తిలా గావో ధనం ధాన్యం యత్ కించిద్ గౌతమీతటే సర్వం తద్ అక్షయం దానం కిం మాం భౌవన దాస్యసి
గౌతమీ నది తీరంలో నువ్వులు, ఆవులు, ధనం, ధాన్యం — ఏదైనా ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ తరిగిపోదు. భౌవనుడా, నువ్వు నాకేమి ఇవ్వగలవు?
గఙ్గాతీరం సమాశ్రిత్య గ్రాసమ్ ఏకం దదాతి యః తేనాహం సకలా దత్తా కిం మాం భౌవన దాస్యసి
గంగానది తీరంలో ఒక్క ముద్ద అన్నం ఇచ్చినవాడివల్ల నేను మొత్తం దానం చేసినట్టే అవుతాను. భౌవనుడా, నువ్వు నాకేమి ఇవ్వగలవు?
తద్ భువో వచనం శ్రుత్వా భౌవనః సార్వభౌవనః తథేతి మత్వా విప్రేభ్యో హ్య్ అన్నం ప్రాదాత్ సువిస్తరమ్
భూమి మాటలు వినగానే, భౌవనుడు 'అలా జరుగనీ' అని తలచి, బ్రాహ్మణులకు విస్తారంగా అన్నదానం చేశాడు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం దశాశ్వమేధికం విదుః దశానామ్ అశ్వమేధానాం ఫలం స్నానాద్ అవాప్యతే
అప్పటి నుండి ఆ తీర్థం 'పది అశ్వమేధ యాగాల స్థలం'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేస్తే పది అశ్వమేధ యాగాల ఫలం లభిస్తుంది.
పైశాచం తీర్థమ్ అపరం పూజితం బ్రహ్మవాదిభిః తస్య స్వరూపం వక్ష్యామి గౌతమ్యా దక్షిణే తటే
పెద్ద పండితులు పూజించే మరో పవిత్ర స్థలం ఉంది, దాని పేరు పిశాచ తీర్థం. అది గౌతమీ నది దక్షిణ తీరంలో ఉంది. దాని స్వరూపాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
గిరిర్ బ్రహ్మగిరేః పార్శ్వే అఞ్జనో నామ నారద తస్మిఞ్ శైలే మునివర శాపభ్రష్టా వరాప్సరా
నారదా, బ్రహ్మగిరి పర్వతానికి పక్కనే అంజన అనే పర్వతం ఉంది. ఆ పర్వతంపై శాపబాధతో పతించబడిన ఒక అప్సరసు నివసించేది.
అఞ్జనా నామ తత్రాసీద్ ఉత్తమాఙ్గేన వానరీ కేసరీ నామ తద్భర్తా అద్రికేతి తథాపరా
అక్కడ అంజనా అనే ఒక వానరస్త్రీ ఉండేది. ఆమె భర్త పేరు కేసరి. ఇంకొకరు అద్రికా అనే వారు.
సాపి కేసరిణో భార్యా శాపభ్రష్టా వరాప్సరా ఉత్తమాఙ్గేన మార్జారీ సాప్య్ ఆస్తే ఽఞ్జనపర్వతే
ఆమె కేసరి భార్య, శాపబాధతో పడిపోయిన అప్సరసు. ఉత్తమమైన రూపంతో మర్జాలిగా మారి అంజన పర్వతంపై నివసిస్తోంది.
దక్షిణార్ణవమ్ అభ్యాగాత్ కేసరీ లోకవిశ్రుతః ఏతస్మిన్న్ అన్తరే ఽగస్త్యో ఽఞ్జనం పర్వతమ్ అభ్యగాత్
ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధుడైన కేసరి దక్షిణ సముద్రం వైపు వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో అగస్త్యుడు అంజన పర్వతానికి వచ్చాడు.
అఞ్జనా చాద్రికా చైవ అగస్త్యమ్ ఋషిసత్తమమ్ పూజయామ్ ఆసతుర్ ఉభే యథాన్యాయం యథాసుఖమ్
అంజనా, అద్రికా ఇద్దరూ మహర్షి అగస్త్యునిని సంప్రదాయంగా, ఆనందంగా పూజించారు.
తతః ప్రసన్నో భగవాన్ ఆహోభే వ్రియతాం వరః తే ఆహతుర్ ఉభే ఽగస్త్యం పుత్రౌ దేహి మునీశ్వర
అప్పుడు ప్రసన్నమైన భగవంతుడు, 'మీరు కోరిన వరం అడగండి' అని చెప్పాడు. ఇద్దరూ అగస్త్యునిని 'మహర్షీ, మాకు కుమారులు కలిగించండి' అని కోరారు.
సర్వేభ్యో బలినౌ శ్రేష్ఠౌ సర్వలోకోపకారకౌ తథేత్య్ ఉక్త్వా మునిశ్రేష్ఠో జగామాశాం స దక్షిణామ్
అన్ని లోకాలకూ ఉపకారకులు, అందరిలో శక్తివంతులు అయిన ఇద్దరు కుమారులు కలుగుతారని చెప్పి, అగస్త్య మహర్షి దక్షిణ దిశగా వెళ్లాడు.
తతః కదాచిత్ తే కాలే అఞ్జనా చాద్రికా తథా గీతం నృత్యం చ హాస్యం చ కుర్వత్యౌ గిరిమూర్ధని
కొంతకాలం తరువాత, అంజనా, అద్రికా ఇద్దరూ పర్వత శిఖరంపై పాటలు పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ, నవ్వుతూ ఉండేవారు.
వాయుశ్ చ నిరృతిశ్ చాపి తే దృష్ట్వా సస్మితౌ సురౌ కామాక్రాన్తధియౌ చోభౌ తదా సత్వరమ్ ఈయతుః
వాయుదేవుడు, నిరృతిదేవుడు ఇద్దరూ వారిని నవ్వుతూ చూసి, మనస్సు కోరికతో నిండిపోయి, వెంటనే అక్కడికి వచ్చారు.
భార్యే భవేతామ్ ఉభయోర్ ఆవాం దేవౌ వరప్రదౌ తే అప్య్ ఊచతుర్ అస్త్వ్ ఏతద్ రేమాతే గిరిమూర్ధని
భర్త భార్యలుగా మనిద్దరం వరాలిచ్చే దేవతలమవుదామని కోరగా, వారు 'అలా జరగాలి' అని అనుమతించి, కొండ శిఖరంపై కనిపించకుండా పోయారు.
అఞ్జనాయాం తథా వాయోర్ హనుమాన్ సమజాయత అద్రికాయాం చ నిరృతేర్ అద్రిర్ నామ పిశాచరాట్
అంజనకు వాయుదేవుని ద్వారా హనుమంతుడు జన్మించాడు. అద్రికకు నిరృతితో కలిసి అడ్రి అనే పిశాచుల అధిపతి పుట్టాడు.
పునస్ తే ఆహతుర్ ఉభే పుత్రౌ జాతౌ మునేర్ వరాత్ ఆవయోర్ వికృతం రూపమ్ ఉత్తమాఙ్గేన దూషితమ్
తర్వాత ఇద్దరూ ఇలా అన్నారు: 'మునివరి వరంతో ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. కానీ మన రూపాలు వికృతంగా, తలలు చెడిపోయినట్లుగా ఉన్నాయి.'
శాపాచ్ ఛచీపతేస్ తత్ర యువామ్ ఆజ్ఞాతుమ్ అర్హథః తతః ప్రోవాచ భగవాన్ వాయుశ్ చ నిరృతిస్ తథా
శచీపతికి చేసిన అపచారానికి శాపంగా మీరు ఇలా గుర్తించబడతారు. అప్పుడు వాయుదేవుడు, అలాగే నిరృతి కూడా మాట్లాడారు.
గౌతమ్యాం స్నానదానాభ్యాం శాపమోక్షో భవిష్యతి ఇత్య్ ఉక్త్వా తావ్ ఉభౌ ప్రీతౌ తత్రైవాన్తరధీయతామ్
గౌతమి నదిలో స్నానం చేసి, దానం చేయడం వల్ల శాపం తొలగిపోతుంది. ఇలా చెప్పి, ఇద్దరూ సంతోషంతో అక్కడే కనిపించకుండా పోయారు.
తతో ఽఞ్జనాం సమాదాయ అద్రిః పైశాచమూర్తిమాన్ భ్రాతుర్ హనుమతః ప్రీత్యై స్నాపయామ్ ఆస మాతరమ్
తర్వాత అడ్రి, పిశాచ రూపంలో అంజనను తీసుకుని, తన సోదరుడు హనుమంతుడి కోసం ప్రేమతో ఆమెను స్నానం చేయించాడు.
తథైవ హనుమాన్ గఙ్గామ్ ఆదాయాద్రిమ్ అతిత్వరన్ మార్జారరూపిణీం నీత్వా గౌతమ్యాస్ తీరమ్ ఆప్తవాన్
అలాగే హనుమంతుడు గంగను తీసుకుని, మేక రూపంలో ఉన్న అద్రికను త్వరగా గౌతమి నదీ తీరానికి తీసుకెళ్లాడు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం పైశాచం చాఞ్జనం తథా బ్రహ్మణో గిరిమ్ ఆసాద్య సర్వకామప్రదం శుభమ్
ఆ కాలం నుంచి, బ్రహ్మ కొండను చేరిన పవిత్ర స్థలం పిశాచ, అంజన అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధమైంది. అక్కడ అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే శుభప్రదమైనది.
యోజనానాం త్రిపఞ్చాశన్ మార్జారం పూర్వతో భవేత్ మార్జారసంజ్ఞితాత్ తస్మాద్ ధనూమన్తం వృషాకపిమ్
అక్కడి నుంచి తూర్పు వైపున యాభై మూడు యోజనాల దూరంలో మర్జార అనే ప్రదేశం ఉంది. అక్కడి నుంచి ధనుమంతుడు, వృషాకపి ప్రసిద్ధులయ్యారు.
ఫేనాసంగమమ్ ఆఖ్యాతం సర్వకామప్రదం శుభమ్ తస్య స్వరూపం వ్యుష్టిశ్ చ తత్రైవ ప్రోచ్యతే శుభా
అది ఫేనాసంగమం అని పిలవబడుతుంది. అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే పవిత్ర స్థలం. అక్కడే దాని స్వరూపం, గొప్పతనం వివరించబడింది, ఓ మంగళకరమైనవాడా!
క్షుధాతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం శృణు నారద తన్మనాః కథ్యమానం మహాపుణ్యం సర్వకామప్రదం నృణామ్
అది క్షుధాతీర్థం అని ప్రసిద్ధి. ఓ నారదా, మనస్సు ఏకాగ్రతతో విను. నేను చెప్పబోయే ఈ మహాపుణ్యమైన, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే స్థల కథను.
ఋషిర్ ఆసీత్ పురా కణ్వస్ తపస్వీ వేదవిత్తమః పరిభ్రమన్న్ ఆశ్రమాణి క్షుధయా పరిపీడితః
పూర్వం కణ్వ అనే ఋషి austerityలో నిమగ్నుడై, వేదజ్ఞానంలో ప్రఖ్యాతుడై, ఆశ్రమాల మధ్య తిరుగుతూ, ఆకలితో బాధపడుతూ ఉండేవాడు.
గౌతమస్యాశ్రమం పుణ్యం సమృద్ధం చాన్నవారిణా ఆత్మానం చ క్షుధాయుక్తం సమృద్ధం చాపి గౌతమమ్
అతను గౌతముని పవిత్ర ఆశ్రమాన్ని చూశాడు. అది అన్నపానాలతో సమృద్ధిగా ఉంది. అతను ఆకలితో బాధపడుతూ ఉండగా, గౌతముడు సుఖంగా ఉండేవాడు.
వీక్ష్య కణ్వో ఽథ వైషమ్యం వైరాగ్యమ్ అగమత్ తదా గౌతమో ఽపి ద్విజశ్రేష్ఠో హ్య్ అహం తపసి నిష్ఠితః
ఈ తేడా చూసి కణ్వుడు విరక్తుడయ్యాడు. గౌతముడు కూడా, 'నేను తపస్సులో స్థిరుడిని' అని భావించాడు.
సమేన యాచ్ఞాయుక్తా స్యాత్ తస్మాద్ గౌతమవేశ్మని న భోక్ష్యే ఽహం క్షుధార్తో ఽపి పీడితే ఽపి కలేవరే
అందువల్ల, ఆకలితో బాధపడుతూ, శరీరం తట్టుకోలేకపోయినా, గౌతముని ఇంట్లో తినను. అందరికీ సమానంగా దానం అడుగుతాను.
గచ్ఛేయం గౌతమీం గఙ్గామ్ అర్జయేయం చ సంపదమ్ ఇతి నిశ్చిత్య మేధావీ గత్వా గఙ్గాం చ పావనీమ్
అలా నిర్ణయించుకుని, 'నేను గౌతమి గంగకు వెళ్లి ధనం సంపాదించాలి' అని ఆలోచించి, పవిత్రమైన గంగను చేరాడు.