హయమూర్ధా చ లవణో నముచిః శృఙ్గకస్ తథా యమః పాతాలకేతుశ్ చ మయః పుష్కర ఏవ చ
హయమూర్ధ, లవణ, నముచి, శృంగక, యముడు, పాతాళకేతు, మయుడు, పుష్కరుడు—ఇవన్నీ
ఏతైర్ ఆవృతతీర్థాని ఆసురాణి శుభాని చ ప్రభాసో భార్గవో ఽగస్తిర్ నరనారాయణౌ తథా
ఈ రాక్షసుల వల్ల పుణ్యమైన, అపవిత్రమైన తీర్థాలు చుట్టుముట్టబడ్డాయి. ప్రభాస, భార్గవ, అగస్త్యుడు, నరనారాయణులు కూడా—
వసిష్ఠశ్ చ భరద్వాజో గోతమః కశ్యపో మనుః ఇత్యాదిమునిజుష్టాని ఋషితీర్థాని నారద
వశిష్ఠుడు, భరద్వాజుడు, గౌతముడు, కశ్యపుడు, మనువు—ఇలాంటి మహర్షులు, నారదా, ఈ ఋషితీర్థాలను పవిత్రం చేశారు.
అమ్బరీషో హరిశ్చన్ద్రో మాన్ధాతా మనుర్ ఏవ చ కురుః కనఖలశ్ చైవ భద్రాశ్వః సగరస్ తథా
అంబరీషుడు, హరిశ్చంద్రుడు, మాంధాత, మనువు, కురు, కనఖలుడు, భద్రాశ్వుడు, సాగరుడు కూడా—
అశ్వయూపో నాచికేతా వృషాకపిర్ అరిందమః ఇత్యాదిమానుషైర్ విప్ర నిర్మితాని శుభాని చ
అశ్వయూపుడు, నచికేత, వృషాకపి, అరిందముడు—ఇలాంటి మరికొంత మంది మానవులు, మునివరా, పుణ్యమైన తీర్థాలను స్థాపించారు.
యశసః ఫలభూత్యర్థం నిర్మితానీహ నారద స్వతోఉద్భూతాని దైవాని యత్ర క్వాపి జగత్త్రయే పుణ్యతీర్థాని తాన్య్ ఆహుస్ తీర్థభేదో మయోదితః
పేరు, ఫలం, ఐశ్వర్యం కోసం ఇవన్నీ ఇక్కడ నిర్మించబడ్డాయి, నారదా. మూడు లోకాలలో ఎన్నో చోట్ల స్వయంగా ఉద్భవించిన దైవతీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవే పవిత్రమైన తీర్థాలు. తీర్థాల వైవిధ్యం ఇదే అని నేను వివరించాను.
త్రిదైవత్యం తు యత్ తీర్థం సర్వేభ్యో హ్య్ ఉక్తమ్ ఉత్తమమ్ తస్య స్వరూపభేదం చ విస్తరేణ బ్రవీతు మే
మూడు దేవతలకు అంకితమైన తీర్థం అన్నిటికంటే శ్రేష్ఠమైనదని చెప్పబడింది. దాని రూపభేదాలను విస్తరంగా చెప్పు.
తావద్ అన్యాని తీర్థాని తావత్ తాః పుణ్యభూమయః తావద్ యజ్ఞాదయో యావత్ త్రిదైవత్యం న దృశ్యతే
మూడు దేవతల తీర్థం కనిపించేవరకు, ఇతర తీర్థాలు, పుణ్యభూములు, యజ్ఞాదులు కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.
గఙ్గేయం సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వకామప్రదాయినీ త్రిదైవత్యా మునిశ్రేష్ఠ తదుత్పత్తిమ్ అతః శృణు
సరితలలో గంగా అత్యుత్తమది, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది. అది మూడు దేవతలకు సంబంధించినది, మునిశ్రేష్ఠా. అందుకే దాని ఉద్భవాన్ని విను.
వర్షాణామ్ అయుతాత్ పూర్వం దేవకార్య ఉపస్థితే తారకో బలవాన్ ఆసీన్ మద్వరాద్ అతిగర్వితః
పదివేల సంవత్సరాల క్రితం, దేవతల పని సమీపించినప్పుడు, నా వరంతో తారకుడు బలవంతుడై, అతిగా గర్వించాడు.
దేవానాం పరమైశ్వర్యం హృతం తేన బలీయసా తతస్ తే శరణం జగ్ముర్ దేవాః సేన్ద్రపురోగమాః
ఆ బలవంతుడు దేవతల పరమాధికారాన్ని హరిచేశాడు. అప్పుడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు ఆశ్రయం కోసం వెళ్లారు.
క్షీరోదశాయినం దేవం జగతాం ప్రపితామహమ్ కృతాఞ్జలిపుటా దేవా విష్ణుమ్ ఊచుర్ అనన్యగాః
దేవతలు చేతులు జోడించి, పాలపొంగు సముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న జగత్పితామహుడైన విష్ణువును ఏకాగ్రతతో ప్రార్థించారు.
త్వం త్రాతా జగతాం నాథ దేవానాం కీర్తివర్ధన సర్వేశ్వర జగద్యోనే త్రయీమూర్తే నమో ఽస్తు తే
ప్రభూ! నీవే లోకాల రక్షకుడు, దేవతలకు కీర్తిని పెంచేవాడు, సర్వాధిపతి, జగత్కారణుడు, మూడు వేదాల స్వరూపుడవు—మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాము.
లోకస్రష్టాసురాన్ హన్తా త్వమ్ ఏవ జగతాం పతిః స్థిత్యుత్పత్తివినాశానాం కారణం త్వం జగన్మయ
నీవే లోకాల సృష్టికర్త, అసురులను సంహరించేవాడు, జగత్పతి. సృష్టి, స్థితి, లయాలకు కారణమైన పరిపూర్ణుడవు.
త్రాతా న కోప్య్ అస్తి జగత్త్రయే ఽపి శరీరిణాం సర్వవిపద్గతానామ్ త్వయా వినా వారిజపత్త్రనేత్ర తాపత్రయాణాం శరణం న చాన్యత్
మూడు లోకాలలో శరీరధారులకు, అన్ని కష్టాల్లో ఉన్నవారికి, కమలనేత్రా, నీ తప్ప మరొక రక్షకుడు లేడు. మూడు విధాల బాధలకు నీ తప్ప మరొక ఆశ్రయం లేదు.
పితా చ మాతా జగతో ఽఖిలస్య త్వమ్ ఏవ సేవాసులభో ఽసి విష్ణో ప్రసీద పాహీశ మహాభయేభ్యో శ్మదార్తిహన్తా వద కస్ త్వదన్యః
విష్ణూ! నీవే ఈ జగత్తుకు తండ్రి, తల్లి, సేవచేసేవారికి సులభంగా లభించేవాడవు. ప్రభూ, దయచూపి, మమ్మల్ని మహాభయాల నుంచి రక్షించు. నీకంటే మాకెవరూ బాధను తొలగించలేరు.
ఆదికర్తా వరాహస్ త్వం మత్స్యః కూర్మస్ తథైవ చ ఇత్యాదిరూపభేదైర్ నో రక్షసే భయ ఆగతే
నీవే ఆదికర్త, వరాహ రూపం, మత్స్య రూపం, కూర్మ రూపం—ఇలాంటి అనేక రూపాలతో మాపై విపత్తు వచ్చినప్పుడు రక్షిస్తావు.
హృతస్వామ్యాన్ సురగణాన్ హృతదారాన్ గతాపదః కస్మాన్ న రక్షసే దేవ అనన్యశరణాన్ హరే
దేవతలు తమ అధికారాన్ని కోల్పోయారు, భార్యలను కోల్పోయారు, స్థానాలు పోయాయి. ప్రభూ, హరి! నీ తప్ప మరొక ఆశ్రయం లేని వారిని ఎందుకు రక్షించడంలేదు?
తతః ప్రోవాచ భగవాఞ్ శేషశాయీ జగత్పతిః కస్మాచ్ చ భయమ్ ఆపన్నం తద్ బ్రువన్తు గతజ్వరాః తతః శ్రియః పతిం ప్రాహుస్ తం తారకవధం ప్రతి
అప్పుడు శేషునిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న జగత్తు యొక్క అధిపతి భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "మీరు భయపడకుండా నిజంగా ఏ కారణంతో భయపడుతున్నారో చెప్పండి." ఆ తరువాత, వారు శ్రీపతికి తారకాసురుని సంహారానికి సంబంధించిన విషయాన్ని వివరించారు.
తారకాద్ భయమ్ ఆపన్నం భీషణం రోమహర్షణమ్ న యుద్ధైస్ తపసా శాపైర్ హన్తుం నైవ క్షమా వయమ్
తారకుడి వల్ల మాకు భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచేంత భయం వచ్చింది. యుద్ధం, తపస్సు, శాపాలు — ఏవీ అతన్ని సంహరించలేవు.
అర్వాగ్దశాహాద్ యో బాలస్ తస్మాన్ మృత్యుమ్ అవాప్స్యతి తస్మాద్ దేవ న చాన్యేభ్యస్ తత్ర నీతిర్ విధీయతామ్
ఇంకా పది రోజులు గడిచిన తర్వాత పుట్టే శిశువు వల్ల అతనికి మరణం సంభవిస్తుంది. అందుకే దేవా, దానికి వేరే మార్గం వెతకకూడదు.
పునర్ నారాయణః ప్రాహ నాహం బలోత్కటః సురాః న మత్తో మదపత్యాచ్ చ న దేవేభ్యో వధో భవేత్
మళ్లీ నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: "దేవతలారా, నేను అంత బలవంతుడిని కాను. నా వల్ల, నా అధిపతి వల్ల, లేదా మిగతా దేవతల వల్ల అతనికి మరణం సంభవించదు."
ఈశ్వరాద్ యది జాయేత అపత్యం బహుశక్తికమ్ తస్మాద్ వధమ్ అవాప్నోతి తారకో లోకదారుణః
ఈశ్వరుని నుండి గొప్ప శక్తి కలిగిన సంతానం పుట్టినట్లయితే, ఆ భయంకరమైన తారకుడు అప్పుడు మరణిస్తాడు.
తద్ గచ్ఛామః సురాః సర్వే యతితుమ్ ఋషిభిః సహ భార్యార్థం ప్రథమో యత్నః కర్తవ్యః ప్రభవిష్ణుభిః
అందువల్ల మనమందరం ఋషులతో కలిసి భార్య కోసం ప్రయత్నించేందుకు వెళ్లుదాం. శక్తిశాలులు ముందుగా ప్రయత్నం చేయాలి.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సురగణా జగ్ముస్ తే చ నగోత్తమమ్ హిమవన్తం రత్నమయం మేనాం చ హిమవత్ప్రియామ్
అవును అని చెప్పి దేవతల సమూహం రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఉత్తమమైన పర్వతమైన హిమవంతుని వద్దకు, ఆయన ప్రియమైన మేనాతో కలిసి వెళ్లారు.
ఇదమ్ ఊచుః సర్వ ఏవ సభార్యం తుహినం గిరిమ్
అందరూ కలిసి హిమవంతుడు మరియు ఆయన భార్యకు ఈ మాటలు చెప్పారు.
దాక్షాయణీ లోకమాతా యా శక్తిః సంస్థితా గిరౌ బుద్ధిః ప్రజ్ఞా ధృతిర్ మేధా లజ్జా పుష్టిః సరస్వతీ
దక్షుని కుమార్తె, జగతికి తల్లి, ఆ శక్తి పర్వతంపై స్థిరంగా ఉన్నది — ఆమె బుద్ధి, జ్ఞానం, స్థైర్యం, మేధ, లజ్జ, పోషణ, సరస్వతి కూడా.
ఏవం త్వ్ అనేకధా లోకే యా స్థితా లోకపావనీ దేవానాం కార్యసిద్ధ్యర్థం యువయోర్ గర్భమ్ ఆవిశత్
ఇలా అనేక రూపాలలో లోకాన్ని పవిత్రం చేసే ఆమె, దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం మీ ఇద్దరి గర్భంలో ప్రవేశిస్తుంది.
సముత్పన్నా జగన్మాతా శంభోః పత్నీ భవిష్యతి అస్మాకం భవతాం చాపి పాలనీ చ భవిష్యతి
ఆమె పుట్టిన తరువాత జగత్తుకు తల్లిగా, శంభువుకు భార్యగా, మాకు మరియు మీకు రక్షకురాలిగా ఉంటుంది.
హిమవాన్ అపి తద్ వాక్యం సురాణామ్ అభినన్ద్య చ మేనా చాపి మహోత్సాహా అస్త్వ్ ఇత్య్ ఏవం వచో ఽబ్రవీత్
దేవతల మాటలను హిమవంతుడు ఆనందంతో, మేనా మహోత్సాహంతో, 'అలా జరగాలి' అని అన్నారు.