నిమజ్జన్ స తదా విప్రాః సంతర్తుమ్ ఉపచక్రమే బభ్రామాసౌ మునిశ్ చార్త ఇతశ్ చేతశ్ చ సంప్లవన్
ఆ సమయంలో, ముని మునిగిపోతూ, దాటి బయటపడాలని ప్రయత్నించాడు. ఆ ముని బాధతో, ఆ వరదలో ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ అలమటించాడు.
నిమమజ్జ తదా విప్రాస్ త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి ఏవం తం విహ్వలం దృష్ట్వా కృపయా పురుషోత్తమః ప్రోవాచ మునిశార్దూలాస్ తదా ధ్యానేన తోషితః
ఆ ముని మునిగిపోతూ, రక్షించేవాడు ఎవరూ లేడు. అతడు అయోమయంగా ఉన్నాడని చూసి, పరమాత్ముడు ధ్యానంతో సంతుష్టుడై, దయతో ఆ మునికి పలికాడు.
వత్స శ్రాన్తో ఽసి బాలస్ త్వం భక్తత్ర మమ సువ్రత ఆగచ్ఛాగచ్ఛ శీఘ్రం త్వం మార్కణ్డేయ మమాన్తికమ్
"బాలా, నీవు అలసిపోయావు, చిన్నవాడివి, నాకు భక్తిగా ఉన్నావు. త్వరగా రా, రా, మార్కండేయా, నా దగ్గరకు రా."
మా త్వయైవ చ భేతవ్యం సంప్రాప్తో ఽసి మమాగ్రతః మార్కణ్డేయ మునే ధీర బాలస్ త్వం శ్రమపీడితః
"భయపడవద్దు, నువ్వు నా ముందు వచ్చావు. ధైర్యవంతుడైన మార్కండేయ మునీ, నీవు చిన్నవాడివి, అలసటతో బాధపడుతున్నావు."
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా మునిః పరమకోపితః ఉవాచ స తదా విప్రా విస్మితశ్ చాభవన్ ముహుః
ఆ మాటలు విని, ఆ ముని చాలా కోపంగా మారాడు. అప్పుడు ఆయన మాట్లాడాడు, మునులారా, మళ్ళీ మళ్ళీ ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
కో ఽయం నామ్నా కీర్తయతి తపః పరిభవన్న్ ఇవ బహువర్షసహస్రాఖ్యం ధర్షయన్న్ ఇవ మే వపుః
"ఇంతకాలం తపస్సు చేసిన నన్ను, పేరు పెట్టి పిలుస్తూ, నా తపస్సును అవమానిస్తున్నట్టు, నా శరీరాన్ని సవాల్ చేస్తున్నట్టు, ఈవాడు ఎవరు?"
న హ్య్ ఏష సముదాచారో దేవేష్వ్ అపి సమాహితః మాం బ్రహ్మా స చ దేవేశో దీర్ఘాయుర్ ఇతి భాషతే
"ఇలాంటి ప్రవర్తన దేవతల్లో కూడా ఉండదు. అయినా బ్రహ్మా, దేవేంద్రుడు నన్ను దీర్ఘాయువు అని పిలుస్తారు."
కస్ తపో ఘోరశిరసో మమాద్య త్యక్తజీవితః మార్కణ్డేయేతి చోక్త్వా మన్మృత్యుం గన్తుమ్ ఇహేచ్ఛతి
"ఈ రోజు నా ప్రాణాన్ని త్యజించాలనుకుంటూ, భయంకరమైన ఉద్దేశంతో, 'మార్కండేయ' అని పిలిచి, నా మరణాన్ని కోరుకుంటున్నవాడు ఎవరు?"
ఏవమ్ ఉక్త్వా తదా విప్రాశ్ చిన్తావిష్టో ఽభవన్ మునిః కిం స్వప్నో ఽయం మయా దృష్టః కిం వా మోహో ఽయమ్ ఆగతః
ఇలా మాట్లాడిన తర్వాత, ఆ ముని ఆందోళనలో పడ్డాడు: "ఇది నేను చూసిన కలా? లేక ఏదైనా మాయనా?"
ఇత్థం చిన్తయతస్ తస్య ఉత్పన్నా దుఃఖహా మతిః వ్రజామి శరణం దేవం భక్త్యాహం పురుషోత్తమమ్
అలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, దుఃఖాన్ని పోగొట్టే ఆలోచన వచ్చింది: "నేను భక్తితో పరమాత్ముని ఆశ్రయిస్తాను."
స గత్వా శరణం దేవం మునిస్ తద్గతమానసః దదర్శ తం వటం భూయో విశాలం సలిలోపరి
ఆ ముని మనసంతా దేవునిపై నిలిపి, ఆయన ఆశ్రయానికి వెళ్లాడు. అప్పుడు మళ్లీ ఆ విశాలమైన వటవృక్షాన్ని నీటిమీద చూశాడు.
శాఖాయాం తస్య సౌవర్ణం విస్తీర్ణాయాం మహాద్భుతమ్ రుచిరం దివ్యపర్యఙ్కం రచితం విశ్వకర్మణా
ఆ పెద్ద వటవృక్షపు ఒక కొమ్మపై, బంగారు రంగులో, అద్భుతంగా, అందంగా, విశ్వకర్మ చేయించిన దివ్యమైన పరుపు కనిపించింది.
వజ్రవైదూర్యరచితం మణివిద్రుమశోభితమ్ పద్మరాగాదిభిర్ జుష్టం రత్నైర్ అన్యైర్ అలంకృతమ్
వజ్రం, వైడూర్యం, మణులు, పగడాలు, పద్మరాగాది రత్నాలు, ఇంకా ఇతర విలువైన రత్నాలతో అలంకరించబడి, అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నది.
నానాస్తరణసంవీతం నానారత్నోపశోభితమ్ నానాశ్చర్యసమాయుక్తం ప్రభామణ్డలమణ్డితమ్
వివిధ పరుపులతో పరచబడి, ఎన్నో రకాల రత్నాలతో మెరిసిపోతూ, అనేక ఆశ్చర్యాలతో నిండిపోయి, ప్రకాశవల్లితో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
తస్యోపరి స్థితం దేవం కృష్ణం బాలవపుర్ధరమ్ సూర్యకోటిప్రతీకాశం దీప్యమానం సువర్చసమ్
దాని మీద బాలరూపంలో ఉన్న కృష్ణుని, కోటి సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, అద్భుతమైన తేజస్సుతో వెలిగిపోతూ, దేవుడు నిలిచివున్నాడు.
చతుర్భుజం సున్దరాఙ్గం పద్మపత్త్రాయతేక్షణమ్ శ్రీవత్సవక్షసం దేవం శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్
ఆయనకు నాలుగు చేతులు, అందమైన అవయవాలు, పద్మపత్రంలా విశాలమైన కళ్ళు, వక్షస్సుపై శ్రీవత్సం, చేతుల్లో శంఖం, చక్రం, గదా ఉన్నాయి.
వనమాలావృతోరస్కం దివ్యకుణ్డలధారిణమ్ హారభారార్పితగ్రీవం దివ్యరత్నవిభూషితమ్
వనమాలతో వక్షస్సు అలంకరించబడి, దివ్యమైన కుండలాలు ధరించి, గొంతు మీద భారీ హారాలు మెరిసిపోతూ, దివ్య రత్నాలతో అలంకరించబడ్డాడు.
దృష్ట్వా తదా మునిర్ దేవం విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః రోమాఞ్చితతనుర్ దేవం ప్రణిపత్యేదమ్ అబ్రవీత్
ఆ దేవుణ్ణి చూసి, ఆ మునికి ఆశ్చర్యంతో కళ్ళు విప్పి, ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, భక్తితో నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
అహో చైకార్ణవే ఘోరే వినష్టే సచరాచరే కథమ్ ఏకో హ్య్ అయం బాలస్ తిష్ఠత్య్ అత్ర సునిర్భయః
ఓహో! ఈ భయంకరమైన ఏకసముద్రంలో, సకల చరాచరాలు నశించిపోయినప్పుడు, ఈ బాలుడు ఒక్కడే ఎలా నిర్భయంగా నిలబడి ఉన్నాడు?
భూతం భవ్యం భవిష్యం చ జానన్న్ అపి మహామునిః న బుబోధ తదా దేవం మాయయా తస్య మోహితః యదా న బుబుధే చైనం తదా ఖేదాద్ ఉవాచ హ
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ తెలిసిన మహామునికీ, ఆ సమయంలో దేవుణ్ణి గుర్తించలేకపోయాడు; ఆయన మాయ వల్ల మోహించిపోయాడు. అప్పుడు ఆయనను గ్రహించలేక, బాధతో ఇలా అన్నాడు.
వృథా మే తపసో వీర్యం వృథా జ్ఞానం వృథా క్రియా వృథా మే జీవితం దీర్ఘం వృథా మానుష్యమ్ ఏవ చ
నా తపస్సు శక్తి వృథా, నా జ్ఞానం వృథా, నా కర్మలు వృథా, నా దీర్ఘాయువు వృథా, నా మానవ జన్మ కూడా వృథానే.
యో ఽహం సుప్తం న జానామి పర్యఙ్కే దివ్యబాలకమ్
నేను నిద్రలో ఉండగా, ఈ దివ్య బాలుడిని పరుపుపై ఉన్నాడని తెలుసుకోలేకపోయాను.
ఏవం సంచిన్తయన్ విప్రః ప్లవమానో విచేతనః త్రాణార్థం విహ్వలశ్ చాసౌ నిర్వేదం గతవాంస్ తదా
ఇలా ఆలోచిస్తూ, ఆ ముని అయోమయంగా తేలుతూ, రక్షణ కోసం తపిస్తూ, మనసు కలవరపడి, నిరాశలో పడ్డాడు.
తతో బాలార్కసంకాశం స్వమహిమ్నా వ్యవస్థితమ్ సర్వతేజోమయం విప్రా న శశాకాభివీక్షితుమ్
ఆ తర్వాత, తన మహిమతో తానే ప్రకాశిస్తూ, ఉదయించు బాలార్కుడిలా, సమస్త తేజస్సుతో నిండిన ఆ బాలుణ్ణి, ఆ ముని చూడలేకపోయాడు.
దృష్ట్వా తం మునిమ్ ఆయాన్తం స బాలః ప్రహసన్న్ ఇవ ప్రోవాచ మునిశార్దూలాస్ తదా మేఘౌఘనిస్వనః
ఆ ముని దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఆ బాలుడు నవ్వుతున్నట్టు, మేఘగర్జనలా గంభీరంగా ఇలా అన్నాడు.
వత్స జానామి శ్రాన్తం త్వాం త్రాణార్థం మామ్ ఉపస్థితమ్ శరీరం విశ మే క్షిప్రం విశ్రామస్ తే మయోదితః
వత్స, నీకు అలసట వచ్చిందని నాకు తెలుసు. నన్ను ఆశ్రయించేందుకు వచ్చావు. వెంటనే నా శరీరంలోకి రా; నీ విశ్రాంతిని నేను ఏర్పాటుచేశాను.
శ్రుత్వా స వచనం తస్య కించిన్ నోవాచ మోహితః వివేశ వదనం తస్య వివృతం చావశో మునిః
ఆ మాటలు విని, ఆ ముని మోహించిపోయి, ఏమీ చెప్పలేక, తనంతట తానే ఆ బాలుని తెరిచిన నోటిలోకి ప్రవేశించాడు.
స ప్రవిశ్యోదరే తస్య బాలస్య మునిసత్తమః దదర్శ పృథివీం కృత్స్నాం నానాజనపదైర్ వృతామ్
ఆ బాలుని పొట్టలోకి ప్రవేశించిన ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు, అనేక జనపదాలతో నిండిన మొత్తం భూమిని చూశాడు.
లవణేక్షుసురాసర్పిర్దధిదుగ్ధజలోదధీన్ దదర్శ తాన్ సముద్రాంశ్ చ జమ్బు ప్లక్షం చ శాల్మలమ్
ఉప్పు, చెరకు రసం, మద్యం, నెయ్యి, పెరుగు, పాలు, నీరు వంటి సముద్రాలను చూశాడు. ఆ సముద్రాలను, జంబూ, ప్లక్ష, శాల్మలి ద్వీపాలను చూశాడు.
కుశం క్రౌఞ్చం చ శాకం చ పుష్కరం చ దదర్శ సః భారతాదీని వర్షాణి తథా సర్వాంశ్ చ పర్వతాన్
కుశ, క్రౌంచ, శాక, పుష్కర ద్వీపాలను, భారతాది దేశాలను, అలాగే అన్ని పర్వతాలను చూశాడు.