అరున్ధతీ యథా స్త్రీణాం సతీనాం శ్రేష్ఠతాం గతా తథా సమస్తతీర్థానాం శ్రేష్ఠం తత్ పురుషోత్తమమ్
స్త్రీలలో అరుంధతి సతీధర్మంలో శ్రేష్ఠతను పొందినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం శ్రేష్ఠమైనది.
యథా సమస్తవిద్యానాం మోక్షవిద్యా పరా స్మృతా తథా సమస్తతీర్థానాం శ్రేష్ఠం తత్ పురుషోత్తమమ్
అన్ని విద్యల్లో మోక్షవిద్యను పరమమైనదిగా భావించినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం శ్రేష్ఠమైనది.
మనుష్యాణాం యథా రాజా ధేనూనామ్ అపి కామధుక్ తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
మనుష్యుల్లో రాజు ముఖ్యుడు అయినట్టు, ఆవుల్లో కామధేను శ్రేష్ఠమైనట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
సువర్ణం సర్వరత్నానాం సర్పాణాం వాసుకిర్ యథా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
రత్నాల్లో బంగారం శ్రేష్ఠమైనట్టు, పాముల్లో వాసుకి ముఖ్యుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అత్యుత్తమమైనది.
ప్రహ్లాదః సర్వదైత్యానాం రామః శస్త్రభృతాం యథా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
దైత్యుల్లో ప్రహ్లాదుడు శ్రేష్ఠుడు అయినట్టు, ఆయుధధారుల్లో రాముడు అగ్రగణ్యుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అత్యుత్తమమైనది.
ఝషాణాం మకరో యద్వన్ మృగాణాం మృగరాడ్ యథా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
జలచరాల్లో మకరం ముఖ్యమైనట్టు, మృగాల్లో సింహం శ్రేష్ఠమైనట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
సముద్రాణాం యథా శ్రేష్ఠః క్షీరోదః సరితాం పతిః తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
సముద్రాల్లో పాలసముద్రం శ్రేష్ఠమైనట్టు, నదుల్లో అధిపతి ముఖ్యుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అత్యుత్తమమైనది.
వరుణో యాదసాం యద్వద్ యమః సంయమినాం యథా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
యాదసుల్లో వరుణుడు ముఖ్యుడు అయినట్టు, నియమితులలో యముడు శ్రేష్ఠుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
దేవర్షీణాం యథా శ్రేష్ఠో నారదో మునిసత్తమాః తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
మునిశ్రేష్ఠులారా! దేవర్షుల్లో నారదుడు శ్రేష్ఠుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అత్యుత్తమమైనది.
ధాతూనాం కాఞ్చనం యద్వత్ పవిత్రాణాం చ దక్షిణా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
లోహాల్లో బంగారం శ్రేష్ఠమైనట్టు, పవిత్రతలకు దక్షిణా ముఖ్యమైనట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
ప్రజాపతిర్ యథా దక్ష ఋషీణాం కశ్యపో యథా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
ప్రజాపతుల్లో దక్షుడు ముఖ్యుడు అయినట్టు, ఋషుల్లో కశ్యపుడు శ్రేష్ఠుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అత్యుత్తమమైనది.
గ్రహాణాం భాస్కరో యద్వన్ మన్త్రాణాం ప్రణవో యథా తథా సమస్తతీర్థానాం వరిష్ఠం పురుషోత్తమమ్
గ్రహాల్లో సూర్యుడు ముఖ్యుడు అయినట్టు, మంత్రాల్లో ప్రణవం శ్రేష్ఠమైనట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
అశ్వమేధస్ తు యజ్ఞానాం యథా శ్రేష్ఠః ప్రకీర్తితః తథా సమస్తతీర్థానాం క్షేత్రం చ తద్ ద్విజోత్తమాః
యజ్ఞాల్లో అశ్వమేధం శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడినట్టు, ద్విజోత్తములారా! అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో ఆ క్షేత్రం అగ్రస్థానంలో ఉంది.
ఓషధీనాం యథా ధాన్యం తృణేషు తృణరాడ్ యథా తథా సమస్తతీర్థానామ్ ఉత్తమం పురుషోత్తమమ్
ఔషధుల్లో ధాన్యం శ్రేష్ఠమైనట్టు, గడ్డి రకాలలో గడ్డి రాజు ముఖ్యుడు అయినట్టు, అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో పురుషోత్తమం అత్యుత్తమమైనది.
యథా సమస్తతీర్థానాం ధర్మః సంసారతారకః తథా సమస్తతీర్థానాం శ్రేష్ఠం తత్ పురుషోత్తమమ్
ఎలా అన్ని పవిత్ర నదుల ధర్మం జనులను సంసారసాగరం దాటి పోవడానికి సహాయపడుతుందో, అలాగే అన్ని పవిత్ర స్థలాల్లోనూ పరమ పురుషుడు అత్యుత్తముడు.
సర్వేషాం చైవ తీర్థానాం క్షేత్రాణాం చ ద్విజోత్తమాః జపహోమవ్రతానాం చ తపోదానఫలాని చ
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అన్ని పవిత్ర నదులు, క్షేత్రాలు, జపాలు, హోమాలు, వ్రతాలు, తపస్సులు, దానాలు — వీటన్నింటి ఫలితాలు ఇలా ఉన్నాయి.
న తత్ పశ్యామి భో విప్రా యత్ తేన సదృశం భువి కిం చాత్ర బహునోక్తేన భాషితేన పునః పునః
ఓ బ్రాహ్మణులారా! భూమిపై దానికి సమానం ఏదీ నాకు కనిపించదు; మళ్లీ మళ్లీ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు?
సత్యం సత్యం పునః సత్యం క్షేత్రం తత్ పరమం మహత్ పురుషాఖ్యం సకృద్ దృష్ట్వా సాగరామ్భఃసమాప్లుతమ్
నిజమే, నిజమే, మళ్లీ నిజమే — ఆ క్షేత్రం ఎంతో గొప్పది. పరమ పురుషుడనే ఆ స్థలాన్ని ఒక్కసారి చూసినవాడు, సముద్రంలో స్నానం చేసినట్టు పవిత్రుడవుతాడు.
బ్రహ్మవిద్యాం సకృజ్ జ్ఞాత్వా గర్భవాసో న విద్యతే హరేః సంనిహితే స్థాన ఉత్తమే పురుషోత్తమే
బ్రహ్మజ్ఞానం ఒక్కసారి తెలిసినవాడు, మళ్లీ గర్భంలో జన్మించడు; హరిదేవుడు ఉన్న పరమమైన పురుషోత్తమ క్షేత్రంలో అలా జరుగుతుంది.
సంవత్సరమ్ ఉపాసీత మాసమాత్రమ్ అథాపి వా తేన జప్తం హుతం తేన తేన తప్తం తపో మహత్
వారు అక్కడ ఏడాది పాటు లేదా కనీసం నెలరోజులు పూజ చేయాలి. అక్కడ చేసిన జపం, హోమం, తపస్సు — ఏది చేసినా అది మహత్తర ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
స యాతి పరమం స్థానం యత్ర యోగేశ్వరో హరిః భుక్త్వా భోగాన్ విచిత్రాంశ్ చ దేవయోషిత్సమన్వితః
అతడు హరి యోగేశ్వరుడు ఉన్న పరమ స్థానాన్ని చేరుకుంటాడు. అక్కడ దేవతా స్త్రీలతో కలసి అనేక రకాల ఆనందాలను అనుభవిస్తాడు.
కల్పాన్తే పునర్ ఆగత్య మర్త్యలోకే నరోత్తమః జాయతే యోగినాం విప్రా జ్ఞానజ్ఞేయోద్యతో గృహే
కాలాంతంలో మళ్ళీ మానవ లోకానికి వచ్చి, ఉత్తముడు యోగుల ఇంట్లో లేదా బ్రాహ్మణుల ఇంట్లో జన్మించి, జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవడంలో నిమగ్నుడవుతాడు.
సంప్రాప్య వైష్ణవం యోగం హరేః స్వచ్ఛన్దతాం వ్రజేత్ కల్పవృక్షస్య రామస్య కృష్ణస్య భద్రయా సహ
వైష్ణవ యోగాన్ని పొందినవాడు, హరిదేవుని స్వేచ్ఛను, కల్పవృక్షాన్ని, రాముడిని, కృష్ణుడిని, భద్రతో కలిసి పొందుతాడు.
మార్కణ్డేయేన్ద్రద్యుమ్నస్య మాహాత్మ్యం మాధవస్య చ స్వర్గద్వారస్య మాహాత్మ్యం సాగరస్య విధిః క్రమాత్
మార్కండేయుడు, ఇంద్రద్యుమ్నుడు, మాధవుని గొప్పతనం, స్వర్గ ద్వారపు మహిమ, సముద్ర నియమం — ఇవన్నీ క్రమంగా వివరించబడినవి.
మార్జనస్య యథాకాలే భాగీరథ్యాః సమాగమమ్ సర్వమ్ ఏతన్ మయా ఖ్యాతం యత్ పరం శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛథ
శుద్ధి చేయడానికి సరైన సమయం, భాగీరథి నదితో కలయిక — మీరు వినాలనుకున్న పరమార్థం అన్నీ నేను వివరించాను.
ఇన్ద్రద్యుమ్నస్య మాహాత్మ్యమ్ ఏతచ్ చ కథితం మయా సర్వాశ్చర్యం సమాఖ్యాతం రహస్యం పురుషోత్తమమ్ పురాణం పరమం గుహ్యం ధన్యం సంసారమోచనమ్
ఇంద్రద్యుమ్నుని మహిమను నేను చెప్పాను; అన్ని అద్భుతాలు వివరించాను; పురుషోత్తముని రహస్యమైన, పురాతనమైన, అత్యంత గుప్తమైన, మంగళకరమైన, సంసార విమోచనమైన విషయాన్ని వివరించాను.
నహి నస్ తృప్తిర్ అస్తీహ శృణ్వతాం తీర్థవిస్తరమ్ పునర్ ఏవ పరం గుహ్యం వక్తుమ్ అర్హస్య్ అశేషతః పరం తీర్థస్య మాహాత్మ్యం సర్వతీర్థోత్తమోత్తమమ్
ఈ పవిత్ర స్థలాల విశేషాలను విన్నా మాకు ఇంకా తృప్తి కలగలేదు. మళ్లీ మళ్లీ, అన్ని పవిత్ర క్షేత్రాల్లో అత్యుత్తమమైన దాని పరమ మహిమను పూర్తిగా వివరించండి.
ఇమమ్ ఏవ పురా ప్రశ్నం పృష్టో ఽస్మి ద్విజసత్తమాః నారదేన ప్రయత్నేన తదా తం ప్రోక్తవాన్ అహమ్
ఈ ప్రశ్నను పురాతన కాలంలో నారదుడు ఎంతో శ్రద్ధతో నన్ను అడిగాడు, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా! అప్పుడు నేను అతనికి వివరించాను.
తపసో యజ్ఞదానానాం తీర్థానాం పావనం స్మృతమ్ సర్వం శ్రుతం మయా త్వత్తో జగద్యోనే జగత్పతే
తపస్సు, యజ్ఞం, దానం — వీటిలో పవిత్ర నదులు పవిత్రతనిచ్చేవిగా గుర్తించబడ్డాయి. ఈ విషయాన్ని నేను నీ నుండి విన్నాను, ఓ జగద్యోని, జగత్పతీ!
కియన్తి సన్తి తీర్థాని స్వర్గమర్త్యరసాతలే సర్వేషామ్ ఏవ తీర్థానాం సర్వదా కిం విశిష్యతే
స్వర్గంలో, భూమిపై, పాతాళంలో ఎంతెంత పవిత్ర క్షేత్రాలు ఉన్నాయి? వాటన్నింటిలో ఎప్పుడూ అత్యుత్తమమైనది ఏది?