శ్రుతీః సమాలక్ష్య హరప్రభుత్వం విశ్వస్య లోకః సకలైః ప్రమాణైః కృత్వా చ ధర్మాన్ బుభుజే చ భోగాన్ విభూతిర్ ఏషా తు సదాశివస్య
వేదాలు, హరుని అధికారం, విశ్వాన్ని అన్ని ప్రమాణాలతో పరిశీలించి, ఆమె ధర్మకార్యాలు చేసి, భోగాలు అనుభవించింది. ఇదే సదాశివుని మహిమ.
కార్యక్రియాకారకసాధనానాం వేదోదితానామ్ అథ లౌకికానామ్ యత్ సాధ్యమ్ ఉత్కృష్టతమం ప్రియం చ ప్రోక్తా చ సా సిద్ధిర్ అనాదికర్తుః
వేదాల్లో చెప్పినవి గానీ, లోకంలో జరిగేవి గానీ, కార్యాలు, కర్తలు, సాధనాలు — వీటిలో అత్యుత్తమమైనది, అత్యంత ప్రియమైనది, ఆదికర్తకు సిద్ధి అని పిలవబడుతుంది.
ధ్యాత్వా వరం బ్రహ్మ పరం ప్రధానం యత్ సారభూతం యద్ ఉపాసితవ్యమ్ యత్ ప్రాప్య ముక్తా న పునర్ భవన్తి సద్యోగినో ముక్తిర్ ఉమాపతిః సః
పరమమైన బ్రహ్మాన్ని, ఆ సారభూతమైన తత్త్వాన్ని ధ్యానించి, దాన్ని చేరిన యోగులు ఇక మళ్లీ జన్మించరు. ఆ విముక్తిని ఇచ్చేవాడు ఉమాపతి.
యథా యథా శంభుర్ అమేయమాయా రూపాణి ధత్తే జగతో హితాయ తద్యోగయోగ్యాని తథైవ ధత్సే పతివ్రతాత్వం త్వయి మాతర్ ఏవమ్
ఎలా శంభుడు అపారమైన మాయతో లోకానికి మేలు కోసం అనేక రూపాలు ధరించాడో, అలాగే తల్లి, నీవు కూడా ఆయనతో ఏకత్వంలో, పతివ్రతా ధర్మాన్ని స్వీకరిస్తావు.
ఇత్య్ ఏవం స్తువతస్ తస్య పురస్తాద్ వృషభధ్వజః ఉమయా సహితః శ్రీమాన్ గణేశాదిగణైర్ వృతః
ఇలా స్తుతిస్తూ ఉన్నప్పుడు, అతని ముందు వృషభధ్వజుడు, ఉమాదేవితో కలిసి, గణేశుడు మొదలైన గణాలతో కలిసి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సాక్షాద్ ఆగత్య తం శంభుః ప్రసన్నో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
శంభుడు స్వయంగా ప్రత్యక్షమై, అనుగ్రహంతో అతనితో ఇలా మాట్లాడాడు.
కిం తే గౌతమ దాస్యామి భక్తిస్తోత్రవ్రతైః శుభైః పరితుష్టో ఽస్మి యాచస్వ దేవానామ్ అపి దుష్కరమ్
"గౌతమా! నీ భక్తి, స్తోత్రాలు, శుభవ్రతాల వల్ల నేను సంతోషించాను. నీకు ఏమిచ్చాలి? దేవతలకు కూడా దొరకని వరాన్ని అడుగు."
ఇతి శ్రుత్వా జగన్మూర్తేర్ వాక్యం వాక్యవిశారదః హర్షబాష్పపరీతాఙ్గో గౌతమః పర్యచిన్తయత్
విశ్వమూర్తి మాటలు విని, మాటలో నిపుణుడైన గౌతముడు ఆనందబాష్పాలతో తడిసి, లోతుగా ఆలోచించాడు.
అహో దైవమ్ అహో ధర్మో హ్య్ అహో వై విప్రపూజనమ్ అహో లోకగతిశ్ చిత్రా అహో ధాతర్ నమో ఽస్తు తే
"అయ్యో, ఎంత అదృష్టం! ఎంత ధర్మం! బ్రాహ్మణుల పూజ ఎంత గొప్పది! లోకగతి ఎంత విచిత్రం! సృష్టికర్తా, నీకు నమస్కారం!"
జటాస్థితాం శుభాం గఙ్గాం దేహి మే త్రిదశార్చిత యది తుష్టో ఽసి దేవేశ త్రయీధామ నమో ఽస్తు తే
"దేవతలు పూజించే, నీ జటల్లో నివసించే మంగళకరమైన గంగను నాకు దయచేయు. దేవేశా! నీవు సంతోషిస్తే, త్రయీవేదాల నివాసమైన ప్రభూ, నీకు నమస్కారం!"
త్రయాణామ్ ఉపకారార్థం లోకానాం యాచితం త్వయా ఆత్మనస్ తూపకారాయ తద్ యాచస్వాకుతోభయః
మూడు లోకాల మేలుకోసం నువ్వు అడిగావు. ఇప్పుడు, నీకోసం కూడా, ఎటువంటి భయమూ లేకుండా ఒక వరం కోరుకో.
స్తోత్రేణానేన యే భక్తాస్ త్వాం చ దేవీం స్తువన్తి వై సర్వకామసమృద్ధాః స్యుర్ ఏతద్ ధి వరయామ్య్ అహమ్
ఈ స్తోత్రంతో నిన్ను, దేవీని, భక్తితో స్తుతించే వారు అన్ని కోరికలు నెరవేరిన ధన్యులు అవుతారు — ఈ వరం నేను ఇస్తున్నాను.
ఏవమ్ అస్త్వ్ ఇతి దేవేశః పరితుష్టో ఽబ్రవీద్ వచః అన్యాన్ అపి వరాన్ మత్తో యాచస్వ విగతజ్వరః
ఇలా అన్నాక, దేవతల అధిపతి ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇంకా ఎలాంటి వరాలు కావాలంటే, భయపడకుండా నన్ను అడుగు.'
ఏవమ్ ఉక్తస్ తు హర్షేణ గౌతమః ప్రాహ శంకరమ్
ఇలా వినగానే, ఆనందంతో గౌతముడు శంకరుని అడిగాడు.
ఇమాం దేవీం జటాసంస్థాం పావనీం లోకపావనీమ్ తవ ప్రియాం జగన్నాథ ఉత్సృజ బ్రహ్మణో గిరౌ
జగన్నాథా! నీ జటల్లో ఉన్న పవిత్రమైన, లోకాల్ని పవిత్రం చేసే, నీకు ప్రియమైన ఈ దేవిని బ్రహ్మగిరి పర్వతంపై విడిచిపెట్టు.
సర్వాసాం తీర్థభూతా తు యావద్ గచ్ఛతి సాగరమ్ బ్రహ్మహత్యాదిపాపాని మనోవాక్కాయికాని చ
అన్ని తీర్థాల రూపమైన ఆమె సముద్రానికి చేరేవరకు, బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు, మనసు, మాట, శరీరంతో చేసినవన్నీ,
స్నానమాత్రేణ సర్వాణి విలయం యాన్తు శంకర చన్ద్రసూర్యోపరాగే చ అయనే విషువే తథా
ఓ శంకరా! కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన అన్ని పాపాలు నశించిపోవాలి. ముఖ్యంగా చంద్ర, సూర్య గ్రహణాల సమయంలో, అయన, విషువత్స్ కాలాల్లోనూ.
సంక్రాన్తౌ వైధృతౌ పుణ్యతీర్థేష్వ్ అన్యేషు యత్ ఫలమ్ అస్యాస్ తు స్మరణాద్ ఏవ తత్ పుణ్యం జాయతాం హర
పుణ్యకాలాల్లో, ఇతర పవిత్ర ప్రదేశాల్లో లభించే ఫలం, ఈమెను స్మరించడంవల్ల కూడా కలగాలి, ఓ హరా!
శ్లాఘ్యం కృతే తపః ప్రోక్తం త్రేతాయాం యజ్ఞకర్మ చ ద్వాపరే యజ్ఞదానే చ దానమ్ ఏవ కలౌ యుగే
కృతయుగంలో తపస్సు గొప్పది; త్రేతాయుగంలో యజ్ఞం; ద్వాపరయుగంలో యజ్ఞం, దానం; కలియుగంలో మాత్రం దానమే ప్రధానమైనది.
యుగధర్మాశ్ చ యే సర్వే దేశధర్మాస్ తథైవ చ దేశకాలాదిసంయోగే యో ధర్మో యత్ర శస్యతే
ప్రతి యుగానికి, ప్రతి ప్రదేశానికి తగిన ధర్మాలు ఉన్నాయి. కాలం, ప్రదేశం, ఇతర సందర్భాలకు అనుగుణంగా ఏ ధర్మం శ్రేయస్కరమో, అది పాటించాలి.
యద్ అన్యత్ర కృతం పుణ్యం స్నానదానాదిసంయమైః అస్యాస్ తు స్మరణాద్ ఏవ తత్ పుణ్యం జాయతాం హర
ఇతర ప్రదేశాల్లో స్నానం, దానం, నియమాల ద్వారా పొందే పుణ్యం, ఈమెను స్మరించడంవల్ల కూడా కలగాలి, ఓ హరా!
యత్ర యత్ర త్వ్ ఇయం యాతి యావత్ సాగరగామినీ తత్ర తత్ర త్వయా భావ్యమ్ ఏష చాస్తు వరో వరః
ఈ నది ఎక్కడెక్కడ సముద్రానికి చేరే దారిలో ప్రవహిస్తుందో, అక్కడక్కడా నువ్వు ఉండాలి. ఇదే నాకు కావలసిన వరం.
యోజనానాం తూపరి తు దశ యావచ్ చ సంఖ్యయా తదన్తరప్రవిష్టానాం మహాపాతకినామ్ అపి
ఆమె ప్రవాహానికి పది యోజనల దూరంలో, ఆ పరిధిలో ఉన్న వారందరికీ, ఎంతటి మహాపాతకులు అయినా,
తత్ పితౄణాం చ తేషాం చ స్నానాయాగచ్ఛతాం శివ స్నానే చాప్య్ అన్తరే మృత్యోర్ ముక్తిభాజో భవన్తు వై
అలాగే, స్నానం చేయడానికి వచ్చిన వారి పితృదేవతలకు, స్నానం మధ్యలో మరణించినవారికీ, ఓ శివా! మోక్షం కలగాలి.
ఏకతః సర్వతీర్థాని స్వర్గమర్త్యరసాతలే ఏషా తేభ్యో విశిష్టా తు అలం శంభో నమో ఽస్తు తే
స్వర్గంలో, భూమిపై, పాతాళంలో ఉన్న అన్ని తీర్థాలకన్నా ఈ తీర్థం గొప్పది. ఓ శంభో! నీకు నమస్కారం.
తద్ గౌతమవచః శ్రుత్వా తథాస్త్వ్ ఇత్య్ అబ్రవీచ్ ఛివః అస్యాః పరతరం తీర్థం న భూతం న భవిష్యతి
గౌతముని మాటలు విని, శివుడు 'అలా జరగాలి' అన్నాడు. ఈ తీర్థానికి మించినది గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులో ఉండదు.
సత్యం సత్యం పునః సత్యం వేదే చ పరినిష్ఠితమ్ సర్వేషాం గౌతమీ పుణ్యా ఇత్య్ ఉక్త్వాన్తరధీయత
ఇది నిజం, నిజం, మళ్లీ నిజమే. వేదాల్లో స్థిరంగా చెప్పినట్టు, గౌతమీ అన్నీ తీర్థాల్లో పవిత్రమైనది — అని చెప్పి, ఆయన అంతర్ధానమయ్యాడు.
తతో గతే భగవతి లోకపూజితే తదాజ్ఞయా పూర్ణబలః స గౌతమః జటాం సమాదాయ సరిద్వరాం తాం సురైర్ వృతో బ్రహ్మగిరిం వివేశ
ఆ తర్వాత, లోకాలు పూజించే భగవంతుడు వెళ్లిన తరువాత, ఆమె ఆజ్ఞతో, శక్తితో నిండిన గౌతముడు జటల్లోని పవిత్ర నదిని తీసుకుని, దేవతలతో కలిసి బ్రహ్మగిరిలో ప్రవేశించాడు.
తతస్ తు గౌతమే ప్రాప్తే జటామ్ ఆదాయ నారద పుష్పవృష్టిర్ అభూత్ తత్ర సమాజగ్ముః సురేశ్వరాః
ఆ సమయంలో గౌతముడు అక్కడికి రాగానే, నారదుడు జటలు ధరించగా, ఆ స్థలంలో పుష్పవర్షం కురిసింది. దేవతాధిపతులు అందరూ అక్కడికి చేరారు.
ఋషయశ్ చ మహాభాగా బ్రాహ్మణాః క్షత్రియాస్ తథా జయశబ్దేన తం విప్రం పూజయన్తో ముదాన్వితాః
అప్పుడా మహాభాగ్యులు అయిన ఋషులు, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు ఆనందంతో 'జయ' అని పలుకుతూ ఆ బ్రాహ్మణుడిని ఘనంగా సత్కరించారు.