దేవతానామ్ అవధ్యశ్ చ మహాకాయో మహాబలః అన్తర్భూమిగతస్ తత్ర వాలుకాన్తర్హితో మహాన్
అతడు దేవతలకు ఏమీ చేయలేని వాడు, విపరీతమైన శరీరం, అపారమైన బలంతో, భూమి క్రింద వాలుకల్లో దాగి, అక్కడ పెద్దదిగా ఉండి నివసిస్తున్నాడు.
రాక్షసస్య మధోః పుత్రో ధున్ధుర్ నామ మహాసురః శేతే లోకవినాశాయ తప ఆస్థాయ దారుణమ్
మధు అనే రాక్షసుని కుమారుడైన ధుంధు అనే మహాసురుడు, లోకాలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించి, భయంకరమైన తపస్సు చేస్తూ అక్కడ పడుకున్నాడు.
సంవత్సరస్య పర్యన్తే స నిశ్వాసం విముఞ్చతి యదా తదా మహీ తత్ర చలతి స్మ నరాధిప
ఓ రాజా! సంవత్సరాంతంలో అతడు ఊపిరి తీసే సమయానికి, అక్కడ భూమి కంపించేది.
తస్య నిఃశ్వాసవాతేన రజ ఉద్ధూయతే మహత్ ఆదిత్యపథమ్ ఆవృత్య సప్తాహం భూమికమ్పనమ్
అతని ఊపిరి వేగంతో పెద్దగా దుమ్ము లేచి, సూర్యుని మార్గాన్ని కప్పేసి, ఏడు రోజులు భూమి కంపించేది.
సవిస్ఫులిఙ్గం సాఙ్గారం సధూమమ్ అతిదారుణమ్ తేన తాత న శక్నోమి తస్మిన్ స్థాతుం స్వ ఆశ్రమే
అక్కడ మంటలు, అగ్గిపుల్లలు, పొగలతో భయంకరంగా మారుతుంది. అందుకే ప్రియమైనవాడా, నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.
తం మారయ మహాకాయం లోకానాం హితకామ్యయా లోకాః స్వస్థా భవన్త్య్ అద్య తస్మిన్ వినిహతే త్వయా
లోకాల మేలుకోసం ఆ మహాకాయుడిని నీవే సంహరించు. నువ్వు అతన్ని నాశనం చేస్తే ఈ రోజు నుంచీ లోకాలకు శాంతి కలుగుతుంది.
త్వం హి తస్య వధాయైకః సమర్థః పృథివీపతే విష్ణునా చ వరో దత్తో మహ్యం పూర్వయుగే నృప
ఓ భూమిపాలకా! అతన్ని సంహరించగల శక్తి నీకే ఉంది. పూర్వకాలంలో విష్ణువు నాకు ఇచ్చిన వరం కూడా ఉంది, ఓ రాజా!
యస్ తం మహాసురం రౌద్రం హనిష్యతి మహాబలమ్ తస్య త్వం వరదానేన తేజశ్ చాఖ్యాపయిష్యసి
ఆ భయంకరమైన మహాబలశాలి అసురుణ్ని ఎవరు సంహరిస్తే, ఆ వరప్రభావంతో నీవు నీ తేజస్సును అతనికి తెలియజేస్తావు.
నహి ధున్ధుర్ మహాతేజాస్ తేజసాల్పేన శక్యతే నిర్దగ్ధుం పృథివీపాల చిరం యుగశతైర్ అపి
ధుంధు గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. చిన్న తేజంతో అతన్ని కాల్చడం సాధ్యం కాదు, ఓ భూమిపాలకా! వంద యుగాలు గడిచినా అది సాధ్యం కాదు.
వీర్యం చ సుమహత్ తస్య దేవైర్ అపి దురాసదమ్ స ఏవమ్ ఉక్తో రాజర్షిర్ ఉత్తఙ్కేన మహాత్మనా కువలాశ్వం సుతం ప్రాదాత్ తస్మై ధున్ధునిబర్హణే
అతని వీర్యం అపారంగా ఉంది, దేవతలకు కూడా ఎదుర్కోవడం కష్టం. అలా మహాత్ముడైన ఉత్తంకుడు చెప్పగా, రాజర్షి తన కుమారుడు కువలాశ్వుని ధుంధును సంహరించేందుకు అప్పగించాడు.
భగవన్ న్యస్తశస్త్రో ఽహమ్ అయం తు తనయో మమ భవిష్యతి ద్విజశ్రేష్ఠ ధున్ధుమారో న సంశయః
భగవంతుడా! నేను ఆయుధాలు వదిలేశాను. కానీ నా కుమారుడు ధుంధును సంహరించేవాడు అవుతాడు, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా!
స తం వ్యాదిశ్య తనయం రాజర్షిర్ ధున్ధుమారణే జగామ పర్వతాయైవ నృపతిః సంశితవ్రతః
అలా తన కుమారుడిని ధుంధును సంహరించమని నియమించి, ఆ రాజర్షి నిశ్చయబద్ధుడై పర్వతానికి వెళ్లాడు.
కువలాశ్వస్ తు పుత్రాణాం శతేన సహ భో ద్విజాః ప్రాయాద్ ఉత్తఙ్కసహితో ధున్ధోస్ తస్య నిబర్హణే
కాని కువలాశ్వుడు తన శతమంది కుమారులతో, ఓ ద్విజులారా, ఉత్తంకుని తోడుగా ధుంధును సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు.
తమ్ ఆవిశత్ తదా విష్ణుస్ తేజసా భగవాన్ ప్రభుః ఉత్తఙ్కస్య నియోగాద్ వై లోకానాం హితకామ్యయా
ఆ సమయంలో ఉత్తంకుని ఆజ్ఞతో లోకాల మేలుకోసం, భగవంతుడు విష్ణువు తన తేజస్సుతో అతనిలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్ ప్రయాతే దుర్ధర్షే దివి శబ్దో మహాన్ అభూత్ ఏష శ్రీమాన్ అవధ్యో ఽద్య ధున్ధుమారో భవిష్యతి
ఆ దుర్జయుడు ప్రయాణం మొదలుపెట్టినప్పుడు, ఆకాశంలో గొప్ప శబ్దం వినిపించింది: 'ఈ రోజు ఈ మహాత్ముడు ధుంధుమారుడు అవినాశిగా మారతాడు.'
దివ్యైర్ గన్ధైశ్ చ మాల్యైశ్ చ తం దేవాః సమవాకిరన్ దేవదున్దుభయశ్ చైవ ప్రణేదుర్ ద్విజసత్తమాః
దేవతలు ఆ మహాత్ముడిపై దివ్యమైన పరిమళాలు, పుష్పమాలలు చల్లగా, దేవతల డుండుభులు ఘనంగా మోగాయి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
స గత్వా జయతాం శ్రేష్ఠస్ తనయైః సహ వీర్యవాన్ సముద్రం ఖానయామ్ ఆస వాలుకాన్తరమ్ అవ్యయమ్
విజయులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు తన వీర కుమారులతో కలిసి, ఓ ద్విజులారా, ఉత్తంకునితో కలిసి ఆ అనంతమైన వాలుకల్లో తవ్వడం ప్రారంభించాడు.
తస్య పుత్రైః ఖనద్భిశ్ చ వాలుకాన్తర్హితస్ తదా ధున్ధుర్ ఆసాదితో విప్రా దిశమ్ ఆవృత్య పశ్చిమామ్
అప్పుడు అతని కుమారులు వాలుకల్లో తవ్వుతుండగా, అక్కడ దాగి ఉన్న ధుంధు బయటపడిపోయాడు, పశ్చిమ దిశను ఆపేశాడు, ఓ మునులారా!
ముఖజేనాగ్నినా క్రోధాల్ లోకాన్ ఉద్వర్తయన్న్ ఇవ వారి సుస్రావ వేగేన మహోదధిర్ ఇవోదయే
ఆ రాజు కోపంతో నోటినుండి అగ్ని జ్వాలలు వెలువడుతూ, లోకాలను తిప్పేస్తున్నట్టు, మహాసముద్రం ఎగిసిపడినట్టు, బలంగా నీరు పారబోయాడు.
సౌమస్య మునిశార్దూలా వరోర్మికలిలో మహాన్ తస్య పుత్రశతం దగ్ధం త్రిభిర్ ఊనం తు రక్షసా
మహర్షీ, ఆ పెద్ద అలలు, మట్టి కలసిన నీటిలో, అతని వంద మంది కుమారులను రాక్షసుడు కాల్చేశాడు, ముగ్గురిని తప్ప.
తతః స రాజా ద్యుతిమాన్ రాక్షసం తం మహాబలమ్ ఆససాద మహాతేజా ధున్ధుం ధున్ధువినాశనః
తర్వాత ఆ తేజస్సుతో నిండిన రాజు, ధుంధు అనే మహాబలశాలి రాక్షసుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అతడు ధుంధు వినాశకుడు.
తస్య వారిమయం వేగమ్ ఆపీయ స నరాధిపః యోగీ యోగేన వహ్నిం చ శమయామ్ ఆస వారిణా
ఆ రాజు యోగశక్తితో నీటి వేగాన్ని తనలోకి తీసుకుని, నీటితో ఆ అగ్నిని శాంతింపజేశాడు.
నిహత్య తం మహాకాయం బలేనోదకరాక్షసమ్ ఉత్తఙ్కం దర్శయామ్ ఆస కృతకర్మా నరాధిపః
తన బలంతో ఆ మహాకాయుడైన నీటిలో ఉండే రాక్షసుని సంహరించి, రాజు తన కార్యాన్ని పూర్తిచేసి ఉత్తంకుని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉత్తఙ్కస్ తు వరం ప్రాదాత్ తస్మై రాజ్ఞే మహాత్మనే దదౌ తస్యాక్షయం విత్తం శత్రుభిశ్ చాపరాజితమ్
ఉత్తంకుడు ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు వరమిచ్చాడు. అతనికి శత్రువులు జయించలేని, ఎప్పటికీ తరుగని ధనాన్ని ప్రసాదించాడు.
ధర్మే రతిం చ సతతం స్వర్గే వాసం తథాక్షయమ్ పుత్రాణాం చాక్షయాంల్ లోకాన్ స్వర్గే యే రక్షసా హతాః
అతనికి ధర్మంలో ఎప్పుడూ ఆనందం, స్వర్గంలో శాశ్వత నివాసం, రాక్షసుడు హతమార్చిన కుమారులకు స్వర్గంలో ఎప్పటికీ నిలిచే లోకాలను కూడా ఇచ్చాడు.
తస్య పుత్రాస్ త్రయః శిష్టా దృఢాశ్వో జ్యేష్ఠ ఉచ్యతే చన్ద్రాశ్వకపిలాశ్వౌ తు కనీయాంసౌ కుమారకౌ
అతని కుమారుల్లో ముగ్గురు మిగిలారు: పెద్దవాడు దృఢాశ్వుడు, చిన్నవారు చంద్రాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు అనే ఇద్దరు బాలురు.
ధౌన్ధుమారేర్ దృఢాశ్వస్య హర్యశ్వశ్ చాత్మజః స్మృతః హర్యశ్వస్య నికుమ్భో ఽభూత్ క్షత్రధర్మరతః సదా
ధౌంధుమారుని కుమారుడైన దృఢాశ్వునికి హర్యశ్వుడు పుట్టాడు. హర్యశ్వునికి క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించే నికుంభుడు కుమారుడయ్యాడు.
సంహతాశ్వో నికుమ్భస్య సుతో రణవిశారదః అకృశాశ్వకృశాశ్వౌ తు సంహతాశ్వసుతౌ ద్విజాః
నికుంభునికి యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన సంహతాశ్వుడు కుమారుడు. సంహతాశ్వునికి అకృషాశ్వుడు, కృషాశ్వుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.
తస్య హైమవతీ కన్యా సతాం మతా దృషద్వతీ విఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు పుత్రశ్ చాస్యాః ప్రసేనజిత్
అతనికి హిమవంతంలో పుట్టిన దృశద్వతీ అనే కుమార్తె ఉంది. ఆమెను మూడు లోకాల్లోని సజ్జనులు ప్రశంసిస్తారు. ఆమె కుమారుడు ప్రసేనజిత్.
లేభే ప్రసేనజిద్ భార్యాం గౌరీం నామ పతివ్రతామ్ అభిశస్తా తు సా భర్త్రా నదీ వై బాహుదాభవత్
ప్రసేనజిత్కు గౌరీ అనే పతివ్రతా భార్య లభించింది. భర్త శాపం వల్ల ఆమె బాహుదా అనే నదిగా మారింది.