నాపరాధం స్మరామ్య్ అస్య ధర్మబుద్ధిం స్థిరాం కురు గురుర్ అగ్నిర్ ద్విజాతీనాం వర్ణానాం బ్రాహ్మణో గురుః
ఆయనకు నేను ఎలాంటి తప్పు గుర్తు చేసుకోను. నీ మనస్సు ధర్మంలో నిలబెట్టుకో. ద్విజులకు గురువు అగ్ని, వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడు గురువు.
పతిర్ ఏవ గురుః స్త్రీణాం సర్వస్యాభ్యాగతో గురుః అభ్యాగతమ్ అనుప్రాప్తం వచనైస్ తోషయన్తి యే
స్త్రీలకు భర్తే గురువు, అందరికీ అతిథియే గురువు. వచ్చిన అతిథిని మధురంగా పలకరించే వారు ప్రశంసలు పొందుతారు.
తేషాం వాగీశ్వరీ దేవీ తృప్తా భవతి నిశ్చితమ్ తస్యాన్నస్య ప్రదానేన శక్రస్ తృప్తిమ్ అవాప్నుయాత్
అటువంటి వారికి వాగ్దేవి తప్పకుండా సంతృప్తి చెందుతుంది. అలాంటి అతిథికి అన్నం ఇస్తే, ఇంద్రుడికూడా సంతృప్తి లభిస్తుంది.
పితరః పాదశౌచేన అన్నాద్యేన ప్రజాపతిః తస్యోపచారాద్ వై లక్ష్మీర్ విష్ణునా ప్రీతిమ్ ఆప్నుయాత్
పితృదేవతలు పాదాలను శుభ్రం చేయడానికీ, ప్రజాపతి అన్నపానీయానికి సంతృప్తి చెందుతారు. అలాంటి సేవ వల్ల లక్ష్మీదేవి విష్ణువుకు ఆనందం కలుగుతుంది.
శయనే సర్వదేవాస్ తు తస్మాత్ పూజ్యతమో ఽతిథిః అభ్యాగతమ్ అనుశ్రాన్తం సూర్యోఢం గృహమ్ ఆగతమ్ తం విద్యాద్ దేవరూపేణ సర్వక్రతుఫలో హ్య్ అసౌ
పలకపై దేవతలందరూ ఉంటారు. అందుకే అతిథి అత్యంత పూజ్యుడు. సాయంకాలం అలసిపోయి ఇంటికి వచ్చిన అతిథిని దేవతల రూపంగా భావించాలి. అతడు అన్ని యజ్ఞఫలితాలకూ సమానం.
అభ్యాగతం శ్రాన్తమ్ అనువ్రజన్తి దేవాశ్ చ సర్వే పితరో ఽగ్నయశ్ చ తస్మిన్ హి తృప్తే ముదమ్ ఆప్నువన్తి గతే నిరాశే ఽపి చ తే నిరాశాః
అలసిపోయి వచ్చిన అతిథిని దేవతలు, పితృదేవతలు, అగ్నిదేవతలు వెంటాడుతారు. అతను సంతృప్తి చెందితే వాళ్లందరికీ ఆనందం, అతను నిరాశతో వెళ్ళిపోతే వాళ్లందరికీ నిరాశే.
తస్మాత్ సర్వాత్మనా కాన్త దుఃఖం త్యక్త్వా శమం వ్రజ కృత్వా తిష్ఠ శుభాం బుద్ధిం ధర్మకృత్యం సమాచర
కాబట్టి ప్రియమైనవాడా, పూర్తిగా బాధను వదిలిపెట్టి, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంచు. మంచిని ఆలోచిస్తూ, ధర్మకార్యాలు చేయు.
ఉపకారో ఽపకారశ్ చ ప్రవరావ్ ఇతి సంమతౌ ఉపకారిషు సర్వో ఽపి కరోత్య్ ఉపకృతిం పునః
ఉపకారం, అపకారం రెండూ గొప్పవే అని భావిస్తారు. మనకు సహాయం చేసినవారికి అందరూ తిరిగి సహాయం చేస్తారు.
అపకారిషు యః సాధుః పుణ్యభాక్ స ఉదాహృతః
మనకు అపకారం చేసినవారికి కూడా మంచి చేయగలవాడు నిజంగా సద్గుణవంతుడు, అతనికి పుణ్యం లభిస్తుంది.
ఆవయోర్ అనురూపం చ త్వయోక్తం సాధు మన్యసే కింతు వక్తవ్యమ్ అప్య్ అస్తి తచ్ ఛృణుష్వ వరాననే
మనిద్దరికీ తగినట్టు నీవు మాట్లాడావు, అది నాకు నచ్చింది. అయినా ఇంకొంత చెప్పాల్సినది ఉంది, ఓ సుందరివదనే, విను.
సహస్రం భరతే కశ్చిచ్ ఛతమ్ అన్యో దశాపరః ఆత్మానం చ సుఖేనాన్యో వయం కష్టోదరంభరాః
కొంతమంది వెయ్యి భారాన్ని మోస్తారు, మరికొందరు వంద, ఇంకొందరు పది. కొందరు సులభంగా తమను పోషించుకుంటారు, మనం మాత్రం కడుపు నింపుకోవడమే కష్టంగా ఉంది.
గర్తధాన్యధనాః కేచిత్ కుశూలధనినో ఽపరే ఘటక్షిప్తధనాః కేచిచ్ చఞ్చుక్షిప్తధనా వయమ్
కొంతమందికి గోతుల్లో ధాన్యం, ధనం ఉంటుంది. మరికొందరికి గడ్డపదులలో ధనం, ఇంకొందరికి మట్టికుండల్లో ధనం, మనకు మాత్రం ముక్కులోనే ధనం.
పూజయామి కథం శ్రాన్తమ్ అభ్యాగతమ్ ఇమం శుభే
ఓ శుభలక్షణా, అలసిపోయి వచ్చిన ఈ అతిథిని నేను ఎలా సత్కరించగలను?
అగ్నిర్ ఆపః శుభా వాణీ తృణకాష్ఠాదికం చ యత్ ఏతద్ అప్య్ అర్థినే దేయం శీతార్తో లుబ్ధకస్ త్వ్ అయమ్
అగ్ని, నీరు, మధురమైన మాటలు, గడ్డి, కట్టెలు ఇవన్నీ కూడా అడిగినవారికి ఇవ్వాలి. ఈ వేటగాడు చలితో బాధపడుతున్నాడు.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా ప్రియావాక్యం వృక్షమ్ ఆరుహ్య పక్షిరాట్ ఆలోకయామ్ ఆస తదా వహ్నిం దూరం దదర్శ హ
ఈ ప్రేమభరితమైన మాటలు విని, పక్షిరాజు చెట్టెక్కి, చుట్టూ చూసి, దూరంలో అగ్ని కనిపెట్టాడు.
స తు గత్వా వహ్నిదేశం చఞ్చునోల్ముకమ్ ఆహరత్ పురో ఽగ్నిం జ్వాలయామ్ ఆస లుబ్ధకస్య కపోతకః
అతడు అగ్ని ఉన్న చోటికి వెళ్లి, ముక్కుతో మంటపట్టిన కట్టెను తీసుకొచ్చి, వేటగాడి ముందు అగ్ని వెలిగించాడు.
శుష్కకాష్ఠాని పర్ణాని తృణాని చ పునః పునః అగ్నౌ నిక్షేపయామ్ ఆస నిశీథే స కపోతరాట్
అర్ధరాత్రి సమయంలో, ఆ పావురాల రాజు మళ్లీ మళ్లీ పొడి కట్టెలు, ఆకులు, గడ్డి తీసుకొని అగ్నిలో వేసాడు.
తమ్ అగ్నిం జ్వలితం దృష్ట్వా లుబ్ధకః శీతదుఃఖితః అవశాని స్వకాఙ్గాని ప్రతాప్య సుఖమ్ ఆప్తవాన్
అగ్ని మండుతున్నదాన్ని చూసి, చలితో బాధపడుతున్న వేటగాడు తన అలసిన అవయవాలను వేడిగా చేసుకొని సుఖంగా అనుభవించాడు.
క్షుధాగ్నినా దహ్యమానం వ్యాధం దృష్ట్వా కపోతకీ మా ముఞ్చస్వ మహాభాగ ఇతి భర్తారమ్ అబ్రవీత్
ఆ వేటగాడు ఆకలితో బాధపడుతున్నాడని గమనించిన ఆ పావురమ్మ, "మహాభాగా! నన్ను విడిచిపెట్టవద్దు" అని తన భర్తను అడిగింది.
స్వశరీరేణ దుఃఖార్తం లుబ్ధకం ప్రీణయామి తమ్ ఇష్టాతిథీనాం యే లోకాస్ తాంస్ త్వం ప్రాప్నుహి సువ్రత
నా శరీరంతో ఈ బాధపడుతున్న వేటగాడిని సంతృప్తిపరుస్తాను. నీకు ఇష్ట అతిథులకు లభించే లోకాలు లభించాలి, ఓ సత్ప్రవర్త!
మయి తిష్ఠతి నైవాయం తవ ధర్మో విధీయతే ఇష్టాతిథిర్ భవామీహ అనుజానీహి మాం శుభే
నేను ఉన్నంతవరకు నీ ధర్మం నెరవేరదు. ఇక్కడ నేను ఇష్ట అతిథిని అవుతాను. నన్ను అనుమతించు, ఓ శుభలక్షణ!
ఇత్య్ ఉక్త్వాగ్నిం త్రిర్ ఆవర్త్య స్మరన్ దేవం చతుర్భుజమ్ విశ్వాత్మకం మహావిష్ణుం శరణ్యం భక్తవత్సలమ్
ఇలా చెప్పి, ఆమె మూడు సార్లు అగ్నిని ప్రదక్షిణగా చేసి, సర్వలోకాలకు ఆత్మ అయిన మహావిష్ణువును, భక్తులకు ప్రియమైన దేవుడిని స్మరించింది.
యథాసుఖం జుషస్వేతి వదన్న్ అగ్నిం తథావిశత్ తం దృష్ట్వాగ్నౌ క్షిప్తజీవం లుబ్ధకో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
"నీకు ఇష్టమైనట్లు అనుభవించు" అని చెప్పి, ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశించింది. ఆమె తన ప్రాణాన్ని అగ్నిలో అర్పించినదాన్ని చూసి, వేటగాడు ఇలా అన్నాడు.
అహో మానుషదేహస్య ధిగ్ జీవితమ్ ఇదం మమ యద్ ఇదం పక్షిరాజేన మదర్థే సాహసం కృతమ్
అయ్యో! మానవ శరీరానికి ఈ జీవితం ఎంత నిందనీయం! ఎందుకంటే పక్షిరాజు నన్ను 위해 ఇంత గొప్ప కార్యం చేశాడు.
ఏవం బ్రువన్తం తం లుబ్ధం పక్షిణీ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
వేటగాడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ పావురమ్మ అతనితో మాటలాడింది.
మాం త్వం ముఞ్చ మహాభాగ దూరం యాత్య్ ఏష మే పతిః
మహాభాగా! నన్ను విడిపించు. నా భర్త దూరంగా వెళ్తున్నాడు.
తస్యాస్ తద్ వచనం శ్రుత్వా పఞ్జరస్థాం కపోతకీమ్ లుబ్ధకో మోచయామ్ ఆస తరసా భీతవత్ తదా
ఆమె మాటలు విని, వేటగాడు భయంతో వణికుతూ, పంజరంలో ఉన్న పావురమ్మను వెంటనే విడుదల చేశాడు.
సాపి ప్రదక్షిణం కృత్వా పతిమ్ అగ్నిం తదా జగౌ
ఆమె తన భర్తను అగ్నిని ప్రదక్షిణగా చేసి, అతని దగ్గర పాట పాడింది.
స్త్రీణామ్ అయం పరో ధర్మో యద్ భర్తుర్ అనువేశనమ్ వేదే చ విహితో మార్గః సర్వలోకేషు పూజితః
భర్తను అనుసరించడం స్త్రీలకు పరమధర్మం. ఇది వేదాల్లో చెప్పబడింది, అన్ని లోకాలలో గౌరవించబడుతుంది.
వ్యాలగ్రాహీ యథా వ్యాలం బిలాద్ ఉద్ధరతే బలాత్ ఏవం త్వ్ అనుగతా నారీ సహ భర్త్రా దివం వ్రజేత్
ఎలా ఒకడు పాము పట్టుకుని బలవంతంగా బిలం నుంచి లాగుతాడో, అలాగే భర్తను అనుసరించే సతీమంతుడు తన భర్తతో పాటు స్వర్గానికి చేరుతుంది.