కిం తు జాతం ద్విజశ్రేష్ఠ క్వ చ ప్రీతిర్ గతా తవ కిం తు వాక్యం మయా చోక్తం తవ చిత్తవిరోధకృత్
కానీ, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఏమైంది? నీ ప్రేమ ఎక్కడికి పోయింది? నేను చెప్పిన మాటల్లో ఏది నీ మనసుకు బాధ కలిగించిందో చెప్పు.
ఆత్మానమ్ ఆత్మనాశ్వాస్య బ్రాహ్మణో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
తనను తానే ఓదార్చుకుని ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు.
ధృతవ్రతః పితా విప్రస్ తత్పుత్రో ఽహం సనాద్యతః మాతా మహీ మమ ఇయం మమ దైవాద్ ఉపాగతా
నా తండ్రి ధృతవ్రతుడు, నేను అతని కుమారుడిని. నా తల్లి ఈ భూమి, ఆమె నాకు దైవకృపవల్ల వచ్చింది.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా తస్య వాక్యం సాప్య్ అభూద్ అతిదుఃఖితా తయోస్ తు శోచతోః పశ్చాత్ ప్రభాతే విమలే రవౌ గాలవం మునిశార్దూలం గత్వా విప్రో న్యవేదయత్
అతని మాటలు విని ఆమె ఎంతో దుఃఖించింది. ఇద్దరూ శోకంలో మునిగిపోయిన తర్వాత, తెల్లవారినప్పుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు మునిశార్దూలుడైన గాలవుని దగ్గరకు వెళ్లి చెప్పాడు.
ధృతవ్రతసుతో బ్రహ్మంస్ త్వయా పూర్వం తు పాలితః ఉపనీతస్ త్వయా చైవ మహీ మాతా మమ ప్రభో
బ్రహ్మన్, ధృతవ్రతుని కుమారుడిని నువ్వు ముందుగా రక్షించావు, ఉపనయనం కూడా నువ్వే చేసావు. నా తల్లి అయిన భూమిని కూడా నువ్వే ఇచ్చావు ప్రభూ.
కిం కరోమి చ కిం కృత్వా నిష్కృతిర్ మమ వై భవేత్
నేను ఏమి చేయాలి? ఏం చేస్తే నాకు చేసిన తప్పు తీరుతుంది?
తద్ విప్రవచనం శ్రుత్వా గాలవః ప్రాహ మా శుచః తవేదం ద్వివిధం రూపం నిత్యం పశ్యామ్య్ అపూర్వవత్
ఆ బ్రాహ్మణుని మాటలు విని గాలవుడు ఇలా అన్నాడు: "బాధపడకూ. నీ రెండు రూపాల్ని నేను ఎప్పుడూ కొత్తగా చూస్తూనే ఉన్నాను."
తతః పృష్టో ఽసి వృత్తాన్తం శ్రుతం జ్ఞాతం మయా యథా యత్ కృత్యం తవ తత్ సర్వం గఙ్గాయాం ప్రత్యగాత్ క్షయమ్
నీవు అడిగిన తర్వాత నీ కథను నేను విన్నాను, తెలుసుకున్నాను. నీకు చేయాల్సినది అన్నీ గంగానదిలో పూర్తవుతాయి.
అస్య తీర్థస్య మాహాత్మ్యాద్ అస్యా దేవ్యాః ప్రసాదతః పూతో ఽసి ప్రత్యహం వత్స నాత్ర కార్యా విచారణా
ఈ తీర్థ మహిమ వల్ల, ఈ దేవీ కృప వల్ల, నీవు ప్రతిరోజూ పవిత్రుడవు, బిడ్డా. ఇక్కడ ఇంకేమీ ఆలోచన అవసరం లేదు.
ప్రభాతే తవ రూపాణి సపాపాని త్వ్ అహర్నిశమ్ పశ్యే ఽహం పునర్ అప్య్ ఏవ రూపం తవ గుణోత్తమమ్
ప్రభాతంలో నీ పాపభారిత రూపాలను నేను రాత్రింబవళ్ళు చూస్తున్నాను. అయినా, మళ్లీ నీ ఉత్తమమైన రూపాన్ని కూడా చూస్తున్నాను.
ఆగచ్ఛన్తం త్వ్ ఆగోయుక్తం గచ్ఛన్తం త్వామ్ అనాగసమ్ పశ్యామి నిత్యం తస్మాత్ త్వం పూతో దేవ్యా కృతో ఽధునా
నీవు పాపంతో కూడి వస్తున్నాను, పాపం లేకుండా వెళ్తున్నాను అని నేను ఎప్పుడూ చూస్తున్నాను. అందుకే, ఇప్పుడు నీవు దేవీ వల్ల పవిత్రుడవు.
తస్మాన్ న కార్యం తే కించిద్ అవశిష్టం భవిష్యతి ఇయం చ మాతా తే విప్ర జ్ఞాతా యా చైవ బన్ధకీ
కాబట్టి, నీకు ఇక చేయాల్సింది ఏమీలేదు. ఈమె నీ తల్లి బ్రాహ్మణా, అలాగే బంధకి అని ప్రసిద్ధురాలు కూడా ఇదే.
పశ్చాత్తాపం గతాత్యన్తం నివృత్తా త్వ్ అథ పాతకాత్ భూతానాం విషయే ప్రీతిర్ వత్స స్వాభావికీ యతః
తీవ్రమైన పశ్చాత్తాపంతో బాధపడి, ఇప్పుడు ఆమె పాపం నుండి విముక్తురాలు అయింది. జీవుల్లో ప్రేమ సహజంగా ఉంటుంది, బిడ్డా.
సత్సఙ్గతో మహాపుణ్యాన్ నివృత్తిర్ దైవతో భవేత్ అత్యర్థమ్ అనుతప్తేయం ప్రాగాచరితపుణ్యతః
సద్గుణుల సాంగత్యంతో గొప్ప పుణ్యం కలుగుతుంది, విముక్తి దైవానుగ్రహంతో లభిస్తుంది. ఆమెకు గతంలో చేసిన పుణ్యఫలంతో అధికమైన పశ్చాత్తాపం కలిగింది.
స్నానం కృత్వా చాత్ర తీర్థే తతః పూతా భవిష్యతి తథా తౌ చక్రతుర్ ఉభౌ మాతాపుత్రౌ చ నారద
ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసిన తర్వాత, తల్లి కొడుకులు ఇద్దరూ పవిత్రులయ్యారు, నారదా.
స్నానాద్ బభూవతుర్ ఉభౌ గతపాపావ్ అసంశయమ్ తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం ధౌతపాపం ప్రచక్షతే
స్నానం వల్ల ఇద్దరూ పాపాలు లేని వారు అయ్యారు, సందేహం లేదు. అప్పటి నుండి ఆ తీర్థాన్ని పాపాలను తొలగించేది అని అంటారు.
పాపప్రణాశనం నామ గాలవం చేతి విశ్రుతమ్ మహాపాతకమ్ అల్పం వా తథా యచ్ చోపపాతకమ్ తత్ సర్వం నాశయేద్ ఏతద్ ధౌతపాపం సుపుణ్యదమ్
పాపనాశనం అని, గాలవ తీర్థం అని ప్రసిద్ధి. పెద్దదైనా, చిన్నదైనా, ఉపపాతకమైనా, అన్ని పాపాలు ఇక్కడ నశించిపోతాయి. ఇది పాపాలను కడిగి, గొప్ప పుణ్యం ఇస్తుంది.
యత్ర దాశరథీ రామః సీతయా సహితో ద్విజ పితౄన్ సంతర్పయామ్ ఆస పితృతీర్థం తతో విదుః
దశరథుని కుమారుడైన రాముడు, సీతతో కలిసి అక్కడ పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడు. అందుకే ఆ స్థలాన్ని పితృతీర్థం అని అంటారు.
తత్ర స్నానం చ దానం చ పితౄణాం తర్పణం తథా సర్వమ్ అక్షయతామ్ ఏతి నాత్ర కార్యా విచారణా
అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడం—ఇవి అన్నీ ఎప్పటికీ నశించని ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. ఈ విషయంలో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.
యత్ర దాశరథీ రామో విశ్వామిత్రం మహామునిమ్ పూజయామ్ ఆస రాజేన్ద్రో మునిభిస్ తత్త్వదర్శిభిః
అక్కడ దశరథుని కుమారుడు రాముడు, రాజులలో రాజైన వాడు, మహర్షి విశ్వామిత్రుని మరియు సత్యాన్ని గ్రహించిన ఇతర ఋషులతో కలిసి గౌరవించాడు.
విశ్వామిత్రం తు తత్ తీర్థమ్ ఋషిజుష్టం సుపుణ్యదమ్ తత్స్వరూపం చ వక్ష్యామి పఠితం వేదవాదిభిః
విశ్వామిత్రుని ఆ పవిత్ర స్థలం, ఋషులు ఆరాధించినది, గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇచ్చేది—దాని స్వరూపాన్ని వేదాలు చదివే వారు చెప్పినట్టు నేను వివరించబోతున్నాను.
అనావృష్టిర్ అభూత్ పూర్వం ప్రజానామ్ అతిభీషణా విశ్వామిత్రో మహాప్రాజ్ఞః సశిష్యో గౌతమీమ్ అగాత్
ఒకసారి ప్రజలకు భయంకరమైన వర్షాభావం వచ్చింది. అప్పుడు మహాపండితుడైన విశ్వామిత్రుడు తన శిష్యులతో కలిసి గౌతమీ నదికి వెళ్లాడు.
శిష్యాన్ పుత్రాంశ్ చ జాయాం చ కృశాన్ దృష్ట్వా క్షుధాతురాన్ వ్యథితః కౌశికః శ్రీమాఞ్ శిష్యాన్ ఇదమ్ ఉవాచ హ
తన శిష్యులు, కుమారులు, భార్య—allare ఆకలితో క్షీణించి బాధపడుతూ కనిపించగా, కౌశికుడు అయిన విశ్వామిత్రుడు శిష్యులకు ఇలా అన్నాడు.
యథా కథంచిద్ యత్ కించిద్ యత్ర క్వాపి యథా తథా ఆనీయతాం కింతు భక్ష్యం భోజ్యం వా మా విలమ్బ్యతామ్ ఇదానీమ్ ఏవ గన్తవ్యమ్ ఆనేతవ్యం క్షణేన తు
ఎలా అయినా, ఎక్కడైనా, ఏది అయినా—తినడానికి ఏదైనా తినుబండారాన్ని వెంటనే తీసుకురండి. ఆలస్యం చేయకండి. ఇప్పుడే వెళ్లి వెంటనే తీసుకురావాలి.
ఋషేస్ తద్ వచనాచ్ ఛిష్యాః క్షుధితాస్ త్వరయా యయుః అటమానా ఇతశ్ చేతో మృతం దదృశిరే శునమ్
ఋషి ఆజ్ఞను విని, ఆకలితో ఉన్న శిష్యులు తొందరగా బయలుదేరారు. ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ, వారు ఒక మృత శునకాన్ని కనుగొన్నారు.
తమ్ ఆదాయ త్వరాయుక్తా ఆచార్యాయ న్యవేదయన్ సో ఽపి తం భద్రమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా ప్రతిజగ్రాహ పాణినా
దాన్ని త్వరగా తీసుకుని, వారు తమ గురువుకి చూపించారు. ఆయన 'మంచిదే' అని చెప్పి, తన చేతితో దాన్ని స్వీకరించాడు.
విశసధ్వం శ్వమాంసం చ క్షాలయధ్వం చ వారిణా పచధ్వం మన్త్రవచ్ చాపి హుత్వాగ్నౌ తు యథావిధి
ఆ శునక మాంసాన్ని ముక్కలు చేసి, నీటితో శుభ్రం చేసి, వంట చేసి, మంత్రాలు చదువుతూ, విధి ప్రకారం అగ్నికి హోమం చేయండి.
దేవాన్ ఋషీన్ పితౄన్ అన్యాంస్ తర్పయిత్వాతిథీన్ గురూన్ సర్వే భోక్ష్యామహే శేషమ్ ఇత్య్ ఉవాచ స కౌశికః
దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, అతిథులు, గురువులను తృప్తిపరిచిన తర్వాత మిగిలినదాన్ని మనం తినుదాం అని కౌశికుడు అన్నాడు.
విశ్వామిత్రవచః శ్రుత్వా శిష్యాశ్ చక్రుస్ తథైవ తత్ పచ్యమానే శ్వమాంసే తు దేవదూతో ఽగ్నిర్ అభ్యగాత్ దేవానాం సదనే సర్వం దేవేభ్యస్ తన్ న్యవేదయత్
విశ్వామిత్రుని మాటలు విని, శిష్యులు అలాగే చేశారు. శునక మాంసం వండుతుండగా, అగ్ని దేవుడు దేవతల నివాసానికి వెళ్లి జరిగినదంతా వారికి తెలిపాడు.
దేవైః శ్వమాంసం భోక్తవ్యమ్ ఆపన్నమ్ ఋషికల్పితమ్
దేవతలకు, ఋషులు సిద్ధం చేసిన శునక మాంసాన్ని ఆపదలో తినాలని చెప్పబడింది.