నాఖ్యాతవ్యం త్వయా క్వాపి అపత్యానాం తథా ప్రియే తథేత్య్ ఆహ చ సా ఛాయా నిర్జగామ గృహాద్ ఉషా
'ఈ విషయం, ముఖ్యంగా పిల్లల గురించి, ఎవరికీ చెప్పకూడదు ప్రియమైనవాడా.' చాయా 'అలాగానే జరుగుతుంది' అని సమాధానమిచ్చి, ఉష ఇంటిని విడిచిపోయింది.
ఇత్య్ ఉక్త్వా సా జగామాశు శాన్తం రూపమ్ అభీప్సతీ సా గత్వోషా గృహం త్వష్టుః పిత్రే సర్వం న్యవేదయత్ త్వష్టాపి చకితః ప్రాహ తాం సుతాం సుతవత్సలః
ఇలా చెప్పి, శాంతమైన రూపాన్ని కోరుకుంటూ ఉష త్వరగా వెళ్లింది. త్వష్ట్రుని ఇంటికి వెళ్లి తన తండ్రికి అన్నీ వివరంగా చెప్పింది. త్వష్ట్రుడు ఆశ్చర్యపడి, తన కుమార్తెను ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు.
నైతద్ యుక్తం భర్తృమత్యా యత్ స్వైరేణ ప్రవర్తనమ్ అపత్యానాం కథం వృత్తిర్ భర్తుర్ వా సవితుస్ తవ బిభేమి భద్రే శిష్టో ఽహం భర్తుర్ గేహం పునర్ వ్రజ
'ఇది పెళ్లయిన స్త్రీకి తగిన పని కాదు, స్వేచ్ఛగా వ్యవహరించడం. నీ పిల్లలు, భర్త అయిన సూర్యుడు ఎలా ఉంటారు? నాకు భయంగా ఉంది, కుమార్తె. నేను నియమానికి లోనవాడిని. మళ్లీ భర్త ఇంటికి వెళ్ళు.' అని అన్నాడు.
ఏవమ్ ఉక్తా తు పిత్రా సా నేత్య్ ఉక్త్వా వై పునః పునః ఉత్తరం చ కురోర్ దేశం జగామ తపసే త్వరా
తండ్రి ఇలా చెప్పినా, ఆమె తిరిగి తిరిగి నిరాకరించింది. ఆ తరువాత, త్వరగా కురుల దేశానికి వెళ్లి తపస్సు చేయడం ప్రారంభించింది.
తత్ర తేపే తపస్ తీవ్రం వడవారూపధారిణీ దుష్ప్రేక్షం తం స్వకం కాన్తం ధ్యాయన్తీ నిశ్చలా ఉషా
అక్కడ, ఉష కుదురుగా గుర్రపు రూపం ధరించి, తన ప్రియమైన సూర్యుణ్ణి ధ్యానిస్తూ, తీవ్రమైన తపస్సు చేసింది. తన భర్తను చూడలేక, మనస్సు స్థిరంగా పెట్టుకుంది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తాత ఛాయా చోషాస్వరూపిణీ పత్యౌ సా వర్తయామ్ ఆస అపత్యాన్య్ అథ జజ్ఞిరే
ఇంతలో, తండ్రీ, చాయా ఉష రూపంలో తన భర్తతో కలిసి ఉండింది. తరువాత పిల్లలు పుట్టారు.
సావర్ణిశ్ చ శనిశ్ చైవ విష్టిర్ యా దుష్టకన్యకా సా ఛాయా వర్తయామ్ ఆస వైషమ్యేణైవ నిత్యశః
సావర్ణి, శని, విష్టి అనే దుష్టకన్య — వీరే చాయా పిల్లలు. చాయా ఎప్పుడూ వారికి పక్షపాతం చూపుతూ పెంచింది.
స్వేష్వ్ అపత్యేషు చోషాయా యమస్ తత్ర చుకోప హ వైషమ్యేణాథ వర్తన్తీం ఛాయాం తాం మాతరం తదా
ఉషకు పుట్టిన పిల్లల్లో, యముడు తన తల్లి చాయాపట్ల ఆమె చూపిన పక్షపాతానికి కోపపడ్డాడు.
తాడయామ్ ఆస పాదేన దక్షిణాశాపతిర్ యమః పుత్రదౌర్జన్యసంక్షోభాచ్ ఛాయా వైవస్వతం యమమ్
దక్షిణ దిక్పతి అయిన యముడు, తన పట్ల జరిగిన అన్యాయానికి కోపంతో, తన కాలితో చాయాను తన్నాడు.
శశాప పాప తే పాదో విశీర్యతు మమాజ్ఞయా విశీర్ణచరణో దుఃఖాద్ రుదన్ పితరమ్ అభ్యగాత్ సవిత్రే తం తు వృత్తాన్తం న్యవేదయద్ అశేషతః
చాయా, 'నీ పాదం నా ఆజ్ఞతో ఊడిపోవాలి, పాపీ!' అని శపించింది. యముని కాలు ఊడిపోయింది. బాధతో ఏడుస్తూ, తన తండ్రి సవిత్రుని దగ్గరకు వెళ్లి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
నేయం మాతా సురశ్రేష్ఠ యయా శప్తో ఽహమ్ ఈదృశః అపత్యేషు విరుద్ధేషు జననీ నైవ కుప్యతే
'దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను ఇలా శపించినవాడు నా తల్లి కాదు. పిల్లలు తప్పు చేసినా, తల్లి వారికి కోపపడదు.'
యద్ బాల్యాద్ అబ్రవం కించిద్ అథవా దుష్కృతం కృతమ్ నైవ కుప్యతి సా మాతా తస్మాన్ నేయం మమామ్బికా
'పిల్లవయసులో నేను ఏదైనా తప్పు మాట అన్నా, లేదా చెడు పని చేసినా, నిజమైన తల్లి కోపపడదు. అందుకే, ఈమె నా తల్లి కాదు.'
యద్ అపత్యకృతం కించిత్ సాధ్వ్ అసాధు యథా తథా మాత్య్ అస్యాం సర్వమ్ అప్య్ ఏతత్ తస్మాన్ మాతేతి గీయతే
పిల్లలు ఏం చేసినా, అది మంచిదైనా చెడుదైనా, అంతా తల్లిదే అనిపిస్తుంది. అందుకే ఆమెను తల్లి అంటారు.
ప్రధక్ష్యన్తీవ మాం తాత నిత్యం పశ్యతి చక్షుషా వక్త్య్ అగ్నికాలసదృశా వాచా నేయం మదమ్బికా
తన చూపుతో నన్ను కాల్చేస్తుందేమో అనిపించేలా ఎప్పుడూ నన్ను చూస్తుంది, మాటలు కూడా అగ్నిలా మండిపోతుంటాయి — ఈవిడ నా తల్లి కాదు.
తత్ పుత్రవచనం శ్రుత్వా సవితాచిన్తయత్ తతః ఇయం ఛాయా నాస్య మాతా ఉషా మాతా తు సాన్యతః
కొడుకు మాటలు విని సవితా ఆలోచించింది: 'ఈ ఛాయా ఇతని తల్లి కాదు; ఉషే ఇతని తల్లి, కానీ ఎక్కడో వేరే చోట ఉంది.'
మమ శాన్తిమ్ అభీప్సన్తీ దేశే ఽన్యస్మింస్ తపోరతా ఉత్తరే చ కురౌ త్వాష్ట్రీ వడవారూపధారిణీ
నాకు శాంతి కలగాలని కోరుతూ, తపస్సులో నిమగ్నమై, ఉత్తర కురుదేశంలో, త్వష్టృ కుమార్తె గుర్రపు రూపంలో ఉంది.
తత్రాస్తే సా ఇతి జ్ఞాత్వా జగామేశో దివాకరః యత్ర సా వర్తతే కాన్తా అశ్వరూపః స్వయం తదా
ఆమె అక్కడ ఉందని తెలుసుకుని, సూర్యుడు కూడా గుర్రపు రూపం ధరించి, తన ప్రియురాలు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
తాం దృష్ట్వా వడవారూపాం పర్యధావద్ ధయాకృతిః కామాతురం హయం దృష్ట్వా శ్రుత్వా వై హేషితస్వనమ్
ఆమెను గుర్రపు రూపంలో చూసి, తానే కూడా గుర్రంగా మారి ఆమెను వెంబడించాడు. కామంతో ఉన్న ఆ గుర్రం హ neigh చేయడాన్ని చూసి, విని—
ఉషా పతివ్రతోపేతా పతిధ్యానపరాయణా హయధర్షణసంభీతా కో న్వ్ అయం చేత్య్ అజానతీ
ఉషా భర్తను భక్తిగా ధ్యానిస్తూ, భర్తను మాత్రమే మనసులో ఉంచి ఉండగా, ఆ గుర్రం దగ్గరికి రాగానే భయపడి, ఇది ఎవరో తెలియక తడబడింది.
అపలాయత్ పతౌ ప్రాప్తే దక్షిణాభిముఖీ త్వరా కో ను మే రక్షకో ఽత్ర స్యాద్ ఋషయో వాథవా సురాః
భర్త దగ్గరికి రాగానే, ఆమె దక్షిణ దిశగా పరుగెత్తింది. 'ఇక్కడ నన్ను ఎవరు కాపాడతారు? ఋషులా, దేవతలా?' అని ఆలోచించింది.
ధావన్తీం తాం ప్రియామ్ అశ్వామ్ అశ్వరూపధరః స్వయమ్ పర్యధావద్ యతో యాతి ఉషా భానుస్ తతస్ తతః
ఆమె గుర్రపు రూపంలో పరుగెత్తుతుంటే, సూర్యుడు కూడా గుర్రంగా మారి, ఉషా ఎక్కడికి పోయినా అక్కడికి వెంబడించాడు.
స్మరగ్రహవశే జాతః కో దుశ్చేష్టం న చేష్టతే భాగీరథీం నదీశ్ చాన్యా వనాన్య్ ఉపవనాని చ
ప్రేమ బలానికి లోనై ఎవరు తప్పుగా ప్రవర్తించరు? ఆమె భాగీరథి నదిని, ఇతర నదులను, అడవులను, తోటలను దాటి పోయింది.
నర్మదాం చాథ విన్ధ్యం చ దక్షిణాభిముఖావ్ ఉభౌ అతిక్రమ్య భయోద్విగ్నా త్వాష్ట్ర్య్ అభ్యగాచ్ చ గౌతమీమ్
ఆమె నర్మదా నదిని, వింధ్య పర్వతాన్ని కూడా దక్షిణ దిశగా దాటి, భయంతో త్వష్టృ కుమార్తె గౌతమీ నదిని చేరింది.
త్రాతారః సన్తి మునయో జనస్థాన ఇతి శ్రుతమ్ ఋషీణామ్ ఆశ్రమం సాశ్వా ప్రవిష్టా గౌతమీం తథా
జనస్థానంలో ఋషులు రక్షకులు అని వినబడింది. అందుకే, ఆమె గుర్రంతో కలిసి గౌతమీ నదికట్ట ఋషుల ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించింది.
అనుప్రాప్తస్ తథా చాశ్వో భానుస్ తద్రూపవాంస్ తతః అశ్వం నివారయామ్ ఆసుర్ జనస్థా మునిదారకాః తతః కోపాద్ ఋషీంస్ తాంశ్ చ శశాపోషాపతిః ప్రభుః
ఆ సమయంలో భాను గుర్రపు రూపంలో అక్కడికి వచ్చాడు. జనస్థానంలోని ఋషుల పిల్లలు ఆ గుర్రాన్ని అడ్డుకున్నారు. దాంతో ఉషాపతి కోపంతో ఆ ఋషులను శపించాడు.
నివారయథ మాం యస్మాద్ వటా యూయం భవిష్యథ
మీరు నన్ను అడ్డుకున్నందుకు, మీరు అందరూ వటవృక్షాలుగా మారిపోతారు.
జ్ఞానదృష్ట్యా తు మునయో మేనిరే ఽశ్వమ్ ఉషాపతిమ్ స్తువన్తో దేవదేవేశం భానుం తం మునయో ముదా
జ్ఞానదృష్టితో ఆ ఋషులు ఆ గుర్రం ఉషాపతి అని గుర్తించారు. ఆనందంతో దేవతల దేవుడైన భానును స్తుతించారు.
స్తూయమానో మునిగణైర్ అశ్వాం భానుర్ అథాగమత్ వడవాయా ముఖే లగ్నం ముఖం చాశ్వస్వరూపిణమ్
ఋషుల సమూహాలు స్తుతించగా, భాను గుర్రంగా వచ్చి, ఆ వడవా ముఖాన్ని తాను గుర్రంగా ఉన్నప్పుడు తన ముఖంతో కలిపాడు.
జ్ఞాత్వా త్వాష్ట్రీ చ భర్తారం ముఖాద్ వీర్యం ప్రసుస్రువే తయోర్ వీర్యేణ గఙ్గాయామ్ అశ్వినౌ సమజాయతామ్
త్వష్టృ కుమార్తె తన భర్తను గుర్తించి, తన నోటివద్ద వీర్యాన్ని విడిచింది. వారి వీర్యంతో గంగానదిలో అశ్వినులు జన్మించారు.
తత్రాగచ్ఛన్ సురగణాః సిద్ధాశ్ చ మునయస్ తథా నద్యో గావస్ తథౌషధ్యో దేవా జ్యోతిర్గణాస్ తథా
అక్కడికి దేవతలు, సిద్ధులు, ఋషులు, నదులు, ఆవులు, ఔషధాలు, దేవతలు, జ్యోతిర్గణాలు అందరూ వచ్చారు.