దేవానాం పరమైశ్వర్యం హృతం తేన బలీయసా తతస్ తే శరణం జగ్ముర్ దేవాః సేన్ద్రపురోగమాః
ఆ బలవంతుడు దేవతల పరమాధికారాన్ని హరిచేశాడు. అప్పుడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు ఆశ్రయం కోసం వెళ్లారు.
క్షీరోదశాయినం దేవం జగతాం ప్రపితామహమ్ కృతాఞ్జలిపుటా దేవా విష్ణుమ్ ఊచుర్ అనన్యగాః
దేవతలు చేతులు జోడించి, పాలపొంగు సముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న జగత్పితామహుడైన విష్ణువును ఏకాగ్రతతో ప్రార్థించారు.
త్వం త్రాతా జగతాం నాథ దేవానాం కీర్తివర్ధన సర్వేశ్వర జగద్యోనే త్రయీమూర్తే నమో ఽస్తు తే
ప్రభూ! నీవే లోకాల రక్షకుడు, దేవతలకు కీర్తిని పెంచేవాడు, సర్వాధిపతి, జగత్కారణుడు, మూడు వేదాల స్వరూపుడవు—మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాము.
లోకస్రష్టాసురాన్ హన్తా త్వమ్ ఏవ జగతాం పతిః స్థిత్యుత్పత్తివినాశానాం కారణం త్వం జగన్మయ
నీవే లోకాల సృష్టికర్త, అసురులను సంహరించేవాడు, జగత్పతి. సృష్టి, స్థితి, లయాలకు కారణమైన పరిపూర్ణుడవు.
త్రాతా న కోప్య్ అస్తి జగత్త్రయే ఽపి శరీరిణాం సర్వవిపద్గతానామ్ త్వయా వినా వారిజపత్త్రనేత్ర తాపత్రయాణాం శరణం న చాన్యత్
మూడు లోకాలలో శరీరధారులకు, అన్ని కష్టాల్లో ఉన్నవారికి, కమలనేత్రా, నీ తప్ప మరొక రక్షకుడు లేడు. మూడు విధాల బాధలకు నీ తప్ప మరొక ఆశ్రయం లేదు.
పితా చ మాతా జగతో ఽఖిలస్య త్వమ్ ఏవ సేవాసులభో ఽసి విష్ణో ప్రసీద పాహీశ మహాభయేభ్యో శ్మదార్తిహన్తా వద కస్ త్వదన్యః
విష్ణూ! నీవే ఈ జగత్తుకు తండ్రి, తల్లి, సేవచేసేవారికి సులభంగా లభించేవాడవు. ప్రభూ, దయచూపి, మమ్మల్ని మహాభయాల నుంచి రక్షించు. నీకంటే మాకెవరూ బాధను తొలగించలేరు.
ఆదికర్తా వరాహస్ త్వం మత్స్యః కూర్మస్ తథైవ చ ఇత్యాదిరూపభేదైర్ నో రక్షసే భయ ఆగతే
నీవే ఆదికర్త, వరాహ రూపం, మత్స్య రూపం, కూర్మ రూపం—ఇలాంటి అనేక రూపాలతో మాపై విపత్తు వచ్చినప్పుడు రక్షిస్తావు.
హృతస్వామ్యాన్ సురగణాన్ హృతదారాన్ గతాపదః కస్మాన్ న రక్షసే దేవ అనన్యశరణాన్ హరే
దేవతలు తమ అధికారాన్ని కోల్పోయారు, భార్యలను కోల్పోయారు, స్థానాలు పోయాయి. ప్రభూ, హరి! నీ తప్ప మరొక ఆశ్రయం లేని వారిని ఎందుకు రక్షించడంలేదు?
తతః ప్రోవాచ భగవాఞ్ శేషశాయీ జగత్పతిః కస్మాచ్ చ భయమ్ ఆపన్నం తద్ బ్రువన్తు గతజ్వరాః తతః శ్రియః పతిం ప్రాహుస్ తం తారకవధం ప్రతి
అప్పుడు శేషునిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న జగత్తు యొక్క అధిపతి భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "మీరు భయపడకుండా నిజంగా ఏ కారణంతో భయపడుతున్నారో చెప్పండి." ఆ తరువాత, వారు శ్రీపతికి తారకాసురుని సంహారానికి సంబంధించిన విషయాన్ని వివరించారు.
తారకాద్ భయమ్ ఆపన్నం భీషణం రోమహర్షణమ్ న యుద్ధైస్ తపసా శాపైర్ హన్తుం నైవ క్షమా వయమ్
తారకుడి వల్ల మాకు భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచేంత భయం వచ్చింది. యుద్ధం, తపస్సు, శాపాలు — ఏవీ అతన్ని సంహరించలేవు.
అర్వాగ్దశాహాద్ యో బాలస్ తస్మాన్ మృత్యుమ్ అవాప్స్యతి తస్మాద్ దేవ న చాన్యేభ్యస్ తత్ర నీతిర్ విధీయతామ్
ఇంకా పది రోజులు గడిచిన తర్వాత పుట్టే శిశువు వల్ల అతనికి మరణం సంభవిస్తుంది. అందుకే దేవా, దానికి వేరే మార్గం వెతకకూడదు.
పునర్ నారాయణః ప్రాహ నాహం బలోత్కటః సురాః న మత్తో మదపత్యాచ్ చ న దేవేభ్యో వధో భవేత్
మళ్లీ నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: "దేవతలారా, నేను అంత బలవంతుడిని కాను. నా వల్ల, నా అధిపతి వల్ల, లేదా మిగతా దేవతల వల్ల అతనికి మరణం సంభవించదు."
ఈశ్వరాద్ యది జాయేత అపత్యం బహుశక్తికమ్ తస్మాద్ వధమ్ అవాప్నోతి తారకో లోకదారుణః
ఈశ్వరుని నుండి గొప్ప శక్తి కలిగిన సంతానం పుట్టినట్లయితే, ఆ భయంకరమైన తారకుడు అప్పుడు మరణిస్తాడు.
తద్ గచ్ఛామః సురాః సర్వే యతితుమ్ ఋషిభిః సహ భార్యార్థం ప్రథమో యత్నః కర్తవ్యః ప్రభవిష్ణుభిః
అందువల్ల మనమందరం ఋషులతో కలిసి భార్య కోసం ప్రయత్నించేందుకు వెళ్లుదాం. శక్తిశాలులు ముందుగా ప్రయత్నం చేయాలి.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సురగణా జగ్ముస్ తే చ నగోత్తమమ్ హిమవన్తం రత్నమయం మేనాం చ హిమవత్ప్రియామ్
అవును అని చెప్పి దేవతల సమూహం రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఉత్తమమైన పర్వతమైన హిమవంతుని వద్దకు, ఆయన ప్రియమైన మేనాతో కలిసి వెళ్లారు.
ఇదమ్ ఊచుః సర్వ ఏవ సభార్యం తుహినం గిరిమ్
అందరూ కలిసి హిమవంతుడు మరియు ఆయన భార్యకు ఈ మాటలు చెప్పారు.
దాక్షాయణీ లోకమాతా యా శక్తిః సంస్థితా గిరౌ బుద్ధిః ప్రజ్ఞా ధృతిర్ మేధా లజ్జా పుష్టిః సరస్వతీ
దక్షుని కుమార్తె, జగతికి తల్లి, ఆ శక్తి పర్వతంపై స్థిరంగా ఉన్నది — ఆమె బుద్ధి, జ్ఞానం, స్థైర్యం, మేధ, లజ్జ, పోషణ, సరస్వతి కూడా.
ఏవం త్వ్ అనేకధా లోకే యా స్థితా లోకపావనీ దేవానాం కార్యసిద్ధ్యర్థం యువయోర్ గర్భమ్ ఆవిశత్
ఇలా అనేక రూపాలలో లోకాన్ని పవిత్రం చేసే ఆమె, దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం మీ ఇద్దరి గర్భంలో ప్రవేశిస్తుంది.
సముత్పన్నా జగన్మాతా శంభోః పత్నీ భవిష్యతి అస్మాకం భవతాం చాపి పాలనీ చ భవిష్యతి
ఆమె పుట్టిన తరువాత జగత్తుకు తల్లిగా, శంభువుకు భార్యగా, మాకు మరియు మీకు రక్షకురాలిగా ఉంటుంది.
హిమవాన్ అపి తద్ వాక్యం సురాణామ్ అభినన్ద్య చ మేనా చాపి మహోత్సాహా అస్త్వ్ ఇత్య్ ఏవం వచో ఽబ్రవీత్
దేవతల మాటలను హిమవంతుడు ఆనందంతో, మేనా మహోత్సాహంతో, 'అలా జరగాలి' అని అన్నారు.
తదోత్పన్నా జగద్ధాత్రీ గౌరీ హిమవతో గృహే శివధ్యానరతా నిత్యం తన్నిష్ఠా తన్మనోగతా
అలా హిమవంతుని ఇంట్లో జగత్తును పోషించే గౌరీ జన్మించింది. ఆమె ఎప్పుడూ శివధ్యానంలో నిమగ్నంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, ఆయనలోనే లీనమై ఉండేది.
తాం వై ప్రోచుః సురగణా ఈశార్థే తప ఆవిశ తథా హిమవతః పృష్ఠే గౌరీ తేపే తపో మహత్
ఆమెకు దేవతలు ఇలా అన్నారు: "ఈశ్వరుని కోసం తపస్సు చేయు." అప్పుడు హిమవంతుని పర్వతంపై గౌరీ గొప్ప తపస్సు చేసింది.
పునః సంమన్త్రయామ్ ఆసుర్ ఈశో ధ్యాయతి తాం శివామ్ ఆత్మానం వా తథాన్యద్ వా న జానీమః కథం భవః
మళ్లీ వారు ఆలోచిస్తూ, "ఈశ్వరుడు ఆమెను, లేక తనను, లేక ఇంకేదైనా ధ్యానిస్తున్నాడో తెలియదు. భవుడు ఎలా ఆలోచిస్తున్నాడో మనకు అర్థం కావడం లేదు" అన్నారు.
మేనకాయాః సుతాయాం తు చిత్తం దధ్యాత్ సురేశ్వరః తత్ర నీతిర్ విధాతవ్యా తతః శ్రైష్ఠ్యమ్ అవాప్స్యథ తతః ప్రాహ మహాబుద్ధిర్ వాచస్పతిర్ ఉదారధీః
సురేశ్వరుడు మేనాకా కుమార్తెపై మనసు కేంద్రీకరించాలి. దానికి ఒక యుక్తి ఆలోచించాలి. అప్పుడు మీరు శ్రేష్ఠతను పొందుతారు. అప్పుడు గొప్ప జ్ఞానమున్న వాక్పతి ఇలా అన్నాడు.
యస్ త్వ్ అయం మదనో ధీమాన్ కన్దర్పః పుష్పచాపధృక్ స విధ్యతు శివం శాన్తం బాణైః పుష్పమయైః శుభైః
ఈ మదనుడు, మనసు కలిగిన కందర్పుడు, పుష్పబాణాన్ని ధరించినవాడు — అతను శాంతమైన శివుడిని శుభ్రమైన పుష్పబాణాలతో ఆకర్షించాలి.
తేన విద్ధస్ త్రినేత్రో ఽపి ఈశాయాం బుద్ధిమ్ ఆదధేత్ పరిణేష్యత్య్ అసౌ నూనం తదా తాం గిరిజాం హరః
అతని బాణాలు తగిలితే, త్రినేత్రుడు అయిన శివుడికూడా ఆమెపై మనసు పెట్టి, హరుడు గిరిజను తప్పకుండా పెళ్లి చేసుకుంటాడు.
జయినః పఞ్చబాణస్య న బాణాః క్వాపి కుణ్ఠితాః తథోఢాయాం జగద్ధాత్ర్యాం శంభోః పుత్రో భవిష్యతి
ఐదుగురు బాణాల యజమానుడి బాణాలు ఎక్కడా ముదిరిపోవు. అందువల్ల జగత్తును మోయు దేవత గర్భంలో శివునికి కుమారుడు జన్మిస్తాడు.
జాతః పుత్రస్ త్రినేత్రస్య తారకం స హనిష్యతి వసన్తం చ సహాయార్థం శోభిష్ఠం కుసుమాకరమ్
మూడు కళ్లవాడైన శివునికి పుట్టిన కుమారుడు తారకాసురుడిని సంహరిస్తాడు. సహాయంగా పుష్పాల కాలమైన వసంతాన్ని కూడా ఉండనివ్వండి.
ఆహ్లాదనం చ మనసా కామాయైనం ప్రయచ్ఛథ
మనసారా ఆనందంగా ఈ వరాన్ని మన్మథుడికి సమర్పించండి.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సురగణా మదనం కుసుమాకరమ్ ప్రేషయామ్ ఆసుర్ అవ్యగ్రాః శివాన్తికమ్ అరిందమాః
అయితే అని చెప్పి, దేవతలు భయపడకుండా, శత్రువులను జయించే వారు, మన్మథుడిని మరియు పుష్పకాలాన్ని శివుని వద్దకు పంపించారు.