తస్య రూపం చ వక్ష్యామి మునే శృణు మహాఫలమ్ తత్ర బ్రహ్మగిరౌ కశ్చిద్ వ్యాధః పరమదారుణః
దాని స్వరూపాన్ని నేను చెబుతాను, మునీశ్వరా, దాని గొప్ప ఫలితాన్ని విను. అక్కడ బ్రహ్మగిరి పర్వతంపై ఒక అత్యంత క్రూరమైన వేటగాడు ఉండేవాడు.
హినస్తి బ్రాహ్మణాన్ సాధూన్ యతీన్ గోపక్షిణో మృగాన్ ఏవంభూతః స పాపాత్మా క్రోధనో ఽనృతభాషణః
ఆ వేటగాడు బ్రాహ్మణులను, సద్గుణుల్ని, యతులను, గోపాలకులను, జంతువులను హింసించేవాడు; అతడు పాపాత్ముడు, కోపంతో, అబద్ధం మాట్లాడేవాడు.
భీషణాకృతిర్ అత్యుగ్రో నీలాక్షో హ్రస్వబాహుకః దన్తురో నష్టనాసాక్షో హ్రస్వపాత్ పృథుకుక్షికః
ఆ ఆకారం భయంకరంగా, చాలా క్రూరంగా ఉండింది. అతని కళ్ళు నల్లగా, చేతులు చిన్నవిగా, పళ్ళు బయటకు వచ్చి, ముక్కు, కళ్ళు లేవు, కాళ్లు చిన్నగా, పొట్ట వెడల్పుగా ఉన్నాయి.
హ్రస్వోదరో హ్రస్వభుజో వికృతో గర్దభస్వనః పాశహస్తః పాపచిత్తః పాపిష్ఠః సధనుః సదా
అతనికి చిన్న పొట్ట, చిన్న చేతులు, వంకర శరీరం, గాడిదలా అరుస్తూ, చేతిలో కట్టి, చెడ్డ మనసుతో, అత్యంత పాపిష్టుడిగా, ఎప్పుడూ విల్లు పట్టుకుని ఉండేవాడు.
తస్య భార్యా తథాభూతా అపత్యాన్య్ అపి నారద తయా తు ప్రేర్యమాణో ఽసౌ వివేశ గహనం వనమ్
అతని భార్య కూడా అలాంటి స్వభావం కలదీ, పిల్లలు కూడా అలాగే ఉన్నారు నారదా. ఆమె ప్రేరణతో అతను దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు.
స జఘాన మృగాన్ పాపః పక్షిణో బహురూపిణః పఞ్జరే ప్రాక్షిపత్ కాంశ్చిజ్ జీవమానాంస్ తథేతరాన్
ఆ పాపిష్టుడు అనేక జంతువులను, పక్షులను చంపాడు. కొంతమందిని బతికుండగానే పంజరాల్లో వేసాడు, మరికొంతమందిని కూడా అలాగే చేశాడు.
క్షుధయా పరితప్తాఙ్గో విహ్వలస్ తృషయా తథా భ్రాన్తదేశో బహుతరం న్యవర్తత గృహం ప్రతి
ఆయన ఆకలితో శరీరం తపించి, దాహంతో అలసిపోయి, దారి తెలియక తిరుగుతూ, చాలా సేపటి తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
తతో ఽపరాహ్ణే సంప్రాప్తే నివృత్తే మధుమాధవే క్షణాత్ తడిద్ గర్జితం చ సాభ్రం చైవాభవత్ తదా
అప్పుడే మధ్యాహ్నం అయింది, వసంతకాలం ముగిసింది. ఒక్కసారిగా మేఘాలు కూడి, మెరుపులు మెరిపించి, మబ్బులతో కూడిన గర్జన వినిపించింది.
వవౌ వాయుః సాశ్మవర్షో వారిధారాతిభీషణః స గచ్ఛంల్ లుబ్ధకః శ్రాన్తః పన్థానం నావబుధ్యత
ఆ సమయంలో గాలి బలంగా వీచింది, రాళ్ల వాన, నీటి వాన భయంకరంగా కురిసింది. అలసిపోయిన వేటగాడు దారి కనుగొనలేక పోయాడు.
జలం స్థలం గర్తమ్ అథో పన్థానమ్ అథవా దిశః న బుబోధ తదా పాపః శ్రాన్తః శరణమ్ అప్య్ అథ
ఆ సమయంలో అతడు నీరు, భూమి, గోతులు, దారి, దిక్కులు ఏవీ గుర్తించలేకపోయాడు. అలసిపోయి, పాపిష్టుడై, ఆశ్రయం కూడా కనుగొనలేకపోయాడు.
క్వ గచ్ఛామి క్వ తిష్ఠేయం కిం కరోమీత్య్ అచిన్తయత్ సర్వేషాం ప్రాణినాం ప్రాణాన్ ఆహర్తాహం యథాన్తకః
"ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఎక్కడ ఉండాలి? ఏమి చేయాలి? నేను అందరి ప్రాణాలను తీసేవాడిని, యముడు లాంటివాడిని," అని ఆలోచించాడు.
మమాప్య్ అన్తకరం భూతం సంప్రాప్తం చాశ్మవర్షణమ్ త్రాతారం నైవ పశ్యామి శిలాం వా వృక్షమ్ అన్తికే
"ఇప్పుడు నా అంతాన్ని తేల్చే రాళ్ల వాన వచ్చింది. నన్ను రక్షించేవాడు ఎవరూ కనిపించడంలేదు, దగ్గర్లో రాయి గాని, చెట్టు గాని లేదు," అని అనుకున్నాడు.
ఏవం బహువిధం వ్యాధో విచిన్త్యాపశ్యద్ అన్తికే వనే వనస్పతిమ్ ఇవ నక్షత్రాణాం యథాత్రిజమ్
ఇలా అనేక విధాలుగా ఆలోచిస్తూ, ఆ వేటగాడు దగ్గరలో అడవిలో ఒక గొప్ప చెట్టును చూసాడు. అది నక్షత్రాల్లో అత్రి మహర్షిలా ప్రకాశించింది.
మృగాణాం చ యథా సింహమ్ ఆశ్రమాణాం గృహాధిపమ్ ఇన్ద్రియాణాం మన ఇవ త్రాతారం ప్రాణినాం నగమ్
జంతువుల్లో సింహంలా, ఆశ్రమాల్లో గృహస్థుడిలా, ఇంద్రియాల్లో మనసులా, ఆ చెట్టు ప్రాణులకు రక్షకుడిగా నిలిచింది.
శ్రేష్ఠం విటపినం శుభ్రం శాఖాపల్లవమణ్డితమ్ తమ్ ఆశ్రిత్యోపవిష్టో ఽభూత్ క్లిన్నవాసా స లుబ్ధకః
ఆ గొప్ప, తెల్లని, కొమ్మలు, కొత్త ఆకులతో అలంకరించబడిన చెట్టు దగ్గర ఆశ్రయం తీసుకుని, తడిసిన వస్త్రాలతో ఆ వేటగాడు కూర్చున్నాడు.
స్మరన్ భార్యామ్ అపత్యాని జీవేయుర్ అథవా న వా ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర చాస్తం ప్రాప్తో దివాకరః
తన భార్య, పిల్లలను గుర్తు చేసుకుంటూ, వారు బతికుంటారా లేదో అనుకుంటూ, ఆ సమయంలో అక్కడ సూర్యుడు అస్తమించాడు.
తమ్ ఏవ నగమ్ ఆశ్రిత్య కపోతో భార్యయా సహ పుత్రపౌత్రైః పరివృతో హ్య్ ఆస్తే తత్ర నగోత్తమే
అదే చెట్టు మీద, తన భార్యతో పాటు, కుమారులు, మనవళ్లతో చుట్టుముట్టబడి, ఒక పావురం అక్కడ నివసించేది.
సుఖేన నిర్భయో భూత్వా సుతృప్తః ప్రీత ఏవ చ బహవో వత్సరా యాతా వసతస్ తస్య పక్షిణః
ఆ పక్షి అక్కడ సంతోషంగా, భయమేమీ లేకుండా, తృప్తిగా, ఆనందంగా అనేక సంవత్సరాలు గడిపింది.
పతివ్రతా తస్య భార్యా సుప్రీతా తేన చైవ హి కోటరే తన్నగే శ్రేష్ఠే జలవాయ్వగ్నివర్జితే
ఆ పావురానికి భార్య పతివ్రతగా, అతనితో సంతోషంగా ఉండేది. ఆ గొప్ప చెట్టు లోపల ఉన్న రంధ్రంలో, నీరు, గాలి, అగ్ని తాకని చోట నివసించేవారు.
భార్యాపుత్రైః పరివృతః సర్వదాస్తే కపోతకః తస్మిన్ దినే దైవవశాత్ కపోతశ్ చ కపోతకీ
భార్య, పిల్లలతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ చిన్న పావురం ఎప్పుడూ అక్కడ ఉండేది. ఆ రోజున, విధి వల్ల, ఆ పావురం, అతని భార్య కూడా...
భక్ష్యార్థం తు ఉభౌ యాతౌ కపోతో నగమ్ అభ్యగాత్ సాపి దైవవశాత్ పుత్ర పఞ్జరస్థైవ వర్తతే
ఆహారం కోసం ఇద్దరూ బయలుదేరారు. ఆ సమయంలో, కపోతుడు తిరిగి చెట్టుకు వచ్చాడు. కానీ, దురదృష్టవశాత్తు, పిల్లకపోతం మాత్రం పంజరంలోనే మిగిలిపోయింది.
గృహీతా లుబ్ధకేనాథ జీవమానేవ వర్తతే కపోతకో ఽప్య్ అపత్యాని మాతృహీనాన్య్ ఉదీక్ష్య చ
ఆమెను వేటగాడు బతికుండగానే పట్టుకుని పెట్టాడు. ఇక, ఆడకపోతిని కోల్పోయిన పిల్లలను చూసి, కపోతుడు బాధపడ్డాడు.
వర్షం చ భీషణం ప్రాప్తమ్ అస్తం యాతో దివాకరః స్వకోటరం తయా హీనమ్ ఆలోక్య విలలాప సః
భయంకరమైన వర్షం వచ్చింది, సూర్యుడు అస్తమించాడు. తన గూడు ఆమె లేనిదిగా చూసి, కపోతుడు విలపించాడు.
తాం బద్ధాం పఞ్జరస్థాం వా న బుబోధ కపోతరాట్ అన్వారేభే కపోతో వై ప్రియాయా గుణకీర్తనమ్
ఆమె పంజరంలో బందీగా ఉందని కపోతుడు తెలుసుకోలేదు. తన ప్రియమైన భార్య గుణాలను గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆమెను తలచుకుంటూ ఉండిపోయాడు.
నాద్యాప్య్ ఆయాతి కల్యాణీ మమ హర్షవివర్ధినీ మమ ధర్మస్య జననీ మమ దేహస్య చేశ్వరీ
ఇప్పటికీ నా కల్యాణి, నా ఆనందాన్ని పెంచే ఆమె, నా ధర్మానికి తల్లి, నా శరీరానికి అధిపతి అయిన ఆమె ఇంకా రాలేదు.
ధర్మార్థకామమోక్షాణాం సైవ నిత్యం సహాయినీ తుష్టే హసన్తీ రుష్టే చ మమ దుఃఖప్రమార్జనీ
ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం — ఇవన్నిటిలోనూ ఆమె నా స్నేహితురాలు. సంతోషంగా ఉంటే నవ్వుతుంది, కోపంగా ఉంటే నా బాధను తుడిచేస్తుంది.
సఖీ మన్త్రేషు సా నిత్యం మమ వాక్యరతా సదా నాద్యాప్య్ ఆయాతి కల్యాణీ సంప్రయాతే ఽపి భాస్కరే
ఆమె నా స్నేహితురాలిగా ఎప్పుడూ నా మాటల్లో ఆనందపడేది. సూర్యుడు అస్తమించినా, ఇప్పటికీ నా కల్యాణి రాలేదు.
న జానాతి వ్రతం మన్త్రం దైవం ధర్మార్థమ్ ఏవ చ పతివ్రతా పతిప్రాణా పతిమన్త్రా పతిప్రియా
ఆమెకు వ్రతం, మంత్రం, విధి, ధర్మార్ధాల అర్థం తెలియవు. భర్తే ఆమెకు ప్రాణం, భర్తే ఆమెకు మంత్రం, భర్తే ఆమెకు ప్రియమైనవాడు.
నాద్యాప్య్ ఆయాతి కల్యాణీ కిం కరోమి క్వ యామి వా కిం మే గృహం కాననం చ తయా హీనం హి దృశ్యతే
ఇప్పటికీ నా కల్యాణి రాలేదు. నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఆమె లేనిదిగా నా ఇల్లు, అడవి రెండూ శూన్యంగా కనిపిస్తున్నాయి.
తయా యుక్తం శ్రియా యుక్తం భీషణం వాపి శోభనమ్ నాద్యాప్య్ ఆయాతి మే కాన్తా యయా గృహమ్ ఉదీరితమ్
ఆమెతో ఉంటే, ఐశ్వర్యం అయినా, కష్టమైనా, భయంకరమైనదైనా అందంగా మారుతుంది. నా ఇంటిని ఆనందంగా చేసిన నా ప్రియమైనది ఇప్పటికీ రాలేదు.