తథైవ హనుమాన్ గఙ్గామ్ ఆదాయాద్రిమ్ అతిత్వరన్ మార్జారరూపిణీం నీత్వా గౌతమ్యాస్ తీరమ్ ఆప్తవాన్
అలాగే హనుమంతుడు గంగను తీసుకుని, మేక రూపంలో ఉన్న అద్రికను త్వరగా గౌతమి నదీ తీరానికి తీసుకెళ్లాడు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం పైశాచం చాఞ్జనం తథా బ్రహ్మణో గిరిమ్ ఆసాద్య సర్వకామప్రదం శుభమ్
ఆ కాలం నుంచి, బ్రహ్మ కొండను చేరిన పవిత్ర స్థలం పిశాచ, అంజన అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధమైంది. అక్కడ అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే శుభప్రదమైనది.
యోజనానాం త్రిపఞ్చాశన్ మార్జారం పూర్వతో భవేత్ మార్జారసంజ్ఞితాత్ తస్మాద్ ధనూమన్తం వృషాకపిమ్
అక్కడి నుంచి తూర్పు వైపున యాభై మూడు యోజనాల దూరంలో మర్జార అనే ప్రదేశం ఉంది. అక్కడి నుంచి ధనుమంతుడు, వృషాకపి ప్రసిద్ధులయ్యారు.
ఫేనాసంగమమ్ ఆఖ్యాతం సర్వకామప్రదం శుభమ్ తస్య స్వరూపం వ్యుష్టిశ్ చ తత్రైవ ప్రోచ్యతే శుభా
అది ఫేనాసంగమం అని పిలవబడుతుంది. అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే పవిత్ర స్థలం. అక్కడే దాని స్వరూపం, గొప్పతనం వివరించబడింది, ఓ మంగళకరమైనవాడా!
క్షుధాతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం శృణు నారద తన్మనాః కథ్యమానం మహాపుణ్యం సర్వకామప్రదం నృణామ్
అది క్షుధాతీర్థం అని ప్రసిద్ధి. ఓ నారదా, మనస్సు ఏకాగ్రతతో విను. నేను చెప్పబోయే ఈ మహాపుణ్యమైన, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే స్థల కథను.
ఋషిర్ ఆసీత్ పురా కణ్వస్ తపస్వీ వేదవిత్తమః పరిభ్రమన్న్ ఆశ్రమాణి క్షుధయా పరిపీడితః
పూర్వం కణ్వ అనే ఋషి austerityలో నిమగ్నుడై, వేదజ్ఞానంలో ప్రఖ్యాతుడై, ఆశ్రమాల మధ్య తిరుగుతూ, ఆకలితో బాధపడుతూ ఉండేవాడు.
గౌతమస్యాశ్రమం పుణ్యం సమృద్ధం చాన్నవారిణా ఆత్మానం చ క్షుధాయుక్తం సమృద్ధం చాపి గౌతమమ్
అతను గౌతముని పవిత్ర ఆశ్రమాన్ని చూశాడు. అది అన్నపానాలతో సమృద్ధిగా ఉంది. అతను ఆకలితో బాధపడుతూ ఉండగా, గౌతముడు సుఖంగా ఉండేవాడు.
వీక్ష్య కణ్వో ఽథ వైషమ్యం వైరాగ్యమ్ అగమత్ తదా గౌతమో ఽపి ద్విజశ్రేష్ఠో హ్య్ అహం తపసి నిష్ఠితః
ఈ తేడా చూసి కణ్వుడు విరక్తుడయ్యాడు. గౌతముడు కూడా, 'నేను తపస్సులో స్థిరుడిని' అని భావించాడు.
సమేన యాచ్ఞాయుక్తా స్యాత్ తస్మాద్ గౌతమవేశ్మని న భోక్ష్యే ఽహం క్షుధార్తో ఽపి పీడితే ఽపి కలేవరే
అందువల్ల, ఆకలితో బాధపడుతూ, శరీరం తట్టుకోలేకపోయినా, గౌతముని ఇంట్లో తినను. అందరికీ సమానంగా దానం అడుగుతాను.
గచ్ఛేయం గౌతమీం గఙ్గామ్ అర్జయేయం చ సంపదమ్ ఇతి నిశ్చిత్య మేధావీ గత్వా గఙ్గాం చ పావనీమ్
అలా నిర్ణయించుకుని, 'నేను గౌతమి గంగకు వెళ్లి ధనం సంపాదించాలి' అని ఆలోచించి, పవిత్రమైన గంగను చేరాడు.
స్నాత్వా శుచిర్ యతమనా ఉపవిశ్య కుశాసనే తుష్టావ గౌతమీం గఙ్గాం క్షుధాం చ పరమాపదమ్
స్నానం చేసి, పవిత్రుడై, మనస్సు ఏకాగ్రతతో కుశాసనంపై కూర్చొని, గౌతమి గంగను, తన ఆకలి బాధను స్తుతించాడు.
నమో ఽస్తు గఙ్గే పరమార్తిహారిణి నమః క్షుధే సర్వజనార్తికారిణి నమో మహేశానజటోద్భవే శుభే నమో మహామృత్యుముఖాద్ వినిసృతే
ఓ గంగే! పరమ బాధను తొలగించేవాడివి, నీకు నమస్కారం. ఓ ఆకలీ! అందరి బాధకు కారణమైనదివి, నీకు నమస్కారం. ఓ మంగళకరమైనవాడా! మహేశ్వరుని జటలలోంచి పుట్టినవాడివి, నీకు నమస్కారం. మహామృత్యువు ముఖం నుంచి బయటపడ్డవాడివి, నీకు నమస్కారం.
పుణ్యాత్మనాం శాన్తరూపే క్రోధరూపే దురాత్మనామ్ సరిద్రూపేణ సర్వేషాం తాపపాపాపహారిణి
పుణ్యాత్ములలో నీవు శాంతి స్వరూపంగా ఉంటావు; దుర్మార్గులలో కోపరూపంగా కనిపిస్తావు. నదిగా ప్రతి ఒక్కరిలోని వేడి, పాపాలను తొలగించేవాడివి.
క్షుధారూపేణ సర్వేషాం తాపపాపప్రదే నమః నమః శ్రేయస్కరి దేవి నమః పాపప్రతర్దిని నమః శాన్తికరి దేవి నమో దారిద్ర్యనాశిని
అందరిలో ఆకలిగా బాధలు, పాపాలను కలిగించేవాడివి. మంగళాన్ని ఇచ్చే దేవీ, పాపాలను నాశనం చేసే అమ్మా, శాంతిని ప్రసాదించే దేవీ, దారిద్ర్యాన్ని పోగొట్టే తల్లీ, నీకు పునః పునః నమస్కారం.
ఇత్య్ ఏవం స్తువతస్ తస్య పురస్తాద్ అభవద్ ద్వయమ్ ఏకం గాఙ్గం మనోహారి హ్య్ అపరం భీషణాకృతి పునః కృతాఞ్జలిర్ భూత్వా నమస్కృత్వా ద్విజోత్తమః
అతడు ఇలా స్తుతించగా, అతని ముందర రెండు రూపాలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి: ఒకటి గోదావరి లాగా ఆకర్షణీయంగా, మరొకటి భయంకరమైన రూపంతో. ఆ బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ చేతులు జోడించి నమస్కరించి మాట్లాడాడు.
సర్వమఙ్గలమాఙ్గల్యే బ్రాహ్మి మాహేశ్వరి శుభే వైష్ణవి త్ర్యమ్బకే దేవి గోదావరి నమో ఽస్తు తే
సర్వ మంగళాలకూ మూలమైన శుభస్వరూపిణీ బ్రాహ్మీ, మాహేశ్వరీ, వైష్ణవీ, త్రయంబక తల్లీ, గోదావరీ దేవీ, నీకు నమస్కారం.
త్ర్యమ్బకస్య జటోద్భూతే గౌతమస్యాఘనాశిని సప్తధా సాగరం యాన్తి గోదావరి నమో ఽస్తు తే
త్రయంబకుని జటలలోంచి జన్మించిన గోదావరీ తల్లీ, గౌతముని పాపాలను తొలగించేవాడివి, ఏడుగా ప్రవహించి సముద్రాన్ని చేరేవాడివి, నీకు నమస్కారం.
సర్వపాపకృతాం పాపే ధర్మకామార్థనాశిని దుఃఖలోభమయి దేవి క్షుధే తుభ్యం నమో నమః
అన్ని పాపాలు చేసినవారికి ధర్మం, కామం, అర్థాన్ని నాశనం చేసే దేవీ, దుఃఖం, లోభంతో నిండిన ఆకలీ, నీకు పునః పునః నమస్కారం.
తత్ కణ్వవచనం శ్రుత్వా సుప్రీతే ఆహతుర్ ద్విజమ్
కణ్వుని మాటలు విని, వారు ఆనందంతో ఆ బ్రాహ్మణునితో మాట్లాడారు.
అభీష్టం వద కల్యాణ వరాన్ వరయ సువ్రత
నీ కోరిక చెప్పు ఓ మంగళకరుడా, మంచి వ్రతాన్ని పాటించేవాడా, వరాలు కోరుకో.
ప్రోవాచ ప్రణతో గఙ్గాం కణ్వః క్షుధాం యథాక్రమమ్
కణ్వుడు నమస్కరించి, గంగను, ఆకలిని తగిన క్రమంలో ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
దేహి దేవి మనోజ్ఞాని కామాని విభవం మమ ఆయుర్ విత్తం చ భుక్తిం చ ముక్తిం గఙ్గే ప్రయచ్ఛ మే
దేవీ, నాకు ఇష్టమైన కోరికలు, ఐశ్వర్యం, దీర్ఘాయువు, ధనం, భోగం, ముక్తి ఇవన్నీ ప్రసాదించు గంగ తల్లీ.
ఇత్య్ ఉక్త్వా గౌతమీం గఙ్గాం క్షుధాం చాహ ద్విజోత్తమః
ఇలా చెప్పి, ఆ బ్రాహ్మణుడు గౌతమీ, గంగా, ఆకలిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
మయి మద్వంశజే చాపి క్షుధే తృష్ణే దరిద్రిణి యాహి పాపతరే రూక్షే న భూయాస్ త్వం కదాచన
ఓ ఆకలి, ఓ దాహం, ఓ దారిద్ర్యం, నాలోను నా సంతానంలోను ఉండకూడదు; మరింత పాపులైన, క్రూరులైన వారిలోకి వెళ్ళిపో.
అనేన స్తవేన యే వై త్వాం స్తువన్తి క్షుధాతురాః తేషాం దారిద్ర్యదుఃఖాని న భవేయుర్ వరో ఽపరః
ఈ స్తోత్రాన్ని పఠిస్తూ ఆకలితో బాధపడేవారు, వారికి దారిద్ర్యం, దుఃఖం ఉండవు; ఇది మరో వరం.
అస్మింస్ తీర్థే మహాపుణ్యే స్నానదానజపాదికమ్ యే కుర్వన్తి నరా భక్త్యా లక్ష్మీభాజో భవన్తు తే
ఈ పవిత్రతీర్థంలో భక్తితో స్నానం, దానం, జపం మొదలైనవి చేసే వారు సర్వసంపదలవంతులవుతారు.
యస్ త్వ్ ఇదం పఠతే స్తోత్రం తీర్థే వా యది వా గృహే తస్య దారిద్ర్యదుఃఖేభ్యో న భయం స్యాద్ వరో ఽపరః
ఈ స్తోత్రాన్ని తీర్థంలో గానీ, ఇంట్లో గానీ చదివేవారికి దారిద్ర్యం, దుఃఖం నుంచి భయం ఉండదు; ఇది మరో వరం.
ఏవమ్ అస్త్వ్ ఇతి చోక్త్వా తే కణ్వం యాతే స్వమ్ ఆలయమ్ తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం కాణ్వం గాఙ్గం క్షుధాభిధమ్ సర్వపాపహరం వత్స పితౄణాం ప్రీతివర్ధనమ్
అలా 'అవును' అని చెప్పి వారు వెళ్లిపోయారు. కణ్వుడు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు. అప్పటి నుంచి ఆ తీర్థం 'కణ్వ గంగా', 'ఆకలి తీర్థం' అని పిలవబడింది. అది అన్ని పాపాలను తొలగించేది, పితృదేవతలకు సంతృప్తిని పెంచేది.
అస్తి బ్రహ్మన్ మహాతీర్థం చక్రతీర్థమ్ ఇతి శ్రుతమ్ తత్ర స్నానాన్ నరో భక్త్యా హరేర్ లోకమ్ అవాప్నుయాత్
ఓ బ్రహ్మన్, 'చక్ర తీర్థం' అనే మహా తీర్థం ఉంది. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసినవాడు హరిలోకాన్ని పొందుతాడు.
ఏకాదశ్యాం తు శుక్లాయామ్ ఉపోష్య పృథివీపతే గణికాసంగమే స్నాత్వా ప్రాప్నుయాద్ అక్షయం పదమ్
ఓ భూమిపతి, శుక్ల ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం చేసి, గంగాసంగమంలో స్నానం చేస్తే, శాశ్వత పదవిని పొందుతాడు.