భారేణ గురుణా శక్ర పీడితాహం వినా వధమ్ కారణం ప్రష్టుమ్ ఆయాతా కిమ్ ఇదం కథ్యతాం మమ
'ఇంద్రా! నేను భారంతో బాధపడుతున్నాను, నాశనం వల్ల కాదు. దానికి కారణం ఏమిటో అడగడానికి వచ్చాను. ఇది ఏమిటో నాకు చెప్పు.'
ఇతి శ్రుత్వా మహీవాక్యమ్ ఇన్ద్రో వచనమ్ అబ్రవీత్
భూమి మాటలు విని, ఇంద్రుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
కారణం యది నామ స్యాత్ తదానీం జ్ఞాయతే మయా సురాణాం హి పతిర్ యస్మాద్ అహం సర్వాసు మేదిని
'దానికి నిజంగా కారణం ఉంటే, నేను తెలుసుకుంటాను. ఎందుకంటే నేను దేవతల అధిపతిని, భూమి అంతటికి యజమానిని.'
అథ పృథ్వీ తదా వాక్యం శ్రుత్వా చాహ శచీపతిమ్ యమ ఆదిశ్యతాం తర్హి యథా సంహరతే ప్రజాః
అప్పుడు భూమి ఆ మాటలు విని శచీపతిని ఇలా అడిగింది: 'యముని ఆదేశించు, అతడు ప్రజలను తిరిగి తీసుకెళ్లేలా చేయాలి.'
ఇతి శ్రుత్వా వచో మహ్యా ఆదిష్టాః సిద్ధకింనరాః యమస్యానయనే శీఘ్రం మహేన్ద్రేణ మహామునే
నా మాటలు విని, మహర్షీ! మహేంద్రుడు సిద్ధులు, కిన్నరులను యముని వెంటనే తీసుకురమ్మని ఆదేశించాడు.
తతస్ తే సత్వరం యాతాః సర్వే వైవస్వతం పురమ్ నైవాపశ్యన్ యమం తత్ర తే సిద్ధాః సహ కింనరైః తథాగత్య పునర్ వేగాద్ వార్త్తా శక్రే నివేదితా
వారు అందరూ వెంటనే వైవస్వతుని నగరానికి వెళ్లారు. కాని అక్కడ యముని సిద్ధులు, కిన్నరులు చూడలేదు. వెంటనే తిరిగి వచ్చి ఆ వార్తను ఇంద్రునికి చెప్పారు.
యమో యమపురే నాథ అస్మాభిర్ నావలోకితః మహతాపి సుయత్నేన వీక్ష్యమాణః సమన్తతః
'ప్రభూ! మేము యముని యమపురిలో చూడలేకపోయాము. ఎంతగా వెతికినా అతడు కనిపించలేదు.'
ఇతి శ్రుత్వా వచస్ తేషాం పృష్టః శక్రేణ వై తదా సవితా స పితా తస్య యమః కుత్రాస్త ఇత్య్ అథ
వారి మాటలు విని, అప్పుడు ఇంద్రుడు యముని తండ్రైన సవితను అడిగాడు: 'ఇప్పుడు యముడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?'
శక్ర గోదావరీతీరే కృతాన్తో వర్తతే ఽధునా చరంస్ తత్ర తపస్ తీవ్రం న జానే కిం ను కారణమ్
ఓ శక్రా, గోదావరి తీరం వద్ద యముడు ఈ మధ్య కాలంలో తీవ్రమైన తపస్సు చేస్తున్నాడు. దీనికి కారణం ఏమిటో నాకు తెలియడం లేదు.
ఇతి శ్రుత్వా వచో భానోః శక్రః శఙ్కామ్ ఉపావిశత్
భాను మాటలు విన్న శక్రుడు సందేహంతో నిండిపోయాడు.
అహో కష్టం మహాకష్టం నష్టా మే సురనాథతా గోదావర్యాం తపః కుర్యాద్ యమో వై దుష్టచేష్టితః జిఘృక్షుర్ మత్పదం నూనం దేవా ఇతి మతిర్ మమ
అయ్యో, ఇది ఎంత భయంకరమైన విషయం! నా దేవేంద్ర పదవి పోయింది. యముడు గోదావరి వద్ద తపస్సు చేస్తూ, దుష్టమైన ఉద్దేశంతో, తప్పకుండా నా స్థానాన్ని దక్కించుకోవాలని చూస్తున్నాడు అనిపిస్తోంది, దేవతలారా.
ఇత్య్ ఉక్త్వా సహసేన్ద్రేణ ఆహూతశ్ చాప్సరోగణః
ఇలా చెప్పిన వెంటనే ఇంద్రుడు అప్సరసలను పిలిపించాడు.
కా భవతీషు కాలస్య స్థితస్య తపసి ద్విషః తపఃప్రణాశనే శక్తా ఇతి మే శీఘ్రమ్ ఉచ్యతామ్
మీ లో ఎవరు ఈ శత్రువు తపస్సును భంగం చేయగలరు? అతడు చాలా కాలంగా తపస్సు చేస్తున్నాడు. వెంటనే చెప్పండి.
ఇతి శక్రవచః శ్రుత్వా నోచే కాపి మహామునే అథ శక్రః ప్రకోపేణ ప్రత్యువాచాప్సరోగణమ్
శక్రుని మాటలు విన్నా, అక్కడ ఉన్న ఎవరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు. అప్పుడు శక్రుడు కోపంతో అప్సరసలతో ఇలా అన్నాడు.
ఉత్తరం నాబ్రవీత్ కించిద్ యామస్ తర్హి వయం స్వయమ్ సజ్జా భవన్తు విబుధాః సైన్యైర్ ఆయాన్తు మా చిరమ్ ఘాతయామో వయం శత్రుం తపసా స్వర్గకాముకమ్
మీరు ఎవ్వరూ సమాధానం చెప్పకపోతే, మనమే వెళ్ళాలి. దేవతలు సిద్ధంగా ఉండండి, సైన్యాలతో వెంటనే వచ్చేయండి. తపస్సు చేసి స్వర్గాన్ని కోరుతున్న ఈ శత్రువును మనమే సంహరిద్దాం.
ఇత్య్ ఉక్తే సతి దేవానాం సేనా ప్రాదుర్బభూవ హ ఇతీన్ద్రహృదయం జ్ఞాత్వా హరిణా లోకధారిణా
ఇలా అన్న తర్వాత దేవతల సైన్యం ప్రత్యక్షమైంది. అప్పుడు లోకాలకు ఆధారమైన హరి, ఇంద్రుని మనసు తెలుసుకున్నాడు.
ప్రేషితం చక్రిణా చక్రం రక్షణాయ యమస్య హి చక్రం యత్రాభవత్ తత్ర చక్రతీర్థమ్ అనుత్తమమ్
చక్రధారి యముని రక్షణ కోసం తన చక్రాన్ని పంపించాడు. ఆ చక్రం ఉన్న చోటే అత్యుత్తమమైన చక్రతీర్థం ఏర్పడింది.
అథేన్ద్రం మేనకా ప్రాహ శఙ్కితేతి వచస్ తదా
అప్పుడు మేనకా తన సందేహాన్ని తెలియజేస్తూ ఇంద్రునితో ఇలా చెప్పింది.
కాలావలోకనే నాలం కాచిద్ అస్తి సురేశ్వర మరణం చ వరం దేవ భవతో న యమాత్ పునః
దేవేంద్రా, మేమందరం కాలుని చూపును తట్టుకోలేము. దేవా, నీ చేతిలో మరణించడం యముని చేతిలో మరణించడంను మించినది.
రూపయౌవనమత్తేయం గణికాయాచనం ప్రభో ప్రేషణం తత్ ప్రయచ్ఛైషా స్వామిత్వం మన్యతే త్వయా
ఈ వేశ్య అందంతో, యవ్వనంతో మత్తులో ఉంది ప్రభూ. యాచన చేయడంలో నిపుణురాలు. ఆమెను పంపించండి. ఆమెను నీదైనదిగా భావిస్తోంది.
ఇతి శ్రుత్వా వచస్ తస్యాః శక్రః సురవరేశ్వరః ఆదిదేశాబలాం క్షామాం సత్కృత్య గణికాం తథా
ఆమె మాటలు విన్న శక్రుడు, దేవతల అధిపతి, అందమైన, సన్నగా ఉన్న వేశ్యను గౌరవంగా ఆహ్వానించి, ఆమెకు ఆదేశాలు ఇచ్చాడు.
గణికే గచ్ఛ మే కార్యం కురు సున్దరి మా చిరమ్ కృతకృత్యాగతా భూయో వల్లభా మే యథా శచీ
వేశ్యా, నా పని నీవు త్వరగా పూర్తి చేసి రా, అందాలవతివి. విజయవంతంగా తిరిగి వస్తే, నీవు నాకు శచీలా ప్రియమైనవాడవుతావు.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య వచః శక్రాద్ ఉత్పత్య గణికా దిశః క్షణేన యమసాంనిధ్యమ్ ఆయాతా చారురూపిణీ
శక్రుని ఆదేశం విన్న వేశ్య, క్షణంలోనే అన్ని దిక్కుల మీదుగా పయనించి, యముని సమక్షానికి అందమైన రూపంతో చేరింది.
యమాన్తికమ్ అనుప్రాప్తా ద్యోతయన్తీ దిశో దశ సలీలం లలితం బాలా జగౌ హిన్దోలకఙ్కలమ్
యముని ఎదుటకు చేరిన ఆ బాలిక, పది దిక్కులను ప్రకాశింపజేస్తూ, సొగసుగా, సరదాగా హిందోళ రాగాన్ని ఆలపించింది.
తతశ్ చచాల కాలస్య మనో లోలం చలాచలమ్ అథోన్మీల్య యమో నేత్రే కామపావకపూరితే
అప్పుడు కాలుని మనసు చంచలంగా, స్థిరంగా లేకుండా అయింది. యముడు కళ్లను తెరిచి, కోరికతో నిండిన చూపుతో చూశాడు.
తస్యాం వ్యాపారయామ్ ఆస శ్రేయఃశత్రౌ మహామునే తతో విలీయ సా సద్యః సరిత్త్వమ్ అగమత్ తదా
ఆమెతో కలిసిన యముడు, మహర్షీ, శత్రువుగా ఉన్నా, మేలుకోసం ఆమెను అంగీకరించాడు. వెంటనే ఆ వేశ్య అక్కడే కరిగిపోయి నదిగా మారింది.
గౌతమ్యాం తు సమాగమ్య గణికాగణకింకరైః గీయమానా గతా స్వర్గే తస్య తీర్థప్రభావతః
గౌతమి నదీ తీరంలో తన సేవకులతో, సంగీతకారులతో కలిసి వచ్చిన ఆ వేశ్య, అక్కడి పవిత్రత వల్ల, వారు పాటలు పాడుతుండగా, స్వర్గానికి చేరుకుంది.
గచ్ఛన్తీం గణికాం దృష్ట్వా విమానస్థాం దివం ప్రతి విస్మయం పరమం ప్రాప్తః కాలస్ తరలలోచనః అథాదిత్యేన చాగత్య ఏవమ్ ఉక్తో యమస్ తదా
ఆ వేశ్యను విమానంలో స్వర్గానికి వెళ్తూ చూసిన కాళుడు, అతని కళ్లలో ఆశ్చర్యం పొంగిపోయింది. ఆ సమయంలో ఆది సూర్యుడు వచ్చి, యముని ఇలా అడిగాడు.
కురు పుత్ర నిజం కర్మ ప్రజానాం త్వం పరిక్షయమ్ పశ్య వాతం సదా వాన్తం సృజన్తం వేధసం ప్రజాః పర్యటన్తం త్రిలోకీం మాం వహన్తీం వసుధాం ప్రజాః
నీవు నీ బాధ్యతను నిర్వర్తించు నా కుమారా! జీవుల అంతాన్ని నీవు గమనించాలి. ఎప్పుడూ వీచే గాలిని చూడు, అది బ్రహ్మకు ప్రాణులను సృష్టిస్తోంది. మూడు లోకాల్లో ప్రజలు తిరుగుతూ ఉన్నారు; భూమి అందరినీ మోస్తోంది.
ఇతి శ్రుత్వా యమో వాక్యం పితుర్ వచనమ్ అబ్రవీత్
ఇలా తండ్రి మాటలు విని, యముడు తనకు ఆజ్ఞాపించినదానికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.