భూతేభ్యశ్ చాపి పఞ్చభ్య ఆపో భూతం మహోదితమ్ తాసామ్ ఉత్కృష్టమ్ ఏతస్మాద్ గృహాణేమం కమణ్డలుమ్
ఐదు భూతాల్లో నీరు గొప్పదిగా చెప్పబడింది; వాటిలో ఇదే అత్యుత్తమం—ఈ కమండలును తీసుకో.
అత్ర యద్ వారి శోభిష్ఠం పుణ్యం పావనమ్ ఏవ చ స్పృష్ట్వా స్మృత్వా చ దృష్ట్వా చ బ్రహ్మన్ పాపాద్ విమోక్ష్యసే
ఇక్కడ ఉన్న అందమైన, పవిత్రమైన, పుణ్యమైన నీటిని తాకినా, స్మరించినా, చూసినా బ్రహ్మన్, నీవు పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతావు.
ఏవమ్ ఉక్త్వా మహాదేవః ప్రాదాన్ మమ కమణ్డలుమ్ తతః సురగణాః సర్వే భక్త్యా ప్రోచుః సురేశ్వరమ్ ఆహ్లాదశ్ చ మహాంస్ తత్ర జయశబ్దో వ్యవర్తత
ఇలా చెప్పి మహాదేవుడు నాకు కమండలును ఇచ్చాడు. అప్పుడు అందరు దేవతలు భక్తితో సురేశ్వరుణ్ని స్తుతించారు. అక్కడ మహానందం, విజయధ్వని వినిపించింది.
దేవోత్సవే మాతుర్ అజః పదాగ్రం సమీక్ష్య పాపాత్ పతితత్వమ్ ఆప ప్రాదాత్ కృపాలుః స్మరణాత్ పవిత్రాం గఙ్గాం పితా పుణ్యకమణ్డలుస్థామ్
దేవతల ఉత్సవంలో, జన్మలేని వాడు తన తల్లిపాదాలను చూసి పాపంలో పడ్డాడు. దయతో అతని తండ్రి, పవిత్రమైన గంగను, పుణ్యకమండలులో నివసించేలా, కేవలం స్మరణతోనే ఇచ్చాడు.
కమణ్డలుస్థితా దేవీ తవ పుణ్యవివర్ధినీ యథా మర్త్యం గతా నాథ తన్ మే విస్తరతో వద
ప్రభూ! కమండలులో నివసించే దేవి నీ పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది. ఆమె మానవ లోకానికి ఎలా వచ్చింది అనేది నాకు వివరంగా చెప్పు.
బలిర్ నామ మహాదైత్యో దేవారిర్ అపరాజితః ధర్మేణ యశసా చైవ ప్రజాసంరక్షణేన చ
బలి అనే గొప్ప దైత్యుడు ఉండేవాడు. అతడు దేవతలకు శత్రువుగా, ఎవ్వరూ జయించలేనివాడిగా, ధర్మంతో, కీర్తితో, ప్రజలను రక్షిస్తూ పాలించేవాడు.
గురుభక్త్యా చ సత్యేన వీర్యేణ చ బలేన చ త్యాగేన క్షమయా చైవ త్రైలోక్యే నోపమీయతే
గురుభక్తి, సత్యం, శక్తి, బలము, త్యాగం, సహనం వల్ల అతడికి మూడు లోకాలలో సమానుడు లేడు.
తస్యర్ద్ధిమ్ ఉన్నతాం దృష్ట్వా దేవాశ్ చిన్తాపరాయణాః మిథః సమూచుర్ అమరా జేష్యామో వై కథం బలిమ్
అతని ఐశ్వర్యం పెరుగుతుండటాన్ని చూసి దేవతలు ఆందోళనతో, పరస్పరం 'మనము బలిని ఎలా జయించగలం?' అని మాట్లాడుకున్నారు.
తస్మిఞ్ శాసతి రాజ్యం తు త్రైలోక్యం హతకణ్టకమ్ నారయో వ్యాధయో వాపి నాధయో వా కథంచన
బలి మూడు లోకాలను పాలిస్తున్నప్పుడు, ఎలాంటి శత్రువులు, వ్యాధులు, దుఃఖాలు ఏవీ ఉండేవి కావు.
అనావృష్టిర్ అధర్మో వా నాస్తిశబ్దో న దుర్జనః స్వప్నే ఽపి నైవ దృశ్యేత బలౌ రాజ్యం ప్రశాసతి
అప్పుడు ఎక్కడా వర్షాభావం, అధర్మం, నాస్తికత్వపు మాటలు, చెడ్డవారు ఉండరు; బలి రాజ్యం పాలిస్తున్నప్పుడు కలలో కూడా అలాంటివి కనబడవు.
తస్యోన్నతిశరైర్ భగ్నాః కీర్తిఖడ్గద్విధాకృతాః తస్యాజ్ఞాశక్తిభిన్నాఙ్గా దేవాః శర్మ న లేభిరే
అతని అహంకార బాణాలు విరిగిపోయాయి, కీర్తి ఖడ్గం కూడా పగిలిపోయింది. అతని ఆజ్ఞా శక్తి చేత దేవతలు గాయపడి, వారికి శాంతి దొరకలేదు.
తతః సంమన్త్రయామ్ ఆసుః కృత్వా మాత్సర్యమ్ అగ్రతః తద్యశోగ్నిప్రదీప్తాఙ్గా విష్ణుం జగ్ముః సువిహ్వలాః
తర్వాత వారు అసూయను పక్కనపెట్టి, కలిసి ఆలోచించారు. అతని మహిమ జ్వాలలతో వారి దేహాలు మండుతూ, చాలా బాధతో విష్ణువును ఆశ్రయించారు.
ఆర్తాః స్మ గతసత్త్వాః స్మ శఙ్ఖచక్రగదాధర అస్మదర్థే భవాన్ నిత్యమ్ ఆయుధాని బిభర్తి చ
ప్రభూ, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించువాడా! మేము బాధపడుతున్నాము, మా బలమంతా పోయింది. మా కోసం నువ్వు ఎప్పుడూ ఆయుధాలు ధరించేవాడివి.
త్వయి నాథే జగన్నాథ అస్మాకం దుఃఖమ్ ఈదృశమ్ త్వాం తు ప్రణమతీ వాణీ కథం దైత్యం నమస్యతి
ప్రపంచానికి నీవే అధిపతి, నీవు ఉన్నప్పుడు మేము ఇలాంటి బాధను ఎలా అనుభవించగలం? మా మాటలు నీకు నమస్కరిస్తుంటే, అవి రాక్షసుడిని ఎలా స్తుతించగలవు?
మనసా కర్మణా వాచా త్వామ్ ఏవ శరణం గతాః త్వదఙ్ఘ్రిశరణాః సన్తః కథం దైత్యం నమేమహి
మనసుతో, చేతలతో, మాటలతో మేము నిన్నే ఆశ్రయించాము. నీ పాదాలను ఆశ్రయించిన మేము రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
యజామస్ త్వాం మహాయజ్ఞైర్ వదామో వాగ్భిర్ అచ్యుత త్వదేకశరణాః సన్తః కథం దైత్యం నమేమహి
మేము గొప్ప యజ్ఞాలతో నిన్ను పూజిస్తున్నాము, మాటలతో నిన్ను స్తుతిస్తున్నాము, అచ్యుతా! నిన్నే ఆశ్రయించిన మేము రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
త్వద్వీర్యమ్ ఆశ్రితా నిత్యం దేవాః సేన్ద్రపురోగమాః త్వయా దత్తం పదం ప్రాప్య కథం దైత్యం నమేమహి
ఇంద్రుడు ముందుండి, దేవతలందరూ ఎప్పుడూ నీ శక్తినే ఆధారపడుతున్నారు. నువ్విచ్చిన స్థానం పొందిన మేము రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
స్రష్టా త్వం బ్రహ్మమూర్త్యా తు విష్ణుర్ భూత్వా తు రక్షసి సంహర్తా రుద్రశక్త్యా త్వం కథం దైత్యం నమేమహి
నీవు బ్రహ్మ రూపంలో సృష్టికర్త, విష్ణువుగా రక్షకుడు, రుద్ర శక్తితో సంహారకుడు. అలాంటి నిన్ను ఆశ్రయించిన మేము రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
ఐశ్వర్యం కారణం లోకే వినైశ్వర్యం తు కిం ఫలమ్ హతైశ్వర్యాః సురేశాన కథం దైత్యం నమేమహి
ఈ లోకంలో ఐశ్వర్యమే కారణం. ఐశ్వర్యం లేకపోతే దేనికి ఉపయోగం? దేవతల అధిపతీ, అధికారం లేని మేము రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
అనాదిస్ త్వం జగద్ధాతర్ అనన్తస్ త్వం జగద్గురుః అన్తవన్తమ్ అముం శత్రుం కథం దైత్యం నమేమహి
నీవు ఆదియైనవాడు, జగత్తును పోషించే వాడు, అనంతుడవు, జగద్గురువవు. పరిమితమైన శత్రువైన రాక్షసుడికి మేము ఎలా నమస్కరించగలం?
తవైశ్వర్యేణ పుష్టాఙ్గా జిత్వా త్రైలోక్యమ్ ఓజసా స్థిరాః స్యామః సురేశాన కథం దైత్యం నమేమహి
నీ శక్తితో మేము బలవంతులమయ్యాము, నీ బలంతో మూడు లోకాలను జయించాము. దేవతల అధిపతీ, మేము స్థిరంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము. అలాంటప్పుడు రాక్షసుడికి ఎలా నమస్కరించగలం?
ఇత్య్ ఏతద్ ఏవ వచనం శ్రుత్వా దైతేయసూదనః ఉవాచ సర్వాన్ అమరాన్ దేవానాం కార్యసిద్ధయే
ఇలా వారు చెప్పిన మాటలు విని, దైత్య సంహారకుడు దేవతల కార్యసిద్ధికి అందరికి ఇలా పలికాడు.
మద్భక్తో ఽసౌ బలిర్ దైత్యో హ్య్ అవధ్యో ఽసౌ సురాసురైః యథా భవన్తో మత్పోష్యాస్ తథా పోష్యో బలిర్ మమ
బలి అనే దైత్యుడు నా భక్తుడు. అతన్ని దేవతలు గానీ, రాక్షసులు గానీ చంపలేరు. మిమ్మల్ని నేను పోషించినట్లే, బలిని కూడా నేను పోషిస్తున్నాను.
వినా తు సంగరం దేవా హత్వా రాజ్యం త్రివిష్టపే బలిం నిబధ్య మన్త్రోక్త్యా రాజ్యం వః ప్రదదామ్య్ అహమ్
దేవతలారా! యుద్ధం లేకుండానే, మంత్రబలంతో బలిని బంధించి, అతన్ని సంహరించి, త్రివిష్టపలో రాజ్యాన్ని మీకు ఇస్తాను.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సురగణాః సంజగ్ముర్ దివమ్ ఏవ హి భగవాన్ అపి దేవేశో హ్య్ అదిత్యా గర్భమ్ ఆవిశత్
అవును అని చెప్పి దేవతలు స్వర్గానికి తిరిగి వెళ్లారు. ఆ సమయంలో భగవంతుడు, దేవతల అధిపతి, అదితి గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్న్ ఉత్పద్యమానే తు ఉత్సవాశ్ చ బభూవిరే జాతో ఽసౌ వామనో బ్రహ్మన్ యజ్ఞేశో యజ్ఞపూరుషః
ఆయన పుట్టే సమయంలో ఉత్సవాలు జరిగాయి. వామనుడిగా, యజ్ఞేశ్వరుడిగా, యజ్ఞపురుషుడిగా జన్మించాడు, బ్రహ్మన్!
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే బ్రహ్మన్ హయమేధాయ దీక్షితః బలిర్ బలవతాం శ్రేష్ఠ ఋషిముఖ్యైః సమాహితః
అంతలో, బ్రహ్మన్, బలివాడు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, అశ్వమేధ యజ్ఞానికి దీక్ష తీసుకుని, మహర్షులతో కూడి ఉన్నాడు.
పురోధసా చ శుక్రేణ వేదవేదాఙ్గవేదినా మఖే తస్మిన్ వర్తమానే యజమానే బలౌ తథా
అతని పురోహితుడు, వేదాలు మరియు వేదాంగాలు తెలిసిన శుక్రుడు, ఆ యజ్ఞంలో పాల్గొంటూ, బలివాడు యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్నాడు.
ఆర్త్విజ్య ఋషిముఖ్యే తు శుక్రే తత్ర పురోధసి హవిర్భాగార్థమ్ ఆసన్నదేవగన్ధర్వపన్నగే
యజ్ఞార్ధంగా, ఆ యజ్ఞంలో ప్రధాన ఋత్విజుడైన శుక్రుడు, దేవతలు, గంధర్వులు, నాగులతో కూడి, పురోహితుడిగా అక్కడ ఉన్నాడు.
దీయతాం భుజ్యతాం పూజా క్రియతాం చ పృథక్ పృథక్ పరిపూర్ణం పునః పూర్ణమ్ ఏవం వాక్యే ప్రవర్తతి
ఇది ఇవ్వండి, అది అనుభవించండి, పూజను వేర్వేరుగా, సంపూర్ణంగా చేయండి — ఇలా ఆ మాట మళ్లీ మళ్లీ పూర్తిగా కొనసాగింది.