రసాతలమ్ అనుప్రాప్తః సిన్ధుసేన ఇతి శ్రుతః యజ్ఞే తలమ్ అనుప్రాప్తే నిర్యజ్ఞా హ్య్ అభవన్ మహీ
ఆ రాక్షసుడు 'సింధుసేనుడు' అని పిలవబడుతూ, రసాతలానికి వెళ్లాడు. యజ్ఞం అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత భూమి యజ్ఞరహితమైంది.
నాయం లోకో ఽస్తి న పరో యజ్ఞే నష్ట ఇతీత్వరాః సురాస్ తమ్ ఏవ వివిశూ రసాతలమ్ అనుద్విషమ్
యజ్ఞం పోయినందున, ఈ లోకం లేదు, పరలోకం లేదు అని దేవతలు భయపడి, అతడిని అనుసరించి రసాతలంలోకి ప్రవేశించారు.
నాశక్నువంస్ తు తం జేతుం దేవా ఇన్ద్రపురోగమాః విష్ణుం పురాణపురుషం గత్వా తస్మై న్యవేదయన్
ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు అతడిని జయించలేక, పురాతనుడు అయిన విష్ణువుని ఆశ్రయించి, ఆ విషయాన్ని వివరించారు.
రాక్షసస్య తు తత్ కర్మ యజ్ఞభ్రంశమ్ అశేషతః తతః ప్రోవాచ భగవాన్ వారాహం వపుర్ ఆస్థితః
ఆ రాక్షసుడు యజ్ఞాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేశాడు. అప్పుడు భగవంతుడు వారాహ రూపాన్ని ధరించి, మాట్లాడాడు.
శఙ్ఖచక్రగదాపాణిర్ గత్వా చైవ రసాతలమ్ ఆనయిష్యే మఖం పుణ్యం హత్వా రాక్షసపుంగవాన్
శంఖం, చక్రం, గదను చేత పట్టుకుని, నేనెక్కడానికి లోకాలకు వెళ్ళి, రాక్షసులలో అగ్రగణ్యులను సంహరించి, పవిత్రమైన యజ్ఞాన్ని తిరిగి తీసుకువస్తాను.
స్వః ప్రయాన్తు సురాః సర్వే వ్యేతు వో మానసో జ్వరః యేన గఙ్గా తలం ప్రాప్తా పథా తేనైవ చక్రధృక్
అందరు దేవతలు స్వర్గానికి తిరిగి వెళ్ళండి; మీ మనసులోని బాధలు తొలగిపోవాలి. గంగా ఏ మార్గంలో లోకాలకు చేరిందో, అదే మార్గంలో చక్రధారి వెళ్తాడు.
జగామ తరసా పుత్ర భువం భిత్త్వా రసాతలమ్ స వరాహవపుః శ్రీమాన్ రసాతలనివాసినః
అప్పుడు, కుమారుడా, ఆ మహాత్ముడు వరాహరూపంలో భూమిని చీల్చి, వేగంగా లోకాలకు చేరాడు, అక్కడ నివసించే వారిలో అత్యంత మహిమగలవాడిగా.
రాక్షసాన్ దానవాన్ హత్వా ముఖే ధృత్వా మహాధ్వరమ్ వారాహరూపీ భగవాన్ మఖమ్ ఆదాయ యజ్ఞభుక్
రాక్షసులను, దానవులను సంహరించి, మహాయజ్ఞాన్ని నోటిలో పెట్టుకుని, వరాహరూపంలో ఉన్న భగవంతుడు, యజ్ఞాన్ని స్వీకరించాడు.
యేన ప్రాప తలం విష్ణుః పథా తేనైవ శత్రుజిత్ ముఖే న్యస్య మహాయజ్ఞం నిశ్చక్రామ రసాతలాత్
విష్ణువు ఏ మార్గంలో లోకాలకు చేరాడో, అదే మార్గంలో శత్రువులను జయించినవాడు, మహాయజ్ఞాన్ని నోటిలో పెట్టుకుని, లోకాల నుంచి బయటకు వచ్చాడు.
తత్ర బ్రహ్మగిరౌ దేవాః ప్రతీక్షాం చక్రిరే హరేః పథస్ తస్మాద్ వినిఃసృత్య గఙ్గాస్రవణమ్ అభ్యగాత్
అక్కడ బ్రహ్మగిరి పర్వతంపై దేవతలు హరికి వచ్చే మార్గాన్ని ఎదురుచూశారు; ఆ మార్గం ద్వారా ఆయన బయటకు వచ్చి, గంగాస్రోతస్సును చేరాడు.
ప్రాక్షాలయచ్ చ స్వాఙ్గాని అసృగ్లిప్తాని నారద గఙ్గామ్భసా తత్ర కుణ్డం వారాహమ్ అభవత్ తతః
నారదా, అక్కడ ఆయన తన శరీరాన్ని గంగాజలంతో కడిగి, రక్తంతో ముడిపడిన అవయవాలను శుభ్రపరిచాడు; అక్కడ వరాహ కుండం ఏర్పడింది.
ముఖే న్యస్తం మహాయజ్ఞం దేవానాం పురతో హరిః దత్తవాంస్ త్రిదశశ్రేష్ఠో ముఖాద్ యజ్ఞో ఽభ్యజాయత
మహాయజ్ఞాన్ని నోటిలో పెట్టుకుని, హరి దేవతల ముందే, ఆ యజ్ఞాన్ని వెలికి తీసి, తన నోటిలో నుంచి యజ్ఞాన్ని జన్మించించాడు.
తతః ప్రభృతి యజ్ఞాఙ్గం ప్రధానం స్రువ ఉచ్యతే వారాహరూపమ్ అభవద్ ఏవం వై కారణాన్తరాత్
అప్పటి నుంచి యజ్ఞంలో ప్రధానమైన స్రువం వరాహరూపంగా పిలవబడుతుంది; ఇంకొక కారణంతో అది అలా అయింది.
తస్మాత్ పుణ్యతమం తీర్థం వారాహం సర్వకామదమ్ తత్ర స్నానం చ దానం చ సర్వక్రతుఫలప్రదమ్
అందుకే వరాహ తీర్థం అత్యంత పవిత్రమైనది, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది; అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం అన్ని యజ్ఞఫలాలను ఇస్తుంది.
తత్ర స్థితో ఽపి యః కశ్చిత్ పితౄన్ స్మరతి పుణ్యకృత్ విముక్తాః సర్వపాపేభ్యః పితరః స్వర్గమ్ ఆప్నుయుః
ఎవరైనా అక్కడ ఉండి, పుణ్యంతో తమ పితృదేవతలను స్మరిస్తే, వారి పితృదేవతలు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తులై, స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
కుశావర్తస్య మాహాత్మ్యమ్ అహం వక్తుం న తే క్షమః తస్య స్మరణమాత్రేణ కృతకృత్యో భవేన్ నరః
కుశావర్తం మహిమను నేను పూర్తిగా చెప్పలేను; దాని పేరు జ్ఞాపకం చేసినా మనిషి తన జీవిత ప్రయోజనాన్ని సాధిస్తాడు.
కుశావర్తమ్ ఇతి ఖ్యాతం నరాణాం సర్వకామదమ్ కుశేనావర్తితం యత్ర గౌతమేన మహాత్మనా
కుశావర్తం అన్నది మానవులలో ప్రసిద్ధి చెందినది, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది; అక్కడ మహాత్ముడైన గౌతముడు కుశతో ఆవర్తనం చేశాడు.
కుశేనావర్తయిత్వా తు ఆనయామ్ ఆస తాం మునిః తత్ర స్నానం చ దానం చ పితౄణాం తృప్తిదాయకమ్
కుశతో ఆవర్తనం చేసి, ఆ ముని ఆమెను అక్కడికి తీసుకొచ్చాడు; అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం పితృదేవతలకు తృప్తిని ఇస్తుంది.
నీలగఙ్గా సరిచ్ఛ్రేష్ఠా నిఃసృతా నీలపర్వతాత్ తత్ర స్నానాది యత్ కించిత్ కరోతి ప్రయతో నరః
నీలగంగ అనే ఉత్తమమైన నది, నీలపర్వతం నుంచి ప్రవహిస్తుంది; అక్కడ భక్తితో మనిషి స్నానం చేయడం మొదలైనవి చేస్తే—
సర్వం తద్ అక్షయం విద్యాత్ పితౄణాం తృప్తిదాయకమ్ విశ్రుతం త్రిషు లోకేషు కపోతం తీర్థమ్ ఉత్తమమ్
అవి అన్నీ నశించని ఫలితాన్ని ఇస్తాయి, పితృదేవతలకు తృప్తిని కలిగిస్తాయి; కపోత తీర్థం మూడు లోకాలలో అత్యుత్తమమైన పవిత్ర స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
తస్య రూపం చ వక్ష్యామి మునే శృణు మహాఫలమ్ తత్ర బ్రహ్మగిరౌ కశ్చిద్ వ్యాధః పరమదారుణః
దాని స్వరూపాన్ని నేను చెబుతాను, మునీశ్వరా, దాని గొప్ప ఫలితాన్ని విను. అక్కడ బ్రహ్మగిరి పర్వతంపై ఒక అత్యంత క్రూరమైన వేటగాడు ఉండేవాడు.
హినస్తి బ్రాహ్మణాన్ సాధూన్ యతీన్ గోపక్షిణో మృగాన్ ఏవంభూతః స పాపాత్మా క్రోధనో ఽనృతభాషణః
ఆ వేటగాడు బ్రాహ్మణులను, సద్గుణుల్ని, యతులను, గోపాలకులను, జంతువులను హింసించేవాడు; అతడు పాపాత్ముడు, కోపంతో, అబద్ధం మాట్లాడేవాడు.
భీషణాకృతిర్ అత్యుగ్రో నీలాక్షో హ్రస్వబాహుకః దన్తురో నష్టనాసాక్షో హ్రస్వపాత్ పృథుకుక్షికః
ఆ ఆకారం భయంకరంగా, చాలా క్రూరంగా ఉండింది. అతని కళ్ళు నల్లగా, చేతులు చిన్నవిగా, పళ్ళు బయటకు వచ్చి, ముక్కు, కళ్ళు లేవు, కాళ్లు చిన్నగా, పొట్ట వెడల్పుగా ఉన్నాయి.
హ్రస్వోదరో హ్రస్వభుజో వికృతో గర్దభస్వనః పాశహస్తః పాపచిత్తః పాపిష్ఠః సధనుః సదా
అతనికి చిన్న పొట్ట, చిన్న చేతులు, వంకర శరీరం, గాడిదలా అరుస్తూ, చేతిలో కట్టి, చెడ్డ మనసుతో, అత్యంత పాపిష్టుడిగా, ఎప్పుడూ విల్లు పట్టుకుని ఉండేవాడు.
తస్య భార్యా తథాభూతా అపత్యాన్య్ అపి నారద తయా తు ప్రేర్యమాణో ఽసౌ వివేశ గహనం వనమ్
అతని భార్య కూడా అలాంటి స్వభావం కలదీ, పిల్లలు కూడా అలాగే ఉన్నారు నారదా. ఆమె ప్రేరణతో అతను దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు.
స జఘాన మృగాన్ పాపః పక్షిణో బహురూపిణః పఞ్జరే ప్రాక్షిపత్ కాంశ్చిజ్ జీవమానాంస్ తథేతరాన్
ఆ పాపిష్టుడు అనేక జంతువులను, పక్షులను చంపాడు. కొంతమందిని బతికుండగానే పంజరాల్లో వేసాడు, మరికొంతమందిని కూడా అలాగే చేశాడు.
క్షుధయా పరితప్తాఙ్గో విహ్వలస్ తృషయా తథా భ్రాన్తదేశో బహుతరం న్యవర్తత గృహం ప్రతి
ఆయన ఆకలితో శరీరం తపించి, దాహంతో అలసిపోయి, దారి తెలియక తిరుగుతూ, చాలా సేపటి తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
తతో ఽపరాహ్ణే సంప్రాప్తే నివృత్తే మధుమాధవే క్షణాత్ తడిద్ గర్జితం చ సాభ్రం చైవాభవత్ తదా
అప్పుడే మధ్యాహ్నం అయింది, వసంతకాలం ముగిసింది. ఒక్కసారిగా మేఘాలు కూడి, మెరుపులు మెరిపించి, మబ్బులతో కూడిన గర్జన వినిపించింది.
వవౌ వాయుః సాశ్మవర్షో వారిధారాతిభీషణః స గచ్ఛంల్ లుబ్ధకః శ్రాన్తః పన్థానం నావబుధ్యత
ఆ సమయంలో గాలి బలంగా వీచింది, రాళ్ల వాన, నీటి వాన భయంకరంగా కురిసింది. అలసిపోయిన వేటగాడు దారి కనుగొనలేక పోయాడు.
జలం స్థలం గర్తమ్ అథో పన్థానమ్ అథవా దిశః న బుబోధ తదా పాపః శ్రాన్తః శరణమ్ అప్య్ అథ
ఆ సమయంలో అతడు నీరు, భూమి, గోతులు, దారి, దిక్కులు ఏవీ గుర్తించలేకపోయాడు. అలసిపోయి, పాపిష్టుడై, ఆశ్రయం కూడా కనుగొనలేకపోయాడు.