జలే స్థలే చ పాతాలే స్వర్గలోకే ఽమ్బరే నగే అవష్టభ్య ఇదం సర్వమ్ ఆస్తే నారాయణః ప్రభుః
నీటిలో, భూమిపై, పాతాళంలో, స్వర్గంలో, ఆకాశంలో, పర్వతంపై—ఈ సమస్తాన్ని వ్యాపించి, నారాయణుడు ప్రభువుగా నిలిచివున్నాడు.
కిం చాత్ర బహునోక్తేన జగద్ ఏతచ్ చరాచరమ్ బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తం సర్వం నారాయణాత్మకమ్
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం అవసరం లేదు; ఈ జగత్తు అంతా—చలించే, అచలమైనది—బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు అన్నీ నారాయణుని స్వరూపమే.
నారాయణాత్ పరం కించిన్ నేహ పశ్యామి భో ద్విజాః తేన వ్యాప్తమ్ ఇదం సర్వం దృశ్యాదృశ్యం చరాచరమ్
ఓ ద్విజులారా! నారాయణునికి మించినదేమీ ఇక్కడ కనిపించదు; ఆయన ద్వారా ఈ జగత్తు అంతా—కనిపించేది, కనిపించనిది, చలించేది, అచలమైనది—వ్యాపించివుంది.
ఆపో హ్య్ ఆయతనం విష్ణోః స చ ఏవామ్భసాం పతిః తస్మాద్ అప్సు స్మరేన్ నిత్యం నారాయణమ్ అఘాపహమ్
నీళ్ళు నిజంగా విష్ణువు నివాసస్థానం, ఆయన నీళ్ళకు అధిపతి; అందువల్ల ఎప్పుడూ నీటిలో పాపాలను తొలగించే నారాయణుని స్మరించాలి.
స్నానకాలే విశేషేణ చోపస్థాయ జలే శుచిః స్మరేన్ నారాయణం ధ్యాయేద్ ధస్తే కాయే చ విన్యసేత్
ప్రత్యేకంగా స్నానం సమయంలో, నీటికి దగ్గరగా శుద్ధిగా ఉండి, నారాయణుని స్మరిస్తూ, ధ్యానం చేసి, మంత్రాన్ని చేతులకు, శరీరానికి ఉంచాలి.
ఓంకారం చ నకారం చ అఙ్గుష్ఠే హస్తయోర్ న్యసేత్ శేషైర్ హస్తతలం యావత్ తర్జన్యాదిషు విన్యసేత్
'ఓం' అక్షరం, 'న' అక్షరాన్ని రెండు చేతుల అంగుళీలపై ఉంచి, మిగతా అక్షరాలను చేతి తలంపై, చూపుడు వేలు మొదలైనవాటిపై ఉంచాలి.
ఓంకారం వామపాదే తు నకారం దక్షిణే న్యసేత్ మోకారం వామకట్యాం తు నాకారం దక్షిణే న్యసేత్
ఓం అనే అక్షరాన్ని ఎడమ కాలికి, 'న' అనే అక్షరాన్ని కుడి కాలికి, 'మో' అనే అక్షరాన్ని ఎడమ నడుముకు, 'న' అనే అక్షరాన్ని కుడి నడుముకు ఉంచాలి.
రాకారం నాభిదేశే తు యకారం వామబాహుకే ణాకారం దక్షిణే న్యస్య యకారం మూర్ధ్ని విన్యసేత్
'ర' అనే అక్షరాన్ని నాభి వద్ద, 'య' అనే అక్షరాన్ని ఎడమ చేయికి, 'ణ' అనే అక్షరాన్ని కుడి చేయికి, 'య' అనే అక్షరాన్ని తలపై ఉంచాలి.
అధశ్ చోర్ధ్వం చ హృదయే పార్శ్వతః పృష్ఠతో ఽగ్రతః ధ్యాత్వా నారాయణం పశ్చాద్ ఆరభేత్ కవచం బుధః
పైకి, కిందకి, హృదయంలో, రెండు వైపులా, వెనుక, ముందు — ఇలా నారాయణుని ధ్యానించి, ఆ తరువాత జ్ఞాని కవచాన్ని ప్రారంభించాలి.
పూర్వే మాం పాతు గోవిన్దో దక్షిణే మధుసూదనః పశ్చిమే శ్రీధరో దేవః కేశవస్ తు తథోత్తరే
తూర్పున గోవిందుడు నన్ను కాపాడాలని, దక్షిణ దిశలో మధుసూదనుడు, పడమరలో శ్రీధరుడు, ఉత్తర దిశలో కేశవుడు నన్ను రక్షించాలని కోరుకుంటాను.
పాతు విష్ణుస్ తథాగ్నేయే నైరృతే మాధవో ఽవ్యయః వాయవ్యే తు హృషీకేశస్ తథేశానే చ వామనః
అగ్నికోణంలో విష్ణువు, నైరుతి దిశలో అవ్యయుడైన మాధవుడు, వాయవ్యంలో హృషీకేశుడు, ఈశాన్యంలో వామనుడు నన్ను కాపాడాలని కోరుకుంటాను.
భూతలే పాతు వారాహస్ తథోర్ధ్వం చ త్రివిక్రమః కృత్వైవం కవచం పశ్చాద్ ఆత్మానం చిన్తయేత్ తతః
భూమిపై వరాహుడు, పైభాగంలో త్రివిక్రముడు నన్ను కాపాడాలని కోరుకుంటాను. ఇలా కవచాన్ని ధరించిన తరువాత, తాను తానే ధ్యానించాలి.
అహం నారాయణో దేవః శఙ్ఖచక్రగదాధరః ఏవం ధ్యాత్వా తదాత్మానమ్ ఇమం మన్త్రమ్ ఉదీరయేత్
నేనే నారాయణుడు, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన దేవుడు అని ధ్యానించి, ఆత్మను అలా భావించి, ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
త్వమ్ అగ్నిర్ ద్విపదాం నాథ రేతోధాః కామదీపనః ప్రధానః సర్వభూతానాం జీవానాం ప్రభుర్ అవ్యయః
నీవే అగ్ని, రెండు కాళ్లవారికి అధిపతి, సంతానాన్ని కలిగించేవాడు, కోరికలను రగిలించేవాడు, సమస్త భూతాలకు ప్రధానుడు, జీవులకు అవినాశి ప్రభువు.
అమృతస్యారణిస్ త్వం హి దేవయోనిర్ అపాం పతే వృజినం హర మే సర్వం తీర్థరాజ నమో ఽస్తు తే
నీవే అమృతానికి కారణమైన అరణి, దేవతలకు జన్మస్థానం, జలాలకు అధిపతి. రాజులా, నా పాపాలన్నీ తొలగించు. తీర్థాధిపతీ! నీకు నమస్కారం.
ఏవమ్ ఉచ్చార్య విధివత్ తతః స్నానం సమాచరేత్ అన్యథా భో ద్విజశ్రేష్ఠాః స్నానం తత్ర న శస్యతే
ఇలా నియమానుసారం మంత్రాన్ని ఉచ్చరించిన తరువాత, స్నానం చేయాలి. లేకపోతే, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అక్కడ స్నానం శ్రేయస్కరం కాదు.
కృత్వా తు వైదికైర్ మన్త్రైర్ అభిషేకం చ మార్జనమ్ అన్తర్ జలే జపేత్ పశ్చాత్ త్రిర్ ఆవృత్త్యాఘమర్షణమ్
వేదమంత్రాలతో అభిషేకం, శుద్ధి చేసి, నీళ్లలో ఉండగా ఆఘమర్షణ మంత్రాన్ని మూడుసార్లు జపించాలి.
హయమేధో యథా విప్రాః సర్వపాపహరః క్రతుః తథాఘమర్షణం చాత్ర సూక్తం సర్వాఘనాశనమ్
విప్రులారా! యజ్ఞాలలో హయమేధం ఎలా అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుందో, ఇక్కడ ఆఘమర్షణ సూక్తం కూడా అన్ని దోషాలను నశింపజేస్తుంది.
ఉత్తీర్య వాససీ ధౌతే నిర్మలే పరిధాయ వై ప్రాణాన్ ఆయమ్య చాచమ్య సంధ్యాం చోపాస్య భాస్కరమ్
స్నానం చేసి, శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించి, ప్రాణాయామం చేసి, ఆచమనం చేసి, సంధ్యాకాలంలో సూర్యుని పూజించాలి.
ఉపతిష్ఠేత్ తతశ్ చోర్ధ్వం క్షిప్త్వా పుష్పజలాఞ్జలిమ్ ఉపస్థాయోర్ధ్వబాహుశ్ చ తల్లిఙ్గైర్ భాస్కరం తతః
తర్వాత, నిలబడి, పుష్పాలు, నీళ్లు చేతిలో పెట్టి, చేతులు పైకి ఎత్తి, ఆ విధంగా సూర్యుని ఆరాధించాలి.
గాయత్రీం పావనీం దేవీం జపేద్ అష్టోత్తరం శతమ్ అన్యాంశ్ చ సౌరమన్త్రాంశ్ చ జప్త్వా తిష్ఠన్ సమాహితః
పవిత్రమైన గాయత్రీ దేవిని నూరెడు ఎనిమిది సార్లు జపించి, ఇతర సౌర మంత్రాలను కూడా స్థిరంగా నిలబడి ధ్యానంతో జపించాలి.
కృత్వా ప్రదక్షిణం సూర్యం నమస్కృత్యోపవిశ్య చ స్వాధ్యాయం ప్రాఙ్ముఖః కృత్వా తర్పయేద్ దైవతాన్య్ ఋషీన్
సూర్యుని ప్రదక్షిణ చేసి, నమస్కరించి, తూర్పు దిశగా కూర్చొని, స్వాధ్యాయం చేసి, దేవతలకు, ఋషులకు తర్పణం చేయాలి.
మనుష్యాంశ్ చ పితౄంశ్ చాన్యాన్ నామగోత్రేణ మన్త్రవిత్ తోయేన తిలమిశ్రేణ విధివత్ సుసమాహితః
మంత్రజ్ఞుడు, ఇతర మనుషులకు, పితృదేవతలకు వారి పేరు, గోత్రంతో, నిమ్మిన జాగ్రత్తతో, నీలితో కలిపిన నీటిని సమర్పించాలి.
తర్పణం దేవతానాం చ పూర్వం కృత్వా సమాహితః అధికారీ భవేత్ పశ్చాత్ పితౄణాం తర్పణే ద్విజః
ముందుగా దేవతలకు తర్పణం చేసి, ఏకాగ్రతతో, ఆ తరువాత ద్విజుడు పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడానికి అర్హత పొందుతాడు.
శ్రాద్ధే హవనకాలే చ పాణినైకేన నిర్వపేత్ తర్పణే తూభయం కుర్యాద్ ఏష ఏవ విధిః సదా
శ్రాద్ధం లేదా హవనం చేసే సమయంలో ఒక చేతితోనే నైవేద్యం సమర్పించాలి. తర్పణం చేయాలంటే మాత్రం రెండు చేతులతో చేయాలి. ఇదే ఎప్పుడూ పాటించాల్సిన నియమం.
అన్వారబ్ధేన సవ్యేన పాణినా దక్షిణేన తు తృప్యతామ్ ఇతి సిఞ్చేత్ తు నామగోత్రేణ వాగ్యతః
ఎడమ చేయి క్రింద పెట్టి, కుడి చేతితో నీళ్లు పోయాలి. 'వారు తృప్తి చెందాలి' అని పేర్లు, గోత్రాలు స్పష్టంగా పలుకుతూ తర్పణం చేయాలి.
కాయస్థైర్ యస్ తిలైర్ మోహాత్ కరోతి పితృతర్పణమ్ తర్పితాస్ తేన పితరస్ త్వఙ్మాంసరుధిరాస్థిభిః
అజ్ఞానంతో శరీరంపై నువ్వుల్ని పెట్టుకుని పితృ తర్పణం చేస్తే, తండ్రులు మన చర్మం, మాంసం, రక్తం, ఎముకలతోనే తృప్తి చెందుతారు.
అఙ్గస్థైర్ న తిలైః కుర్యాద్ దేవతాపితృతర్పణమ్ రుధిరం తద్ భవేత్ తోయం ప్రదాతా కిల్బిషీ భవేత్
శరీర భాగాలపై నువ్వులు పెట్టి దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు తర్పణం చేయకూడదు. అలా చేస్తే నీరు రక్తంగా మారుతుంది, ఇచ్చేవాడు పాపి అవుతాడు.
భూమ్యాం యద్ దీయతే తోయం దాతా చైవ జలే స్థితః వృథా తన్ మునిశార్దూలా నోపతిష్ఠతి కస్యచిత్
భూమిపై నీళ్లు ఇస్తూ, ఇచ్చేవాడు నీళ్లలో నిలబడి ఉంటే, ఆ నీరు వ్యర్థం అవుతుంది, ఎవరికీ చేరదు.
స్థలే స్థిత్వా జలే యస్ తు ప్రయచ్ఛేద్ ఉదకం నరః పితౄణాం నోపతిష్ఠేత సలిలం తన్ నిరర్థకమ్
భూమిపై నిలబడి, నీళ్లలో ఉండగా నీళ్లు ఇస్తే, ఆ నీరు పితృదేవతలకు చేరదు; అది వృథా అవుతుంది.