తవైశ్వర్యేణ పుష్టాఙ్గా జిత్వా త్రైలోక్యమ్ ఓజసా స్థిరాః స్యామః సురేశాన కథం దైత్యం నమేమహి
నీ శక్తితో మేము బలవంతులమయ్యాము, నీ బలంతో మూడు లోకాలను జయించాము. దేవతల అధిపతీ, మేము స్థిరంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము. అలాంటప్పుడు రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
ఇత్య్ ఏతద్ ఏవ వచనం శ్రుత్వా దైతేయసూదనః ఉవాచ సర్వాన్ అమరాన్ దేవానాం కార్యసిద్ధయే
ఇలా వారు చెప్పిన మాటలు విని, దైత్య సంహారకుడు దేవతల కార్యసిద్ధికి అందరికి ఇలా పలికాడు.
మద్భక్తో ఽసౌ బలిర్ దైత్యో హ్య్ అవధ్యో ఽసౌ సురాసురైః యథా భవన్తో మత్పోష్యాస్ తథా పోష్యో బలిర్ మమ
బలి అనే దైత్యుడు నా భక్తుడు. అతన్ని దేవతలు గానీ, రాక్షసులు గానీ చంపలేరు. మిమ్మల్ని నేను పోషించినట్లే, బలిని కూడా నేను పోషిస్తున్నాను.
వినా తు సంగరం దేవా హత్వా రాజ్యం త్రివిష్టపే బలిం నిబధ్య మన్త్రోక్త్యా రాజ్యం వః ప్రదదామ్య్ అహమ్
దేవతలారా! యుద్ధం లేకుండానే, మంత్రబలంతో బలిని బంధించి, అతన్ని సంహరించి, త్రివిష్టపలో రాజ్యాన్ని మీకు ఇస్తాను.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సురగణాః సంజగ్ముర్ దివమ్ ఏవ హి భగవాన్ అపి దేవేశో హ్య్ అదిత్యా గర్భమ్ ఆవిశత్
అవును అని చెప్పి దేవతలు స్వర్గానికి తిరిగి వెళ్లారు. ఆ సమయంలో భగవంతుడు, దేవతల అధిపతి, అదితి గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్న్ ఉత్పద్యమానే తు ఉత్సవాశ్ చ బభూవిరే జాతో ఽసౌ వామనో బ్రహ్మన్ యజ్ఞేశో యజ్ఞపూరుషః
ఆయన పుట్టే సమయంలో ఉత్సవాలు జరిగాయి. వామనుడిగా, యజ్ఞేశ్వరుడిగా, యజ్ఞపురుషుడిగా జన్మించాడు, బ్రహ్మన్!
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే బ్రహ్మన్ హయమేధాయ దీక్షితః బలిర్ బలవతాం శ్రేష్ఠ ఋషిముఖ్యైః సమాహితః
అంతలో, బ్రహ్మన్, బలివాడు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, అశ్వమేధ యజ్ఞానికి దీక్ష తీసుకుని, మహర్షులతో కూడి ఉన్నాడు.
పురోధసా చ శుక్రేణ వేదవేదాఙ్గవేదినా మఖే తస్మిన్ వర్తమానే యజమానే బలౌ తథా
అతని పురోహితుడు, వేదాలు మరియు వేదాంగాలు తెలిసిన శుక్రుడు, ఆ యజ్ఞంలో పాల్గొంటూ, బలివాడు యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్నాడు.
ఆర్త్విజ్య ఋషిముఖ్యే తు శుక్రే తత్ర పురోధసి హవిర్భాగార్థమ్ ఆసన్నదేవగన్ధర్వపన్నగే
యజ్ఞార్ధంగా, ఆ యజ్ఞంలో ప్రధాన ఋత్విజుడైన శుక్రుడు, దేవతలు, గంధర్వులు, నాగులతో కూడి, పురోహితుడిగా అక్కడ ఉన్నాడు.
దీయతాం భుజ్యతాం పూజా క్రియతాం చ పృథక్ పృథక్ పరిపూర్ణం పునః పూర్ణమ్ ఏవం వాక్యే ప్రవర్తతి
ఇది ఇవ్వండి, అది అనుభవించండి, పూజను వేర్వేరుగా, సంపూర్ణంగా చేయండి — ఇలా ఆ మాట మళ్లీ మళ్లీ పూర్తిగా కొనసాగింది.
శనైస్ తద్దేశమ్ అభ్యాగాద్ వామనః సామగాయనః యజ్ఞవాటమ్ అనుప్రాప్తో వామనశ్ చిత్రకుణ్డలః
ఆయన సావధానంగా, సామగానం చేస్తూ, ఆ స్థలానికి వచ్చాడు; మెరిసే కుండలాలు ధరించిన వామనుడు యజ్ఞవాటికలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రశంసమానస్ తం యజ్ఞం వామనం ప్రేక్ష్య భార్గవః బ్రహ్మరూపధరం దేవం వామనం దైత్యసూదనమ్
వామనుని చూసి, ఆ యజ్ఞాన్ని ప్రశంసిస్తూ, భృగువంశీయుడు వామనుని బ్రహ్మరూపంలో ఉన్న దేవుడిగా, దైత్య సంహారుడిగా గుర్తించాడు.
దాతారం యజ్ఞతపసాం ఫలం హన్తారం రక్షసామ్ జ్ఞాత్వా త్వరన్న్ అథోవాచ రాజానం భూరితేజసమ్
ఆయన దాత, యజ్ఞతపస్సుకు ఫలితంగా, రాక్షస సంహారుడని తెలుసుకొని, భృగువు మహాతేజస్సుతో ఉన్న రాజుని వేగంగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
జేతారం క్షత్రధర్మేణ దాతారం భక్తితో ధనమ్ బలిం బలవతాం శ్రేష్ఠం సభార్యం దీక్షితం మఖే
క్షత్రియ ధర్మంతో విజేత, భక్తితో ధనం దాత, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన బలి, భార్యతో కలిసి యజ్ఞానికి దీక్ష తీసుకున్నాడు.
ధ్యాయన్తం యజ్ఞపురుషమ్ ఉత్సృజన్తం హవిః పృథక్ తమ్ ఆహ భృగుశార్దూలః శుక్రః పరమబుద్ధిమాన్
యజ్ఞపురుషుని ధ్యానిస్తూ, హవిస్సును వేర్వేరుగా సమర్పిస్తున్న వానిని, భృగువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన, మహాజ్ఞాని శుక్రుడు ఉద్దేశించి అన్నాడు.
యో ఽసౌ తవ మఖం ప్రాప్తో బ్రాహ్మణో వామనాకృతిః నాసౌ విప్రో బలే సత్యం యజ్ఞేశో యజ్ఞవాహనః
నీ యజ్ఞానికి వామన రూపంలో వచ్చిన ఆ బ్రాహ్మణుడు నిజమైన బ్రాహ్మణుడు కాడు, ఓ బలీ! ఆయన యజ్ఞేశ్వరుడు, యజ్ఞాన్ని మోసేవాడు.
శిశుస్ త్వాం యాచితుం ప్రాప్తో నూనం దేవహితాయ హి మయా చ సహ సంమన్త్ర్య పశ్చాద్ దేయం త్వయా ప్రభో
ఒక చిన్నవాడు నిన్ను అడగడానికి వచ్చాడు, ఇది ఖచ్చితంగా దేవతల శ్రేయస్సు కోసం. నన్ను సంప్రదించి, తరువాత ఇవ్వాలి ప్రభూ.
బలిస్ తు భార్గవం ప్రాహ పురోధసమ్ అరిందమః
శత్రువులను జయించిన బలి, పురోహితుడైన భృగువంశీయునితో మాట్లాడాడు.
ధన్యో ఽహం మమ యజ్ఞేశో గృహమ్ ఆయాతి మూర్తిమాన్ ఆగత్య యాచతే కించిత్ కిం మన్త్ర్యమ్ అవశిష్యతే
నా యజ్ఞేశ్వరుడు స్వయంగా నా ఇంటికి వచ్చి, ఏదైనా అడుగుతుండగా, ఇంకా ఏమి ఆలోచించాలి? నేను ధన్యుడిని.
ఏవమ్ ఉక్త్వా సభార్యో ఽసౌ శుక్రేణ చ పురోధసా జగామ యత్ర విప్రేన్ద్రో వామనో ఽదితినన్దనః
ఇలా చెప్పి, తన భార్యతో పాటు పురోహితుడైన శుక్రునితో కలిసి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన, అదితి కుమారుడైన వామనుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా కేనార్థిత్వం తద్ ఉచ్యతామ్ వామనో ఽపి తదా ప్రాహ పదత్రయమితాం భువమ్
కరముల్ని జోడించి నమస్కరించి, 'మీరు ఎందుకు వచ్చారు?' అని అడిగాడు. అప్పుడా వామనుడు, 'నాకు మూడు అడుగుల భూమి ఇవ్వండి' అని చెప్పాడు.
దేహి రాజేన్ద్ర నాన్యేన కార్యమ్ అస్తి ధనేన కిమ్ తథేత్య్ ఉక్త్వా తు కలశాన్ నానారత్నవిభూషితాత్
రాజా! ఇవ్వండి, ఇంకేమీ అవసరం లేదు; ధనానికి ఉపయోగం లేదు. 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, వివిధ రత్నాలతో అలంకరించిన కలశాలను తీసుకొచ్చాడు.
వారిధారాం పురస్కృత్య వామనాయ భువం దదౌ పశ్యత్సు ఋషిముఖ్యేషు శుక్రే చైవ పురోధసి
నీరు పోసి పూర్వకంగా, వామనునికి భూమిని ఇచ్చాడు. ఆ సమయంలో ప్రధాన ఋషులు, పురోహితుడైన శుక్రుడు చూస్తూ ఉన్నారు.
పశ్యత్సు లోకనాథేషు వామనాయ భువం దదౌ పశ్యత్సు దైత్యసంఘేషు జయశబ్దే ప్రవర్తతి
లోకనాథులు చూస్తుండగా, వామనునికి భూమిని ఇచ్చాడు. దైత్య సమూహం చూస్తుండగా, విజయధ్వని వినిపించింది.
శనైస్ తు వామనః ప్రాహ స్వస్తి రాజన్ సుఖీ భవ దేహి మే సంమితాం భూమిం త్రిపదామ్ ఆశు గమ్యతే
వామనుడు నెమ్మదిగా, 'శుభం కలుగుగాక రాజా! సంతోషంగా ఉండండి. నాకు మూడు అడుగుల భూమిని కొలిచి ఇవ్వండి, వెంటనే తీసుకుంటాను' అని అన్నాడు.
తథేత్య్ ఉవాచ దైత్యేశో యావత్ పశ్యతి వామనమ్ యజ్ఞేశో యజ్ఞపురుషశ్ చన్ద్రాదిత్యౌ స్తనాన్తరే
దైత్యాధిపతి 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, వామనుని, యజ్ఞేశ్వరుని, యజ్ఞపురుషుని, ఎవరి ఛాతీపై చంద్రుడు, సూర్యుడు మెరిసిపోతున్నారో, ఆయనను చూశాడు.
యథా స్యాతాం సురా మూర్ధ్ని వవృధే విక్రమాకృతిః అనన్తశ్ చాచ్యుతో దేవో విక్రాన్తో విక్రమాకృతిః తం దృష్ట్వా దైత్యరాట్ ప్రాహ సభార్యో వినయాన్వితః
దేవతలు ముందర నిలబడి ఉండగా, పరాక్రమశాలి రూపం పెరిగింది. అనంతుడు, అచ్యుతుడు, మహావిక్రముడు ఆ అడుగు రూపాన్ని ధరించాడు. అతన్ని చూసి, దైత్యుల రాజు తన భార్యతో కలిసి వినయంగా ఇలా అన్నాడు.
క్రమస్వ విష్ణో లోకేశ యావచ్ఛక్త్యా జగన్మయ జితం మయా సురేశాన సర్వభావేన విశ్వకృత్
విష్ణుమూర్తీ! లోకాల అధిపతీ! నీ శక్తికి తగినంతగా అడుగు వేయు. జగత్తు అంతా నీవే. దేవతల అధినాయకుడా! సర్వాన్ని సృష్టించినవాడా! నా దగ్గర ఉన్నదంతా నీకే ఇచ్చాను.
తద్వాక్యసమకాలం తు విష్ణుః ప్రాహ మహాక్రతుః
ఆ మాటలు విన్న వెంటనే, మహాయజ్ఞకర్త అయిన విష్ణువు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
దైత్యేశ్వర మహాబాహో క్రమిష్యే పశ్య దైత్యరాట్
దైత్యుల అధిపతీ! మహాబాహువా! నేను అడుగు వేస్తాను, చూడు, దైత్యరాజా.