మేరుం చ సర్వరత్నాఢ్యం అపశ్యత్ కనకాచలమ్ నానారత్నాన్వితైః శృఙ్గైర్ భూషితం బహుకన్దరమ్
అతడు అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడిన, బంగారు పర్వతమైన మెరును చూశాడు. ఆ పర్వతం వివిధ రత్నాలతో మెరుస్తున్న శిఖరాలతో, అనేక గుహలతో అలంకరించబడింది.
నానామునిజనాకీర్ణం నానావృక్షవనాకులమ్ నానాసత్త్వసమాయుక్తం నానాశ్చర్యసమన్వితమ్
అది అనేక మునులతో నిండిపోయి, రకరకాల అడవులు, తోటలతో కప్పబడి, ఎన్నో జంతువులతో కూడి, అనేక ఆశ్చర్యాలతో అలంకరించబడింది.
వ్యాఘ్రైః సింహైర్ వరాహైశ్ చ చామరైర్ మహిషైర్ గజైః మృగైః శాఖామృగైశ్ చాన్యైర్ భూషితం సుమనోహరమ్
ఆ పర్వతాన్ని పులులు, సింహాలు, పందులు, జింకలు, మేకలు, మహిషాలు, ఏనుగులు, కోతులు, ఇంకా ఇతర జంతువులు అలంకరించాయి. అందువల్ల అది ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది.
శక్రాద్యైర్ వివిధైర్ దేవైః సిద్ధచారణపన్నగైః మునియక్షాప్సరోభిశ్ చ వృతైశ్ చాన్యైః సురాలయైః
అది ఇంద్రుడు మొదలైన వివిధ దేవతలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, పన్నగులు, మునులు, యక్షులు, అప్సరసలు మరియు ఇతర దేవతా సమూహాలతో నిండి ఉంది.
ఏవం సుమేరుం శ్రీమన్తమ్ అపశ్యన్ మునిసత్తమః పర్యటన్ స తదా విప్రస్ తస్య బాలస్య చోదరే
అలా, ఆ మహర్షి ఆ బాలుని శరీరంలో సంచరిస్తూ, ఆ మహిమాన్వితమైన సుమేరు పర్వతాన్ని చూశాడు.
హిమవన్తం హేమకూటం నిషధం గన్ధమాదనమ్ శ్వేతం చ దుర్ధరం నీలం కైలాసం మన్దరం గిరిమ్
అతడు హిమవంతు, హేమకూటం, నిషధం, గంధమాదనం, శ్వేతం, దుర్ధరం, నీలం, కైలాసం, మందర పర్వతాలను చూశాడు.
మహేన్ద్రం మలయం విన్ధ్యం పారియాత్రం తథార్బుదమ్ సహ్యం చ శుక్తిమన్తం చ మైనాకం వక్రపర్వతమ్
అలాగే, మహేంద్రం, మలయ పర్వతం, వింధ్యం, పారియాత్రం, అర్బుదం, సహ్యం, శుక్తిమంతం, మైనాకం, వక్రపర్వతాన్ని కూడా చూశాడు.
ఏతాశ్ చాన్యాశ్ చ బహవో యావన్తః పృథివీధరాః తతస్ తాంస్ తు మునిశ్రేష్ఠాః సో ఽపశ్యద్ రత్నభూషితాన్
ఇవి కాకుండా, భూమిని మోయు మరెన్నో పర్వతాలను, అవన్నీ రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉండగా, ఆ మహర్షి చూసాడు.
కురుక్షేత్రం చ పాఞ్చాలాన్ మత్స్యాన్ మద్రాన్ సకేకయాన్ బాహ్లీకాన్ శూరసేనాంశ్ చ కాశ్మీరాంస్ తఙ్గణాన్ ఖసాన్
అతడు కురుక్షేత్రం, పాంచాళ దేశాలు, మత్స్యులు, మద్రులు, కేకయులు, బాహ్లీకులు, శూరసేనులు, కాశ్మీరు, తంగణ, ఖస దేశాలను చూశాడు.
పార్వతీయాన్ కిరాతాంశ్ చ కర్ణప్రావరణాన్ మరూన్ అన్త్యజాన్ అన్త్యజాతీంశ్ చ సో ఽపశ్యత్ తస్య చోదరే
అతడు పర్వతవాసులు, కిరాతులు, చెవి అలంకారాలు ధరించినవారు, ఎడారి ప్రజలు, అంత్యజులు, ఇంకా ఇతర అంత్యజ జాతులను ఆ బాలుని శరీరంలో చూశాడు.
మృగాఞ్ శాఖామృగాన్ సింహాన్ వరాహాన్ సృమరాఞ్ శశాన్ గజాంశ్ చాన్యాంస్ తథా సత్త్వాన్ సో ఽపశ్యత్ తస్య చోదరే
అతడు జింకలు, కోతులు, సింహాలు, పందులు, హైనాలు, ముయ్యాలు, ఏనుగులు మరియు ఇతర జంతువులను ఆ బాలుని శరీరంలో చూశాడు.
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని గ్రామాశ్ చ నగరాణి చ కృషిగోరక్షవాణిజ్యం క్రయవిక్రయణం తథా
భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, గ్రామాలు, పట్టణాలు, వ్యవసాయం, పశుపోషణ, వ్యాపారం, కొనుగోలు, అమ్మకం అన్నిటినీ అతడు చూశాడు.
శక్రాదీన్ విబుధాఞ్ శ్రేష్ఠాంస్ తథాన్యాంశ్ చ దివౌకసః గన్ధర్వాప్సరసో యక్షాన్ ఋషీంశ్ చైవ సనాతనాన్
అతడు ఇంద్రుడు మొదలైన ప్రముఖ దేవతలు, ఇతర ఆకాశవాసులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, ప్రాచీన ఋషులను చూశాడు.
దైత్యదానవసంఘాంశ్ చ నాగాంశ్ చ మునిసత్తమాః సింహికాతనయాంశ్ చైవ యే చాన్యే సురశత్రవః
అతడు దైత్య, దానవ సమూహాలు, నాగులు, మహర్షులు, సింహికా కుమారులు, ఇంకా ఇతర దేవతలకు శత్రువులను చూశాడు.
యత్ కించిత్ తేన లోకే ఽస్మిన్ దృష్టపూర్వం చరాచరమ్ అపశ్యత్ స తదా సర్వం తస్య కుక్షౌ ద్విజోత్తమాః
ఈ లోకంలో కదిలే, కదలని ఏదైనా ఇంతకుముందు ఎవరు చూసినదైనా, ఆ మహర్షి ఆ బాలుని కడుపులో అన్నిటినీ అప్పట్లో చూశాడు.
అథవా కిం బహూక్తేన కీర్తితేన పునః పునః బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తం యత్ కించిత్ సచరాచరమ్
ఇంకా ఎంత చెప్పినా అవసరం లేదు. బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు, కదిలే, కదలని ఏదైనా ఉన్నదంతా —
భూర్లోకం చ భువర్లోకం స్వర్లోకం చ ద్విజోత్తమాః మహర్ జనస్ తపః సత్యమ్ అతలం వితలం తథా
భూలోకం, భువర్లోకం, స్వర్లోకం, మహర్, జనస్, తపో, సత్యం, అతలం, వితలం అన్నిటినీ అతడు చూశాడు.
పాతాలం సుతలం చైవ వితలం చ రసాతలమ్ మహాతలం చ బ్రహ్మాణ్డమ్ అపశ్యత్ తస్య చోదరే
పాతాళం, సుతలం, వితలం, రసాతలం, మహాతలం, ఇంకా బ్రహ్మాండాన్ని కూడా అతడు ఆ బాలుని కడుపులో చూశాడు.
అవ్యాహతా గతిస్ తస్య తదాభూద్ ద్విజసత్తమాః ప్రసాదాత్ తస్య దేవస్య స్మృతిలోపశ్ చ నాభవత్
ఆ సమయానికి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ దేవుని అనుగ్రహంతో అతని ప్రయాణానికి ఎలాంటి అడ్డంకీ లేదు. అతనికి జ్ఞాపకశక్తి కూడా తగ్గిపోలేదు.
భ్రమమాణస్ తదా కుక్షౌ కృత్స్నం జగద్ ఇదం ద్విజాః నాన్తం జగామ దేహస్య తస్య విష్ణోః కదాచన
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణులారా, అతను ఆ గర్భంలో తిరుగుతూ ఉన్నప్పటికీ, ఆ విష్ణువు శరీరానికి అంతం ఎప్పుడూ కనిపించలేదు. అందులో మొత్తం జగత్తు ఉన్నా, చివర దొరకలేదు.
యదాసౌ నాగతశ్ చాన్తం తస్య దేహస్య భో ద్విజాః తదా తం వరదం దేవం శరణం గతవాన్ మునిః
బ్రాహ్మణులారా, ఆ శరీరానికి చివర కనిపించకపోయినప్పుడు, ఆ ముని వరాలిచ్చే ఆ దేవుని ఆశ్రయంగా వెళ్ళాడు.
తతో ఽసౌ సహసా విప్రా వాయువేగేన నిఃసృతః మహాత్మనో ముఖాత్ తస్య వివృతాత్ పురుషస్య సః
ఆ తర్వాత, బ్రాహ్మణులారా, ఆ మహాత్ముడైన పురుషుని తెరిచిన నోటి నుండి గాలి వేగంతో అకస్మాత్తుగా బయటికి వచ్చాడు.
స నిష్క్రమ్యోదరాత్ తస్య బాలస్య మునిసత్తమాః పునశ్ చైకార్ణవామ్ ఉర్వీమ్ అపశ్యజ్ జనవర్జితామ్
మహర్షులారా, అతను ఆ బాలుని పొట్ట నుండి బయటికి వచ్చి, మళ్లీ జనులు లేని, ఒకే ఒక సముద్రంగా ఉన్న భూమిని చూశాడు.
పూర్వదృష్టం చ తం దేవం దదర్శ శిశురూపిణమ్ శాఖాయాం వటవృక్షస్య పర్యఙ్కోపరి సంస్థితమ్
అతను మునుపు చూసినట్టే, ఆ దేవుడిని మళ్లీ చూశాడు. వటవృక్షం కొమ్మపై పరుపు మీద కూర్చున్న చిన్నపిల్ల రూపంలో ఉన్నాడు.
శ్రీవత్సవక్షసం దేవం పీతవస్త్రం చతుర్భుజమ్ జగద్ ఆదాయ తిష్ఠన్తం పద్మపత్త్రాయతేక్షణమ్
ఆ దేవుడు, శ్రీవత్సం ఛాతిపై, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, నాలుగు చేతులతో, జగత్తును పట్టుకుని, తామరాకుల్లాంటి విశాలమైన కళ్లతో కనిపించాడు.
సో ఽపి తం మునిమ్ ఆయాన్తం ప్లవమానమ్ అచేతనమ్ దృష్ట్వా ముఖాద్ వినిష్క్రాన్తం ప్రోవాచ ప్రహసన్న్ ఇవ
ఆ దేవుడు, ఆ మునిని తన నోటిలోంచి తేలుతూ, అపస్మారంగా వస్తున్నట్టు చూసి, చిరునవ్వుతో అతనితో మాట్లాడాడు.
కచ్చిత్ త్వయోషితం వత్స విశ్రాన్తం చ మమోదరే భ్రమమాణశ్ చ కిం తత్ర ఆశ్చర్యం దృష్టవాన్ అసి
బాలా, నువ్వు నా పొట్టలో విశ్రాంతి తీసుకున్నావా? అక్కడ తిరుగుతూ ఏదైనా ఆశ్చర్యకరమైనది చూశావా?
భక్తో ఽసి మే మునిశ్రేష్ఠ శ్రాన్తో ఽసి చ మమాశ్రితః తేన త్వామ్ ఉపకారాయ సంభాషే పశ్య మామ్ ఇహ
మునిశ్రేష్ఠా, నువ్వు నా భక్తుడవు, అలసిపోయి నన్ను ఆశ్రయించావు. అందుకే నీకు మేలు కలిగించేందుకు నేను మాట్లాడుతున్నాను. నన్ను ఇక్కడ చూడు.
శ్రుత్వా స వచనం తస్య సంప్రహృష్టతనూరుహః దదర్శ తం సుదుష్ప్రేక్షం రత్నైర్ దివ్యైర్ అలంకృతమ్
అతని మాటలు విని, ఆనందంతో అతని శరీరంలో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి. ఆ దేవుడు, దివ్య రత్నాలతో అలంకరించబడి, చూడటానికి దుర్లభుడిగా కనిపించాడు.
ప్రసన్నా నిర్మలా దృష్టిర్ ముహూర్తాత్ తస్య భో ద్విజాః ప్రసాదాత్ తస్య దేవస్య ప్రాదుర్భూతా పునర్ నవా
బ్రాహ్మణులారా, ఆ దేవుని కృపతో, ఒక్క క్షణంలో అతని చూపు నిర్మలంగా, స్పష్టంగా మారింది. మళ్లీ కొత్త దృష్టి కలిగింది.