండు' అని చెప్పాడు.