నాభాగరిష్టపుత్రౌ ద్వౌ వైశ్యౌ బ్రాహ్మణతాం గతౌ కరూషస్య తు కారూషాః క్షత్రియా యుద్ధదుర్మదాః
నాభాగుడు, అరిష్టుడు ఇద్దరి కుమారులు వైశ్యులైనా, బ్రాహ్మణులుగా మారారు. కరూషుని సంతానమైన కరూషులు యుద్ధంలో ఉగ్రత కలిగిన క్షత్రియులు.
పృషధ్రో హింసయిత్వా తు గురోర్ గాం ద్విజసత్తమాః శాపాచ్ ఛూద్రత్వమ్ ఆపన్నో నవైతే పరికీర్తితాః
పృషధ్రుడు తన గురువు గోవును హత్య చేయడంతో, మహాబ్రాహ్మణులారా, శాపం వల్ల శూద్రుడయ్యాడు. ఇలా ఈ తొమ్మిది వంశాలు వివరించబడ్డాయి.
వైవస్వతస్య తనయా మునేర్ వై మునిసత్తమాః క్షువతస్ తు మనోర్ విప్రా ఇక్ష్వాకుర్ అభవత్ సుతః
మహర్షులారా, వైవస్వత మను కుమార్తె, అలాగే మను తుమ్మినప్పుడు, బ్రాహ్మణులారా, ఇక్ష్వాకు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.
తస్య పుత్రశతం త్వ్ ఆసీద్ ఇక్ష్వాకోర్ భూరిదక్షిణమ్ తేషాం వికుక్షిర్ జ్యేష్ఠస్ తు వికుక్షిత్వాద్ అయోధతామ్
ఇక్ష్వాకు కు నూరు మంది కుమారులు ఉండేవారు, వారు చాలా దానశీలులు. వారిలో వికుక్షి పెద్దవాడు. అతను తినినందువల్ల వికుక్షి అని పిలవబడాడు.
ప్రాప్తః పరమధర్మజ్ఞ సో ఽయోధ్యాధిపతిః ప్రభుః శకునిప్రముఖాస్ తస్య పుత్రాః పఞ్చశతం స్మృతాః
ఆ ప్రభువు, పరమధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, అయోధ్యకు రాజుగా అయ్యాడు. అతని కుమారులు, శకుని మొదలుకొని, ఐదు వందల మంది అని గుర్తించబడ్డారు.
ఉత్తరాపథదేశస్య రక్షితారో మహాబలాః చత్వారింశద్ దశాష్టౌ చ దక్షిణస్యాం తథా దిశి
ఉత్తర దిశను రక్షించిన మహాబలులు నలభై ఎనిమిది మంది ఉండేవారు. అలాగే దక్షిణ దిశలో కూడా అంతే సంఖ్యలో ఉన్నారు.
వశాతిప్రముఖాశ్ చాన్యే రక్షితారో ద్విజోత్తమాః ఇక్ష్వాకుస్ తు వికుక్షిం వాఐ అష్టకాయామ్ అథాదిశత్
వశాతి మొదలైన ఇతరులు కూడా రక్షకులుగా ఉన్నారు, మహాబ్రాహ్మణులారా. కానీ ఇక్ష్వాకు వికుక్షిని అష్టకయాగానికి పంపమని ఆదేశించాడు.
మాంసమ్ ఆనయ శ్రాద్ధార్థం మృగాన్ హత్వా మహాబల శ్రాద్ధకర్మణి చోద్దిష్టో అకృతే శ్రాద్ధకర్మణి
బలవంతుడా, శ్రాద్ధార్థంగా జంతువులను వధించి మాంసం తీసుకురా అని అతనికి చెప్పారు. శ్రాద్ధకర్మ చేయమని చెప్పినా, ఆ కర్మ ఇంకా జరగలేదు.
భక్షయిత్వా శశం విప్రాః శశాదో మృగయాం గతః ఇక్ష్వాకుణా పరిత్యక్తో వసిష్ఠవచనాత్ ప్రభుః
బ్రాహ్మణులారా, వికుక్షి మొట్టమొదట కుందేలు తిని, తరువాత వేటకు వెళ్లాడు. వసిష్ఠుని మాట విని ఇక్ష్వాకు అతన్ని విడిచిపెట్టాడు.
ఇక్ష్వాకౌ సంస్థితే విప్రాః శశాదస్ తు నృపో ఽభవత్ శశాదస్య తు దాయాదః కకుత్స్థో నామ వీర్యవాన్
బ్రాహ్మణులారా, ఇక్ష్వాకు మరణించిన తర్వాత, శశాదుడు రాజయ్యాడు. శశాదునికి వారసుడిగా పరాక్రమశాలి కకుత్స్థుడు జన్మించాడు.
అనేనాస్ తు కకుత్స్థస్య పృథుశ్ చానేనసః స్మృతః విష్టరాశ్వః పృథోః పుత్రస్ తస్మాద్ ఆర్ద్రస్ త్వ్ అజాయత
అనేనసుని వలన కకుత్స్థుడు, అలాగే అనేనసుని వలన పృథు అని గుర్తించబడినవాడు జన్మించాడు. పృథుకి కుమారుడిగా విస్తరాశ్వుడు, అతని వలన ఆర్ద్రుడు పుట్టాడు.
ఆర్ద్రస్ తు యువనాశ్వస్ తు శ్రావస్తస్ తత్సుతో ద్విజాః జజ్ఞే శ్రావస్తకో రాజా శ్రావస్తీ యేన నిర్మితా
బ్రాహ్మణులారా, ఆర్ద్రుని కుమారుడు యువనాశ్వుడు, అతని కుమారుడు శ్రావస్తుడు. శ్రావస్తకుడు అనే రాజు జన్మించాడు. అతడే శ్రావస్తి నగరాన్ని నిర్మించాడు.
శ్రావస్తస్య తు దాయాదో బృహదశ్వో మహీపతిః కువలాశ్వః సుతస్ తస్య రాజా పరమధార్మికః
శ్రావస్తుని వారసుడు బృహదశ్వుడు అనే మహారాజు. అతని కుమారుడు కువలాశ్వుడు, అతడు పరమధార్మికుడైన రాజు.
యః స ధున్ధువధాద్ రాజా ధున్ధుమారత్వమ్ ఆగతః
ధుంధును సంహరించిన తరువాత రాజు ధుంధుమారుడనే బిరుదు పొందాడు.
ధున్ధోర్ వధం మహాప్రాజ్ఞ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామ తత్త్వతః యద్వధాత్ కువలాశ్వో ఽసౌ ధున్ధుమారత్వమ్ ఆగతః
మహాపండితుడా, ధుంధును ఎలా సంహరించాడో, ఆ ధుంధు వధ వల్ల కువలాశ్వుడు ధుంధుమారుడనే బిరుదు ఎలా పొందాడో మేము వాస్తవంగా వినాలనుకుంటున్నాము.
కువలాశ్వస్య పుత్రాణాం శతమ్ ఉత్తమధన్వినామ్ సర్వే విద్యాసు నిష్ణాతా బలవన్తో దురాసదాః
కువలాశ్వునికి నూరు మంది కుమారులు ఉన్నారు. వారు అందరూ ఉత్తమ ధనుర్ధారులు, అన్ని విద్యల్లో నిపుణులు, బలవంతులు, ఎవరికీ దూరంగా ఉండేవారు.
బభూవుర్ ధార్మికాః సర్వే యజ్వానో భూరిదక్షిణాః కువలాశ్వం పితా రాజ్యే బృహదశ్వో న్యయోజయత్
వారు అందరూ ధార్మికులు, యజ్ఞాలు చేసే వారు, విరాళాలు ఇచ్చే వారు. బృహదశ్వుడు తన కుమారుడు కువలాశ్వుని రాజ్యానికి నియమించాడు.
పుత్రసంక్రామితశ్రీస్ తు వనం రాజా వివేశ హ తమ్ ఉత్తఙ్కో ఽథ విప్రర్షిః ప్రయాన్తం ప్రత్యవారయత్
రాజు తన ఐశ్వర్యాన్ని కుమారుడికి అప్పగించి అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు. అప్పుడు ఉత్తంకుడు అనే ఋషి, అతను వెళ్ళే సమయంలో ఆపాడు.
భవతా రక్షణం కార్యం తచ్ చ కర్తుం త్వమ్ అర్హసి నిరుద్విగ్నస్ తపశ్ చర్తుం నహి శక్నోమి పార్థివ
మీరు రక్షణ బాధ్యత తీసుకోవాలి, అది చేయగలిగేది మీరు మాత్రమే. రాజా, నేను భయభ్రాంతిగా తపస్సు చేయలేను.
మమాశ్రమసమీపే వై సమేషు మరుధన్వసు సముద్రో వాలుకాపూర్ణ ఉద్దాలక ఇతి స్మృతః
నా ఆశ్రమానికి దగ్గరగా, సమతలమైన మరుద్భూమిలో, వాలుకతో నిండిన సముద్రం ఉంది. అది ఉద్దాలక సముద్రం అని ప్రసిద్ధి.
దేవతానామ్ అవధ్యశ్ చ మహాకాయో మహాబలః అన్తర్భూమిగతస్ తత్ర వాలుకాన్తర్హితో మహాన్
అతడు దేవతలకు ఏమీ చేయలేని వాడు, విపరీతమైన శరీరం, అపారమైన బలంతో, భూమి క్రింద వాలుకల్లో దాగి, అక్కడ పెద్దదిగా ఉండి నివసిస్తున్నాడు.
రాక్షసస్య మధోః పుత్రో ధున్ధుర్ నామ మహాసురః శేతే లోకవినాశాయ తప ఆస్థాయ దారుణమ్
మధు అనే రాక్షసుని కుమారుడైన ధుంధు అనే మహాసురుడు, లోకాలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించి, భయంకరమైన తపస్సు చేస్తూ అక్కడ పడుకున్నాడు.
సంవత్సరస్య పర్యన్తే స నిశ్వాసం విముఞ్చతి యదా తదా మహీ తత్ర చలతి స్మ నరాధిప
ఓ రాజా! సంవత్సరాంతంలో అతడు ఊపిరి తీసే సమయానికి, అక్కడ భూమి కంపించేది.
తస్య నిఃశ్వాసవాతేన రజ ఉద్ధూయతే మహత్ ఆదిత్యపథమ్ ఆవృత్య సప్తాహం భూమికమ్పనమ్
అతని ఊపిరి వేగంతో పెద్దగా దుమ్ము లేచి, సూర్యుని మార్గాన్ని కప్పేసి, ఏడు రోజులు భూమి కంపించేది.
సవిస్ఫులిఙ్గం సాఙ్గారం సధూమమ్ అతిదారుణమ్ తేన తాత న శక్నోమి తస్మిన్ స్థాతుం స్వ ఆశ్రమే
అక్కడ మంటలు, అగ్గిపుల్లలు, పొగలతో భయంకరంగా మారుతుంది. అందుకే ప్రియమైనవాడా, నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.
తం మారయ మహాకాయం లోకానాం హితకామ్యయా లోకాః స్వస్థా భవన్త్య్ అద్య తస్మిన్ వినిహతే త్వయా
లోకాల మేలుకోసం ఆ మహాకాయుడిని నీవే సంహరించు. నువ్వు అతన్ని నాశనం చేస్తే ఈ రోజు నుంచీ లోకాలకు శాంతి కలుగుతుంది.
త్వం హి తస్య వధాయైకః సమర్థః పృథివీపతే విష్ణునా చ వరో దత్తో మహ్యం పూర్వయుగే నృప
ఓ భూమిపాలకా! అతన్ని సంహరించగల శక్తి నీకే ఉంది. పూర్వకాలంలో విష్ణువు నాకు ఇచ్చిన వరం కూడా ఉంది, ఓ రాజా!
యస్ తం మహాసురం రౌద్రం హనిష్యతి మహాబలమ్ తస్య త్వం వరదానేన తేజశ్ చాఖ్యాపయిష్యసి
ఆ భయంకరమైన మహాబలశాలి అసురుణ్ని ఎవరు సంహరిస్తే, ఆ వరప్రభావంతో నీవు నీ తేజస్సును అతనికి తెలియజేస్తావు.
నహి ధున్ధుర్ మహాతేజాస్ తేజసాల్పేన శక్యతే నిర్దగ్ధుం పృథివీపాల చిరం యుగశతైర్ అపి
ధుంధు గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. చిన్న తేజంతో అతన్ని కాల్చడం సాధ్యం కాదు, ఓ భూమిపాలకా! వంద యుగాలు గడిచినా అది సాధ్యం కాదు.
వీర్యం చ సుమహత్ తస్య దేవైర్ అపి దురాసదమ్ స ఏవమ్ ఉక్తో రాజర్షిర్ ఉత్తఙ్కేన మహాత్మనా కువలాశ్వం సుతం ప్రాదాత్ తస్మై ధున్ధునిబర్హణే
అతని వీర్యం అపారంగా ఉంది, దేవతలకు కూడా ఎదుర్కోవడం కష్టం. అలా మహాత్ముడైన ఉత్తంకుడు చెప్పగా, రాజర్షి తన కుమారుడు కువలాశ్వుని ధుంధును సంహరించేందుకు అప్పగించాడు.