ముక్తపాపః పునస్ తత్ర గఙ్గాయామ్ అవగాహనే అశ్వమేధఫలం పుణ్యం ప్రాప్య పుణ్యో భవిష్యసి
పాపాలనుండి విముక్తుడై, మళ్లీ గంగా నదిలో స్నానం చేస్తే, అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొంది, పుణ్యవంతుడవుతావు.
సరిద్వరాయాం గౌతమ్యాం బ్రహ్మవిష్ణ్వీశసంభువి పునర్ ఆప్లవనాద్ ఏవ త్యక్త్వా దేహం మలీమసమ్
బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ్వరుడు, శంభువు ఉండే పవిత్రమైన గౌతమీ నదిలో మళ్లీ స్నానం చేస్తే, నీ మలినమైన శరీరాన్ని విడిచిపెడతావు.
విమానవరమ్ ఆరూఢః స్వర్గం గన్తాస్య్ అసంశయమ్
ఆ అద్భుతమైన విమానంలోకి ఎక్కి, నువ్వు నిస్సందేహంగా స్వర్గానికి వెళ్తావు.
తచ్ ఛ్రుత్వా వచనం తాభ్యాం తథా చక్రే స లుబ్ధకః విమానవరమ్ ఆరూఢో దివ్యరూపధరో ఽభవత్
వారి మాటలు విన్న వేటగాడు అలాగే చేశాడు. అద్భుతమైన విమానంలోకి ఎక్కి, దివ్యరూపాన్ని పొందాడు.
దివ్యమాల్యామ్బరధరః పూజ్యమానో ఽప్సరోగణైః కపోతశ్ చ కపోతీ చ తృతీయో లుబ్ధకస్ తథా గఙ్గాయాశ్ చ ప్రభావేణ సర్వే వై దివమ్ ఆక్రమన్
దివ్యమైన పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, అప్సరసలు పూజిస్తూ, పావురం, పావురి, వేటగాడు — వీరంతా గంగా మహిమతో స్వర్గానికి చేరారు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం కాపోతమ్ ఇతి విశ్రుతమ్ తత్ర స్నానం చ దానం చ పితృపూజనమ్ ఏవ చ
అప్పటి నుండి ఆ తీర్థం 'కపోత' అని ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం, దానం, పితృపూజలు జరుగుతుంటాయి.
జపయజ్ఞాదికం కర్మ తద్ ఆనన్త్యాయ కల్పతే
అక్కడ జపం, యజ్ఞం వంటి పనులు చేస్తే అనంతమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.
కార్త్తికేయం పరం తీర్థం కౌమారమ్ ఇతి విశ్రుతమ్ యన్నామశ్రవణాద్ ఏవ కులవాన్ రూపవాన్ భవేత్
కార్తికేయుడు ఉన్న ఆ పవిత్ర స్థలం 'కౌమార'ంగా ప్రసిద్ధి. దాని పేరు వినడమే వంశవృద్ధి, సౌందర్యం కలుగజేస్తుంది.
నిహతే తారకే దైత్యే స్వస్థే జాతే త్రివిష్టపే కార్త్తికేయం సుతం జ్యేష్ఠం ప్రీత్యా ప్రోవాచ పార్వతీ
తారకాసురుడు సంహరించబడి, స్వర్గంలో శాంతి నెలకొందు. అప్పుడు పార్వతీ తన పెద్ద కుమారుడు కార్తికేయునితో ప్రేమగా ఇలా చెప్పింది.
యథాసుఖం భుఙ్క్ష్వ భోగాంస్ త్రైలోక్యే మనసః ప్రియాన్ మమాజ్ఞయా ప్రీతమనాః పితుశ్ చైవ ప్రసాదతః
మా ఆజ్ఞతో, నీ తండ్రి అనుగ్రహంతో, మనసుకు ఇష్టమైన ఆనందాలను మూడువెళ్లలొ కూడా సంతోషంగా అనుభవించు.
ఏవమ్ ఉక్తః స వై మాత్రా విశాఖో దేవతాస్త్రియః యథాసుఖం బలాద్ రేమే దేవపత్న్యో ఽపి రేమిరే
తల్లి ఇలా చెప్పిన తరువాత, విశాఖుడు దేవతా భార్యలతో ఆనందంగా విహరించాడు. దేవతా స్త్రీలు కూడా సంతోషంగా గడిపారు.
తతః సంభుజ్యమానాసు దేవపత్నీషు నారద నాశక్నువన్ వారయితుం కార్త్తికేయం దివౌకసః
ఓ నారదా! దేవతా స్త్రీలు ఆనందంగా విహరించబడుతుండగా, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు కార్తికేయుని ఆపలేకపోయారు.
తతో నివేదయామ్ ఆసుః పార్వత్యై పుత్రకర్మ తత్ అసకృద్ వార్యమాణో ఽపి మాత్రా దేవైః స శక్తిధృక్
అనంతరం, కుమారుని సంబందించిన కర్మలను దేవతలు పార్వతీదేవికి తెలియజేశారు. తల్లి మరియు దేవతలు ఎంతగా అడ్డుకున్నా, ఆ శక్తివంతుడు ఆ పని చేయడం మానలేదు.
నైవాసావ్ అకరోద్ వాక్యం స్త్రీష్వ్ ఆసక్తస్ తు షణ్ముఖః అభిశాపభయాద్ భీతా పార్వతీ పర్యచిన్తయత్
ఆరు ముఖాలవాడైన కుమారస్వామి స్త్రీల పట్ల ఆకర్షణతో, ఎవరి మాటా వినలేదు. శాపభయంతో భయపడిన పార్వతీ ఆలోచించసాగింది.
పుత్రస్నేహాత్ తథైవేశా దేవానాం కార్యసిద్ధయే దేవపత్న్యశ్ చిరం రక్ష్యా ఇతి మత్వా పునః పునః
కుమారునిపై ఉన్న మాతృస్నేహంతో, దేవతల కార్యసిద్ధికి దేవతాపత్నులను ఎక్కువ కాలం రక్షించాలి అని భావించి, పార్వతీ పునఃపునః ఆలోచించసాగింది.
యస్యాం తు రమతే స్కన్దః పార్వతీ త్వ్ అపి తాదృశీ తద్రూపమ్ ఆత్మనః కృత్వా వర్తయామ్ ఆస పార్వతీ
ఎక్కడ కుమారస్వామి ఆనందించేవాడో, అక్కడ పార్వతీ కూడా అదే రూపంలో ప్రత్యక్షమై, ఆ విధంగా ప్రవర్తించేది.
ఇన్ద్రస్య వరుణస్యాపి భార్యామ్ ఆహూయ షణ్ముఖః యావత్ పశ్యతి తస్యాం తు మాతృరూపమ్ అపశ్యత
ఇంద్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరి భార్యలను కూడా ఆహ్వానించి చూసినప్పుడు, ఆ స్త్రీల్లో తన తల్లి రూపమే కుమారస్వామికి కనబడింది.
తామ్ అపాస్య నమస్యాథ పునర్ అన్యామ్ అథాహ్వయత్ తస్యాం తు మాతృరూపం స ప్రేక్ష్య లజ్జామ్ ఉపేయివాన్
ఆమెను నమస్కరించి, పక్కన పెట్టి, మరొకరిని పిలిచాడు. ఆమెలో కూడా తల్లి రూపాన్ని చూసి, కుమారస్వామికి సిగ్గు వేసింది.
ఏవం బహ్వీషు తద్ రూపం దృష్ట్వా మాతృమయం జగత్ ఇతి సంచిన్త్య గాఙ్గేయో వైరాగ్యమ్ అగమత్ తదా
ఇలా అనేక స్త్రీల్లో తల్లి రూపాన్ని చూసి, ఈ లోకం అంతా తల్లితో నిండిపోయిందని గ్రహించి, గంగాపుత్రుడు విరక్తుడయ్యాడు.
స తు మాతృకృతం జ్ఞాత్వా ప్రవృత్తస్య నివర్తనమ్ నివార్యశ్ చేద్ అహం భోగాత్ కింతు పూర్వం ప్రవర్తితః
తల్లి వల్ల తన భోగాలకు విరమణ కలిగిందని తెలుసుకుని, 'ఇప్పుడు నన్ను ఆపినా, నేను ముందే మొదలుపెట్టాను కదా' అని ఆలోచించాడు.
తస్మాన్ మాతృకృతం సర్వం మమ హాస్యాస్పదం త్వ్ ఇతి లజ్జయా పరయా యుక్తో గౌతమీమ్ అగమత్ తదా
కాబట్టి, తల్లి వల్ల జరిగిన ఈ సంగతులన్నీ ఇప్పుడు నాకు అపహాస్యానికి కారణమయ్యాయి అని భావించి, గొప్ప సిగ్గుతో గౌతమీ నదికి వెళ్లాడు.
ఇయం చ మాతృరూపా మే శృణోతు మమ భాషితమ్ ఇతః స్త్రీనామధేయం యన్ మమ మాతృసమం మతమ్
ఇదిగో, తల్లి రూపంలో ఉన్న ఈమె నా మాట వినాలి: ఇకపై నా తల్లి పేరుతో ఉన్న ఏ స్త్రీ అయినా, నాకు తల్లిలానే గౌరవించబడుతుంది.
ఏవం జ్ఞాత్వా లోకనాథః పార్వత్యా సహ శంకరః పుత్రం నివారయామ్ ఆస వృత్తమ్ ఇత్య్ అబ్రవీద్ గురుః
ఇలా తెలిసిన తరువాత, లోకనాథుడైన శంకరుడు పార్వతీతో కలిసి తన కుమారుని ఆచరణను ఆపాలని చెప్పాడు.
తతః సురపతిః ప్రీతః కిం దదామీతి చిన్తయన్ కృతాఞ్జలిపుటః స్కన్దః పితరం పునర్ అబ్రవీత్
అంతటితో దేవేంద్రుడు సంతోషంతో, 'ఏం ఇవ్వాలి?' అని ఆలోచిస్తూ, కర్తలతో కూడిన చేతులతో స్కందుడిని చూశాడు. స్కందుడు తన తండ్రిని మళ్లీ ఇలా అడిగాడు.
సేనాపతిః సురపతిస్ తవ పుత్రో ఽహమ్ ఇత్య్ అపి అలమ్ ఏతేన దేవేశ కిం వరైః సురపూజిత
దేవతల సేనాధిపతిని, నీ కుమారుడిని నేనే. ఇది చాలును దేవేశా! నాకు వరాలు అవసరం లేదు, దేవతలు పూజించినవాడిని కదా.
అథవా దాతుకామో ఽసి లోకానాం హితకామ్యయా యాచే ఽహం నాత్మనా దేవ తద్ అనుజ్ఞాతుమ్ అర్హసి
లేకపోతే, లోకాలకు మేలు కావాలని నీవు ఏదైనా ఇవ్వాలనుకుంటే, నేను నా కోసం ఏమీ అడగను దేవా. దయచేసి ఇది అనుమతించు.
మహాపాతకినః కేచిద్ గురుదారాభిగామినః అత్రాప్లవనమాత్రేణ ధౌతపాపా భవన్తు తే
ఎవరైనా మహాపాతకులు, గురుపత్నిని ఆశించినవారు, ఇక్కడ స్నానం చేయగానే వారి పాపాలు కడుగుబడిపోవాలి.
ఆప్నువన్తూత్తమాం జాతిం తిర్యఞ్చో ఽపి సురేశ్వర కురూపో రూపసంపత్తిమ్ అత్ర స్నానాద్ అవాప్నుయాత్
దేవతాధిపతీ! ఇక్కడ స్నానం చేసినవారు, జంతువులు అయినా, ఉత్తమ జన్మ పొందాలి. రూపంలో లోపం ఉన్నవారు అందాన్ని పొందాలి.
ఏవమ్ అస్త్వ్ ఇతి తం శంభుః ప్రత్యనన్దత్ సుతేరితమ్ తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం కార్త్తికేయమ్ ఇతి శ్రుతమ్ తత్ర స్నానం చ దానం చ సర్వక్రతుఫలప్రదమ్
అలా జరుగుగాక అని శంభుడు తన కుమారుని మాటలకు ఆనందంతో సమ్మతించాడు. అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం కార్తికేయ తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్ని యాగాల ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
యత్ ఖ్యాతం కృత్తికాతీర్థం కార్త్తికేయాద్ అనన్తరమ్ తస్య శ్రవణమాత్రేణ సోమపానఫలం లభేత్
కార్తికేయుని తరువాత ప్రసిద్ధమైన కృత్తికా తీర్థాన్ని గురించి వినడమే సోమపాన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.