ఇదం సమస్తాఘవినాశహేతుః కారుణ్యసంజ్ఞం సుఖమోక్షదం చ అశేషవాఞ్ఛాఫలదం వరిష్ఠం స్తోత్రం మయోక్తం పురుషోత్తమస్య
పురుషోత్తముని ఈ ఉత్తమ స్తోత్రం అన్ని పాపాలను నశింపజేసేది, దయతో కూడినది, సుఖం, మోక్షం ప్రసాదించేది, అన్ని కోరికలను నెరవేర్చేది — ఇదే నేను చెప్పినది.
యే తం సుసూక్ష్మం విమలా మురారిం ధ్యాయన్తి నిత్యం పురుషం పురాణమ్ తే ముక్తిభాజః ప్రవిశన్తి విష్ణుం మన్త్రైర్ యథాజ్యం హుతమ్ అధ్వరాగ్నౌ
ఎవరైనా పవిత్రులైన వారు, మురారిని, ఆ సూత్రమైన, నిర్మలమైన, పురాతన పురుషుని ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తే, వారు మోక్షాన్ని పొందుతారు; యజ్ఞంలో మంత్రాలతో ఆహుతులు అగ్నిలో చేరినట్లే, వారు విష్ణువులో లీనమవుతారు.
ఏకః స దేవో భవదుఃఖహన్తా పరః పరేషాం న తతో ఽస్తి చాన్యత్ ద్రష్టా స పాతా స తు నాశకర్తా విష్ణుః సమస్తాఖిలసారభూతః
ఈ లోకంలో కలిగే బాధలను తొలగించేవాడు ఒక్క దేవుడే. అతడే పరమాత్మ, అతడికంటే ఎవరూ లేరు. అతడే అన్నింటిని చూస్తాడు, కాపాడుతాడు, అంతం చేస్తాడు. విష్ణువు అన్నీ ఉన్నదానికి మూలసారం.
కిం విద్యయా కిం స్వగుణైశ్ చ తేషాం యజ్ఞైశ్ చ దానైశ్ చ తపోభిర్ ఉగ్రైః యేషాం న భక్తిర్ భవతీహ కృష్ణే జగద్గురౌ మోక్షసుఖప్రదే చ
కృష్ణునికి భక్తి లేని వారికి విద్య, స్వగుణాలు, యజ్ఞాలు, దానాలు, కఠినమైన తపస్సు—ఇవి అన్నీ ఏం ఉపయోగం? జగద్గురువైన కృష్ణుడు మోక్షానందాన్ని ప్రసాదించేవాడు.
లోకే స ధన్యః స శుచిః స విద్వాన్ మఖైస్ తపోభిః స గుణైర్ వరిష్ఠః జ్ఞాతా స దాతా స తు సత్యవక్తా యస్యాస్తి భక్తిః పురుషోత్తమాఖ్యే
ఈ లోకంలో పురుషోత్తమునికి భక్తి ఉన్నవాడే ధన్యుడు, పవిత్రుడు, జ్ఞాని, యజ్ఞాల్లో, తపస్సులో, గుణాల్లో శ్రేష్ఠుడు. అతడే నిజంగా తెలిసినవాడు, దాత, సత్యవాది.
స్తుత్వైవం మునిశార్దూలాః ప్రణమ్య చ సనాతనమ్ వాసుదేవం జగన్నాథం సర్వకామఫలప్రదమ్
అలా స్తుతించి, శాశ్వతునికి నమస్కరించి, మునులు అందరూ వాసుదేవుడిని, జగన్నాథుడిని, అన్ని కోరికలు తీర్చేవాడిని పూజించారు.
చిన్తావిష్టో మహీపాలః కుశాన్ ఆస్తీర్య భూతలే వస్త్రం చ తన్మనా భూత్వా సుష్వాప ధరణీతలే
రాజు మనసులో ఆందోళనతో, భూమిపై కుశ త్రెను పరచి, దానిపైన దుస్తులు వేసి, మనసంతా అక్కడే పెట్టి భూమిమీద నిద్రపోయాడు.
కథం ప్రత్యక్షమ్ అభ్యేతి దేవదేవో జనార్దనః మమ చార్తిహరో దేవస్ తదాసావ్ ఇతి చిన్తయన్
"దేవతలకంటే గొప్పవాడైన జనార్దనుడు నాకు ఎలా ప్రత్యక్షమవుతాడు? నా బాధను తొలగించే ఆ దేవుడు ఇప్పుడు ఎలా కనబడతాడు?" అని రాజు ఆలోచించాడు.
సుప్తస్య తస్య నృపతేర్ వాసుదేవో జగద్గురుః ఆత్మానం దర్శయామ్ ఆస శఙ్ఖచక్రగదాభృతమ్
రాజు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, జగద్గురువైన వాసుదేవుడు, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి తనను ప్రత్యక్షంగా చూపించాడు.
స దదర్శ తు సప్రేమ దేవదేవం జగద్గురుమ్ శఙ్ఖచక్రధరం దేవం గదాచక్రోగ్రపాణినమ్
రాజు ప్రేమతో దేవతలకన్నా గొప్పవాడైన జగద్గురువును చూశాడు. ఆయన చేతుల్లో శంఖం, చక్రం, భయంకరమైన గద, చక్రం మెరిసిపోతున్నాయి.
శార్ఙ్గబాణధరం దేవం జ్వలత్తేజోతిమణ్డలమ్ యుగాన్తాదిత్యవర్ణాభం నీలవైదూర్యసంనిభమ్
శారంగధనుస్సు, బాణాలు ధరించిన ఆ దేవుడు, ప్రకాశవంతమైన తేజస్సుతో, యుగాంతపు సూర్యుడిలా, నీలవైడూర్యంలా మెరిసిపోతున్నాడు.
సుపర్ణాంసే తమ్ ఆసీనం షోడశార్ధభుజం శుభమ్ స చాస్మై ప్రాబ్రవీద్ ధీరాః సాధు రాజన్ మహామతే
గరుడపక్షి రెక్కపై కూర్చున్నాడు, పదహారు అర చేతులతో అందంగా కనిపించాడు. ఆయన రాజును చూసి, "బాగా చేసావు మహారాజా, బుద్ధిమంతుడవు," అని మృదువుగా పలికాడు.
క్రతునానేన దివ్యేన తథా భక్త్యా చ శ్రద్ధయా తుష్టో ఽస్మి తే మహీపాల వృథా కిమ్ అనుశోచసి
"ఈ దివ్యయజ్ఞం, నీ భక్తి, విశ్వాసంతో నేను సంతోషించాను మహారాజా. వృథాగా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?" అని ప్రశ్నించాడు.
యద్ అత్ర ప్రతిమా రాజఞ్ జగత్పూజ్యా సనాతనీ యథా సా ప్రాప్యతే భూప తదుపాయం బ్రవీమి తే
"ఈ లోకమంతా పూజించే శాశ్వతమైన విగ్రహాన్ని ఎలా పొందాలో, ఆ మార్గాన్ని నేను నీకు చెబుతాను రాజా."
గతాయామ్ అద్య శర్వర్యాం నిర్మలే భాస్కరోదితే సాగరస్య జలస్యాన్తే నానాద్రుమవిభూషితే
"ఈ రాత్రి ముగిసి, నిర్మలమైన సూర్యుడు ఉదయించిన తర్వాత, సముద్రపు ఒడ్డున, ఎన్నో చెట్లతో అలంకరించబడిన చోట—"
జలం తథైవ వేలాయాం దృశ్యతే తత్ర వై మహత్ లవణస్యోదధే రాజంస్ తరఙ్గైః సమభిప్లుతమ్
"అక్కడ, ఉప్పు సముద్రపు అలలు ఎగిసిపడుతూ, ఒడ్డున నీరు విస్తరించి కనిపిస్తుంది రాజా."
కూలాన్తే హి మహావృక్షః స్థితః స్థలజలేషు చ వేలాభిర్ హన్యమానశ్ చ న చాసౌ కమ్పతే ద్రుమః
"ఆ ఒడ్డున ఒక పెద్ద చెట్టు నేలనీళ్ళ మధ్య నిలబడి ఉంటుంది. అలలు దానిని తాకినా, ఆ చెట్టు కదలదు."
పరశుమ్ ఆదాయ హస్తేన ఊర్మేర్ అన్తస్ తతో వ్రజ ఏకాకీ విహరన్ రాజన్ స త్వం పశ్యసి పాదపమ్
"ఒక గొడ్డలి చేత పట్టుకుని, అలల్లోకి ఒంటరిగా వెళ్ళు రాజా. అప్పుడు ఆ చెట్టును నువ్వు చూస్తావు."
ఈదృక్ చిహ్నం సమాలోక్య ఛేదయ త్వమ్ అశఙ్కితః ఛేద్యమానం తు తం వృక్షం ప్రాతర్ అద్భుతదర్శనమ్
"అలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే, భయపడకుండా ఆ చెట్టును కోయి. ఉదయాన్నే ఆ చెట్టును కోస్తే, అద్భుతమైన దృశ్యం నీకు కనబడుతుంది."
దృష్ట్వా తేనైవ సంచిన్త్య తతో భూపాల దర్శనాత్ కురు తాం ప్రతిమాం దివ్యాం జహి చిన్తాం విమోహినీమ్
"అది చూసిన తర్వాత ఆలోచించు. ఆ దర్శనాన్ని బట్టి దివ్యమైన విగ్రహాన్ని తయారు చేయి. నీ మాయా భ్రమను వదిలిపెట్టు రాజా."
ఏవమ్ ఉక్త్వా మహాభాగో జగామాదర్శనం హరిః స చాపి స్వప్నమ్ ఆలోక్య పరం విస్మయమ్ ఆగతః
అలా అన్న తర్వాత మహిమాన్వితుడు హరి కనబడకుండా పోయాడు. ఆ రాజు ఆ స్వప్నాన్ని చూసి గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు.
తాం నిశాం స సముద్వీక్ష్య స్థితస్ తద్గతమానసః వ్యాహరన్ వైష్ణవాన్ మన్త్రాన్ సూక్తం చైవ తదాత్మకమ్
ఆ రాత్రి అంతా ఆ దృశ్యం లోనే మనసు పెట్టి, వైష్ణవ మంత్రాలు, ఆ దృశ్యానికి సంబంధించిన స్తోత్రాలు జపిస్తూ గడిపాడు.
ప్రగతాయాం రజన్యాం తు ఉత్థితో నాన్యమానసః స స్నాత్వా సాగరే సమ్యగ్ యథావద్ విధినా తతః
రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, రాజు స్థిరమైన మనస్సుతో లేచి, సముద్రంలో విధిగా స్నానం చేశాడు.
దత్త్వా దానం చ విప్రేభ్యో గ్రామాంశ్ చ నగరాణి చ కృత్వా పౌర్వాహ్ణికం కర్మ జగామ స నృపోత్తమః
ఆ తరువాత, బ్రాహ్మణులకు దానం చేసి, గ్రామాలు ఇచ్చి, ఉదయపు కర్మలు చేసి, ఆ మహారాజు బయలుదేరాడు.
న చాశ్వో న పదాతిశ్ చ న గజో న చ సారథిః ఏకాకీ స మహావేలాం ప్రవివేశ మహీపతిః
ఆయనతో పాటు గుర్రం, కాలాడు, ఏనుగు, రథసారథి ఎవ్వరూ లేరు. ఆ రాజు ఒంటరిగా ఆ మహా తీరాన్ని ప్రవేశించాడు.
తం దదర్శ మహావృక్షం తేజస్వన్తం మహాద్రుమమ్ మహాతిగమహారోహం పుణ్యం విపులమ్ ఏవ చ
అక్కడ అతడు ఒక గొప్ప, ప్రకాశవంతమైన, ఎత్తైన, విస్తారమైన, పవిత్రమైన, మహా చెట్టును చూశాడు.
మహోత్సేధం మహాకాయం ప్రసుప్తం చ జలాన్తికే సాన్ద్రమాఞ్జిష్ఠవర్ణాభం నామజాతివివర్జితమ్
ఆ చెట్టు ఎత్తుగా, బలంగా, నీటి పక్కన నిద్రిస్తున్నట్టు ఉండి, మంజిష్ఠ వర్ణంతో ముదురుగా మెరుస్తూ, పేరు లేక, జాతి లేక కనిపించింది.
నరనాథస్ తదా విప్రా ద్రుమం దృష్ట్వా ముదాన్వితః పరశునా శాతయామ్ ఆస నిశితేన దృఢేన చ
ఆ సమయంలో, రాజు ఆ చెట్టును చూసి ఆనందంతో, బలమైన, పదునైన గొడ్డలితో తరిగేందుకు మొదలుపెట్టాడు.
ద్వైధీకర్తుమనాస్ తత్ర బభూవేన్ద్రసఖః స చ నిరీక్ష్యమాణే కాష్ఠే తు బభూవాద్భుతదర్శనమ్
దాన్ని రెండు భాగాలుగా చేయాలని ఉద్దేశించి, ఇంద్రుని మిత్రుడు అక్కడ నిలబడి, ఆ దుంగను చూస్తుండగా, అద్భుతమైన దృశ్యం కనిపించింది.
విశ్వకర్మా చ విష్ణుశ్ చ విప్రరూపధరావ్ ఉభౌ ఆజగ్మతుర్ మహాభాగౌ తదా తుల్యాగ్రజన్మనౌ
విశ్వకర్మ, విష్ణువు ఇద్దరూ బ్రాహ్మణుల రూపంలో అక్కడకు వచ్చారు. వారు ఇద్దరూ మహిమాన్వితులు, సమానంగా జన్మించినవారు.