సహస్రం భరతే కశ్చిచ్ ఛతమ్ అన్యో దశాపరః ఆత్మానం చ సుఖేనాన్యో వయం కష్టోదరంభరాః
కొంతమంది వెయ్యి భారాన్ని మోస్తారు, మరికొందరు వంద, ఇంకొందరు పది. కొందరు సులభంగా తమను పోషించుకుంటారు, మనం మాత్రం కడుపు నింపుకోవడమే కష్టంగా ఉంది.
గర్తధాన్యధనాః కేచిత్ కుశూలధనినో ఽపరే ఘటక్షిప్తధనాః కేచిచ్ చఞ్చుక్షిప్తధనా వయమ్
కొంతమందికి గోతుల్లో ధాన్యం, ధనం ఉంటుంది. మరికొందరికి గడ్డపదులలో ధనం, ఇంకొందరికి మట్టికుండల్లో ధనం, మనకు మాత్రం ముక్కులోనే ధనం.
పూజయామి కథం శ్రాన్తమ్ అభ్యాగతమ్ ఇమం శుభే
ఓ శుభలక్షణా, అలసిపోయి వచ్చిన ఈ అతిథిని నేను ఎలా సత్కరించగలను?
అగ్నిర్ ఆపః శుభా వాణీ తృణకాష్ఠాదికం చ యత్ ఏతద్ అప్య్ అర్థినే దేయం శీతార్తో లుబ్ధకస్ త్వ్ అయమ్
అగ్ని, నీరు, మధురమైన మాటలు, గడ్డి, కట్టెలు ఇవన్నీ కూడా అడిగినవారికి ఇవ్వాలి. ఈ వేటగాడు చలితో బాధపడుతున్నాడు.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా ప్రియావాక్యం వృక్షమ్ ఆరుహ్య పక్షిరాట్ ఆలోకయామ్ ఆస తదా వహ్నిం దూరం దదర్శ హ
ఈ ప్రేమభరితమైన మాటలు విని, పక్షిరాజు చెట్టెక్కి, చుట్టూ చూసి, దూరంలో అగ్ని కనిపెట్టాడు.
స తు గత్వా వహ్నిదేశం చఞ్చునోల్ముకమ్ ఆహరత్ పురో ఽగ్నిం జ్వాలయామ్ ఆస లుబ్ధకస్య కపోతకః
అతడు అగ్ని ఉన్న చోటికి వెళ్లి, ముక్కుతో మంటపట్టిన కట్టెను తీసుకొచ్చి, వేటగాడి ముందు అగ్ని వెలిగించాడు.
శుష్కకాష్ఠాని పర్ణాని తృణాని చ పునః పునః అగ్నౌ నిక్షేపయామ్ ఆస నిశీథే స కపోతరాట్
అర్ధరాత్రి సమయంలో, ఆ పావురాల రాజు మళ్లీ మళ్లీ పొడి కట్టెలు, ఆకులు, గడ్డి తీసుకొని అగ్నిలో వేసాడు.
తమ్ అగ్నిం జ్వలితం దృష్ట్వా లుబ్ధకః శీతదుఃఖితః అవశాని స్వకాఙ్గాని ప్రతాప్య సుఖమ్ ఆప్తవాన్
అగ్ని మండుతున్నదాన్ని చూసి, చలితో బాధపడుతున్న వేటగాడు తన అలసిన అవయవాలను వేడిగా చేసుకొని సుఖంగా అనుభవించాడు.
క్షుధాగ్నినా దహ్యమానం వ్యాధం దృష్ట్వా కపోతకీ మా ముఞ్చస్వ మహాభాగ ఇతి భర్తారమ్ అబ్రవీత్
ఆ వేటగాడు ఆకలితో బాధపడుతున్నాడని గమనించిన ఆ పావురమ్మ, "మహాభాగా! నన్ను విడిచిపెట్టవద్దు" అని తన భర్తను అడిగింది.
స్వశరీరేణ దుఃఖార్తం లుబ్ధకం ప్రీణయామి తమ్ ఇష్టాతిథీనాం యే లోకాస్ తాంస్ త్వం ప్రాప్నుహి సువ్రత
నా శరీరంతో ఈ బాధపడుతున్న వేటగాడిని సంతృప్తిపరుస్తాను. నీకు ఇష్ట అతిథులకు లభించే లోకాలు లభించాలి, ఓ సత్ప్రవర్త!
మయి తిష్ఠతి నైవాయం తవ ధర్మో విధీయతే ఇష్టాతిథిర్ భవామీహ అనుజానీహి మాం శుభే
నేను ఉన్నంతవరకు నీ ధర్మం నెరవేరదు. ఇక్కడ నేను ఇష్ట అతిథిని అవుతాను. నన్ను అనుమతించు, ఓ శుభలక్షణ!
ఇత్య్ ఉక్త్వాగ్నిం త్రిర్ ఆవర్త్య స్మరన్ దేవం చతుర్భుజమ్ విశ్వాత్మకం మహావిష్ణుం శరణ్యం భక్తవత్సలమ్
ఇలా చెప్పి, ఆమె మూడు సార్లు అగ్నిని ప్రదక్షిణగా చేసి, సర్వలోకాలకు ఆత్మ అయిన మహావిష్ణువును, భక్తులకు ప్రియమైన దేవుడిని స్మరించింది.
యథాసుఖం జుషస్వేతి వదన్న్ అగ్నిం తథావిశత్ తం దృష్ట్వాగ్నౌ క్షిప్తజీవం లుబ్ధకో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
"నీకు ఇష్టమైనట్లు అనుభవించు" అని చెప్పి, ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశించింది. ఆమె తన ప్రాణాన్ని అగ్నిలో అర్పించినదాన్ని చూసి, వేటగాడు ఇలా అన్నాడు.
అహో మానుషదేహస్య ధిగ్ జీవితమ్ ఇదం మమ యద్ ఇదం పక్షిరాజేన మదర్థే సాహసం కృతమ్
అయ్యో! మానవ శరీరానికి ఈ జీవితం ఎంత నిందనీయం! ఎందుకంటే పక్షిరాజు నన్ను 위해 ఇంత గొప్ప కార్యం చేశాడు.
ఏవం బ్రువన్తం తం లుబ్ధం పక్షిణీ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
వేటగాడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ పావురమ్మ అతనితో మాటలాడింది.
మాం త్వం ముఞ్చ మహాభాగ దూరం యాత్య్ ఏష మే పతిః
మహాభాగా! నన్ను విడిపించు. నా భర్త దూరంగా వెళ్తున్నాడు.
తస్యాస్ తద్ వచనం శ్రుత్వా పఞ్జరస్థాం కపోతకీమ్ లుబ్ధకో మోచయామ్ ఆస తరసా భీతవత్ తదా
ఆమె మాటలు విని, వేటగాడు భయంతో వణికుతూ, పంజరంలో ఉన్న పావురమ్మను వెంటనే విడుదల చేశాడు.
సాపి ప్రదక్షిణం కృత్వా పతిమ్ అగ్నిం తదా జగౌ
ఆమె తన భర్తను అగ్నిని ప్రదక్షిణగా చేసి, అతని దగ్గర పాట పాడింది.
స్త్రీణామ్ అయం పరో ధర్మో యద్ భర్తుర్ అనువేశనమ్ వేదే చ విహితో మార్గః సర్వలోకేషు పూజితః
భర్తను అనుసరించడం స్త్రీలకు పరమధర్మం. ఇది వేదాల్లో చెప్పబడింది, అన్ని లోకాలలో గౌరవించబడుతుంది.
వ్యాలగ్రాహీ యథా వ్యాలం బిలాద్ ఉద్ధరతే బలాత్ ఏవం త్వ్ అనుగతా నారీ సహ భర్త్రా దివం వ్రజేత్
ఎలా ఒకడు పాము పట్టుకుని బలవంతంగా బిలం నుంచి లాగుతాడో, అలాగే భర్తను అనుసరించే సతీమంతుడు తన భర్తతో పాటు స్వర్గానికి చేరుతుంది.
తిస్రః కోట్యో ఽర్ధకోటీ చ యాని రోమాణి మానుషే తావత్కాలం వసేత్ స్వర్గే భర్తారం యానుగచ్ఛతి
మానవ శరీరంలో మూడు కోట్లు అర కోటి రోమాలు ఉన్నంత కాలం, భర్తను అనుసరించే భార్య స్వర్గంలో నివసిస్తుంది.
నమస్కృత్వా భువం దేవాన్ గఙ్గాం చాపి వనస్పతీన్ ఆశ్వాస్య తాన్య్ అపత్యాని లుబ్ధకం వాక్యమ్ అబ్రవీత్
భూమికి, దేవతలకు, గంగమ్మకు, వృక్షాలకు నమస్కరించి, తన పిల్లలను ఓదార్చి, వేటగాడితో ఇలా చెప్పింది.
త్వత్ప్రసాదాన్ మహాభాగ ఉపపన్నం మమేదృశమ్ అపత్యానాం క్షమస్వేహ భర్త్రా యామి త్రివిష్టపమ్
నీ దయవల్ల, మహాభాగా! నాకు ఇది లభించింది. నా పిల్లల విషయాన్ని క్షమించు. నేను నా భర్తతో స్వర్గానికి వెళ్తున్నాను.
ఇత్య్ ఉక్త్వా పక్షిణీ సాధ్వీ ప్రవివేశ హుతాశనమ్ ప్రవిష్టాయాం హుతవహే జయశబ్దో న్యవర్తత
ఇలా చెప్పి, ఆ సతీమంతుడు పక్షి అగ్నిలో ప్రవేశించింది. ఆమె అగ్నిలో కలిసినప్పుడు, విజయధ్వని వినిపించింది.
గగనే సూర్యసంకాశం విమానమ్ అతిశోభనమ్ తదారూఢౌ సురనిభౌ దంపతీ దదృశే తతః
ఆకాశంలో సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఒక అద్భుతమైన విమానం కనిపించింది. అందులో దేవతలకు సమానమైన ఆ దంపతులు కూర్చున్నారు.
హర్షేణ ప్రోచతుర్ ఉభౌ లుబ్ధకం విస్మయాన్వితమ్
ఆనందంతో నిండిన ఆ ఇద్దరూ ఆశ్చర్యంతో నిలిచిపోయిన వేటగాడిని ఉల్లాసంగా పలికారు.
గచ్ఛావస్ త్రిదశస్థానమ్ ఆపృష్టో ఽసి మహామతే ఆవయోః స్వర్గసోపానమ్ అతిథిస్ త్వం నమో ఽస్తు తే
ఓ జ్ఞానవంతుడా! మనం దేవతల లోకానికి వెళ్లుదాం. నీవు మా అతిథివి, మా స్వర్గానికి నీవు మార్గమవుతావు. నీకు నమస్కారం.
విమానవరమ్ ఆరూఢౌ తౌ దృష్ట్వా లుబ్ధకో ఽపి సః సధనుః పఞ్జరం త్యక్త్వా కృతాఞ్జలిర్ అభాషత
వారు ఆ అద్భుతమైన విమానంలోకి ఎక్కినదాన్ని చూసి, వేటగాడు కూడా తన విల్లు పక్కన పెట్టి, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
న త్యక్తవ్యో మహాభాగౌ దేయం కించిద్ అజానతే అహమ్ అత్రాతిథిర్ మాన్యో నిష్కృతిం వక్తుమ్ అర్హథః
ఓ మహాభాగ్యవంతులారా! నన్ను వదిలిపెట్టకండి. నాకు తెలియని దానికి ఏమీ ఇవ్వకండి. నేను ఇక్కడ మీ అతిథిని, మీరు నాకు ప్రాయశ్చిత్త మార్గాన్ని చెప్పాలి.
గౌతమీం గచ్ఛ భద్రం తే తస్యాః పాపం నివేదయ తత్రైవాప్లవనాత్ పక్షం సర్వపాపైర్ విమోక్ష్యసే
నీకు మంగళం కలగాలి. గౌతమీ నదికి వెళ్లి, నీ పాపాన్ని ఆమెకు చెప్పు. అక్కడ స్నానం చేస్తే అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతావు.