వృథా మే తపసో వీర్యం వృథా జ్ఞానం వృథా క్రియా వృథా మే జీవితం దీర్ఘం వృథా మానుష్యమ్ ఏవ చ
నా తపస్సు శక్తి వృథా, నా జ్ఞానం వృథా, నా కర్మలు వృథా, నా దీర్ఘాయువు వృథా, నా మానవ జన్మ కూడా వృథానే.
యో ఽహం సుప్తం న జానామి పర్యఙ్కే దివ్యబాలకమ్
నేను నిద్రలో ఉండగా, ఈ దివ్య బాలుడిని పరుపుపై ఉన్నాడని తెలుసుకోలేకపోయాను.
ఏవం సంచిన్తయన్ విప్రః ప్లవమానో విచేతనః త్రాణార్థం విహ్వలశ్ చాసౌ నిర్వేదం గతవాంస్ తదా
ఇలా ఆలోచిస్తూ, ఆ ముని అయోమయంగా తేలుతూ, రక్షణ కోసం తపిస్తూ, మనసు కలవరపడి, నిరాశలో పడ్డాడు.
తతో బాలార్కసంకాశం స్వమహిమ్నా వ్యవస్థితమ్ సర్వతేజోమయం విప్రా న శశాకాభివీక్షితుమ్
ఆ తర్వాత, తన మహిమతో తానే ప్రకాశిస్తూ, ఉదయించు బాలార్కుడిలా, సమస్త తేజస్సుతో నిండిన ఆ బాలుణ్ణి, ఆ ముని చూడలేకపోయాడు.
దృష్ట్వా తం మునిమ్ ఆయాన్తం స బాలః ప్రహసన్న్ ఇవ ప్రోవాచ మునిశార్దూలాస్ తదా మేఘౌఘనిస్వనః
ఆ ముని దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఆ బాలుడు నవ్వుతున్నట్టు, మేఘగర్జనలా గంభీరంగా ఇలా అన్నాడు.
వత్స జానామి శ్రాన్తం త్వాం త్రాణార్థం మామ్ ఉపస్థితమ్ శరీరం విశ మే క్షిప్రం విశ్రామస్ తే మయోదితః
వత్స, నీకు అలసట వచ్చిందని నాకు తెలుసు. నన్ను ఆశ్రయించేందుకు వచ్చావు. వెంటనే నా శరీరంలోకి రా; నీ విశ్రాంతిని నేను ఏర్పాటుచేశాను.
శ్రుత్వా స వచనం తస్య కించిన్ నోవాచ మోహితః వివేశ వదనం తస్య వివృతం చావశో మునిః
ఆ మాటలు విని, ఆ ముని మోహించిపోయి, ఏమీ చెప్పలేక, తనంతట తానే ఆ బాలుని తెరిచిన నోటిలోకి ప్రవేశించాడు.
స ప్రవిశ్యోదరే తస్య బాలస్య మునిసత్తమః దదర్శ పృథివీం కృత్స్నాం నానాజనపదైర్ వృతామ్
ఆ బాలుని పొట్టలోకి ప్రవేశించిన ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు, అనేక జనపదాలతో నిండిన మొత్తం భూమిని చూశాడు.
లవణేక్షుసురాసర్పిర్దధిదుగ్ధజలోదధీన్ దదర్శ తాన్ సముద్రాంశ్ చ జమ్బు ప్లక్షం చ శాల్మలమ్
ఉప్పు, చెరకు రసం, మద్యం, నెయ్యి, పెరుగు, పాలు, నీరు వంటి సముద్రాలను చూశాడు. ఆ సముద్రాలను, జంబూ, ప్లక్ష, శాల్మలి ద్వీపాలను చూశాడు.
కుశం క్రౌఞ్చం చ శాకం చ పుష్కరం చ దదర్శ సః భారతాదీని వర్షాణి తథా సర్వాంశ్ చ పర్వతాన్
కుశ, క్రౌంచ, శాక, పుష్కర ద్వీపాలను, భారతాది దేశాలను, అలాగే అన్ని పర్వతాలను చూశాడు.
మేరుం చ సర్వరత్నాఢ్యం అపశ్యత్ కనకాచలమ్ నానారత్నాన్వితైః శృఙ్గైర్ భూషితం బహుకన్దరమ్
అతడు అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడిన, బంగారు పర్వతమైన మెరును చూశాడు. ఆ పర్వతం వివిధ రత్నాలతో మెరుస్తున్న శిఖరాలతో, అనేక గుహలతో అలంకరించబడింది.
నానామునిజనాకీర్ణం నానావృక్షవనాకులమ్ నానాసత్త్వసమాయుక్తం నానాశ్చర్యసమన్వితమ్
అది అనేక మునులతో నిండిపోయి, రకరకాల అడవులు, తోటలతో కప్పబడి, ఎన్నో జంతువులతో కూడి, అనేక ఆశ్చర్యాలతో అలంకరించబడింది.
వ్యాఘ్రైః సింహైర్ వరాహైశ్ చ చామరైర్ మహిషైర్ గజైః మృగైః శాఖామృగైశ్ చాన్యైర్ భూషితం సుమనోహరమ్
ఆ పర్వతాన్ని పులులు, సింహాలు, పందులు, జింకలు, మేకలు, మహిషాలు, ఏనుగులు, కోతులు, ఇంకా ఇతర జంతువులు అలంకరించాయి. అందువల్ల అది ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది.
శక్రాద్యైర్ వివిధైర్ దేవైః సిద్ధచారణపన్నగైః మునియక్షాప్సరోభిశ్ చ వృతైశ్ చాన్యైః సురాలయైః
అది ఇంద్రుడు మొదలైన వివిధ దేవతలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, పన్నగులు, మునులు, యక్షులు, అప్సరసలు మరియు ఇతర దేవతా సమూహాలతో నిండి ఉంది.
ఏవం సుమేరుం శ్రీమన్తమ్ అపశ్యన్ మునిసత్తమః పర్యటన్ స తదా విప్రస్ తస్య బాలస్య చోదరే
అలా, ఆ మహర్షి ఆ బాలుని శరీరంలో సంచరిస్తూ, ఆ మహిమాన్వితమైన సుమేరు పర్వతాన్ని చూశాడు.
హిమవన్తం హేమకూటం నిషధం గన్ధమాదనమ్ శ్వేతం చ దుర్ధరం నీలం కైలాసం మన్దరం గిరిమ్
అతడు హిమవంతు, హేమకూటం, నిషధం, గంధమాదనం, శ్వేతం, దుర్ధరం, నీలం, కైలాసం, మందర పర్వతాలను చూశాడు.
మహేన్ద్రం మలయం విన్ధ్యం పారియాత్రం తథార్బుదమ్ సహ్యం చ శుక్తిమన్తం చ మైనాకం వక్రపర్వతమ్
అలాగే, మహేంద్రం, మలయ పర్వతం, వింధ్యం, పారియాత్రం, అర్బుదం, సహ్యం, శుక్తిమంతం, మైనాకం, వక్రపర్వతాన్ని కూడా చూశాడు.
ఏతాశ్ చాన్యాశ్ చ బహవో యావన్తః పృథివీధరాః తతస్ తాంస్ తు మునిశ్రేష్ఠాః సో ఽపశ్యద్ రత్నభూషితాన్
ఇవి కాకుండా, భూమిని మోయు మరెన్నో పర్వతాలను, అవన్నీ రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉండగా, ఆ మహర్షి చూసాడు.
కురుక్షేత్రం చ పాఞ్చాలాన్ మత్స్యాన్ మద్రాన్ సకేకయాన్ బాహ్లీకాన్ శూరసేనాంశ్ చ కాశ్మీరాంస్ తఙ్గణాన్ ఖసాన్
అతడు కురుక్షేత్రం, పాంచాళ దేశాలు, మత్స్యులు, మద్రులు, కేకయులు, బాహ్లీకులు, శూరసేనులు, కాశ్మీరు, తంగణ, ఖస దేశాలను చూశాడు.
పార్వతీయాన్ కిరాతాంశ్ చ కర్ణప్రావరణాన్ మరూన్ అన్త్యజాన్ అన్త్యజాతీంశ్ చ సో ఽపశ్యత్ తస్య చోదరే
అతడు పర్వతవాసులు, కిరాతులు, చెవి అలంకారాలు ధరించినవారు, ఎడారి ప్రజలు, అంత్యజులు, ఇంకా ఇతర అంత్యజ జాతులను ఆ బాలుని శరీరంలో చూశాడు.
మృగాఞ్ శాఖామృగాన్ సింహాన్ వరాహాన్ సృమరాఞ్ శశాన్ గజాంశ్ చాన్యాంస్ తథా సత్త్వాన్ సో ఽపశ్యత్ తస్య చోదరే
అతడు జింకలు, కోతులు, సింహాలు, పందులు, హైనాలు, ముయ్యాలు, ఏనుగులు మరియు ఇతర జంతువులను ఆ బాలుని శరీరంలో చూశాడు.
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని గ్రామాశ్ చ నగరాణి చ కృషిగోరక్షవాణిజ్యం క్రయవిక్రయణం తథా
భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, గ్రామాలు, పట్టణాలు, వ్యవసాయం, పశుపోషణ, వ్యాపారం, కొనుగోలు, అమ్మకం అన్నిటినీ అతడు చూశాడు.
శక్రాదీన్ విబుధాఞ్ శ్రేష్ఠాంస్ తథాన్యాంశ్ చ దివౌకసః గన్ధర్వాప్సరసో యక్షాన్ ఋషీంశ్ చైవ సనాతనాన్
అతడు ఇంద్రుడు మొదలైన ప్రముఖ దేవతలు, ఇతర ఆకాశవాసులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, ప్రాచీన ఋషులను చూశాడు.
దైత్యదానవసంఘాంశ్ చ నాగాంశ్ చ మునిసత్తమాః సింహికాతనయాంశ్ చైవ యే చాన్యే సురశత్రవః
అతడు దైత్య, దానవ సమూహాలు, నాగులు, మహర్షులు, సింహికా కుమారులు, ఇంకా ఇతర దేవతలకు శత్రువులను చూశాడు.
యత్ కించిత్ తేన లోకే ఽస్మిన్ దృష్టపూర్వం చరాచరమ్ అపశ్యత్ స తదా సర్వం తస్య కుక్షౌ ద్విజోత్తమాః
ఈ లోకంలో కదిలే, కదలని ఏదైనా ఇంతకుముందు ఎవరు చూసినదైనా, ఆ మహర్షి ఆ బాలుని కడుపులో అన్నిటినీ అప్పట్లో చూశాడు.
అథవా కిం బహూక్తేన కీర్తితేన పునః పునః బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తం యత్ కించిత్ సచరాచరమ్
ఇంకా ఎంత చెప్పినా అవసరం లేదు. బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు, కదిలే, కదలని ఏదైనా ఉన్నదంతా —
భూర్లోకం చ భువర్లోకం స్వర్లోకం చ ద్విజోత్తమాః మహర్ జనస్ తపః సత్యమ్ అతలం వితలం తథా
భూలోకం, భువర్లోకం, స్వర్లోకం, మహర్, జనస్, తపో, సత్యం, అతలం, వితలం అన్నిటినీ అతడు చూశాడు.
పాతాలం సుతలం చైవ వితలం చ రసాతలమ్ మహాతలం చ బ్రహ్మాణ్డమ్ అపశ్యత్ తస్య చోదరే
పాతాళం, సుతలం, వితలం, రసాతలం, మహాతలం, ఇంకా బ్రహ్మాండాన్ని కూడా అతడు ఆ బాలుని కడుపులో చూశాడు.
అవ్యాహతా గతిస్ తస్య తదాభూద్ ద్విజసత్తమాః ప్రసాదాత్ తస్య దేవస్య స్మృతిలోపశ్ చ నాభవత్
ఆ సమయానికి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ దేవుని అనుగ్రహంతో అతని ప్రయాణానికి ఎలాంటి అడ్డంకీ లేదు. అతనికి జ్ఞాపకశక్తి కూడా తగ్గిపోలేదు.
భ్రమమాణస్ తదా కుక్షౌ కృత్స్నం జగద్ ఇదం ద్విజాః నాన్తం జగామ దేహస్య తస్య విష్ణోః కదాచన
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణులారా, అతను ఆ గర్భంలో తిరుగుతూ ఉన్నప్పటికీ, ఆ విష్ణువు శరీరానికి అంతం ఎప్పుడూ కనిపించలేదు. అందులో మొత్తం జగత్తు ఉన్నా, చివర దొరకలేదు.