హృష్టపుష్టజనాః సర్వే తస్మిన్ రాజ్ఞో మహోత్సవే యే చ తత్ర తపఃసిద్ధా మునయశ్ చిరజీవినః
ఆ రాజు మహోత్సవంలో అందరూ ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు; అక్కడ ఉన్న తపస్సు చేసిన మునులు, దీర్ఘాయుష్కులు కూడా సంతోషంగా ఉన్నారు.
న జాతం తాదృశం యజ్ఞం ధనధాన్యసమన్వితమ్ ఏవం స రాజా విధివద్ వాజిమేధం ద్విజోత్తమాః క్రతుం సమాపయామ్ ఆస ప్రాసాదం వైష్ణవం తథా
ఇంత ధనం, ధాన్యంతో కూడిన యజ్ఞం ఎప్పుడూ జరగలేదు; ఆ రాజు విధిగా అశ్వమేధ యాగాన్ని, వైష్ణవ ఆలయాన్ని పూర్తిచేశాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
బ్రూహి నో దేవదేవేశ యత్ పృచ్ఛామః పురాతనమ్ యథా తాః ప్రతిమాః పూర్వమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నేన నిర్మితాః
దేవతాధిపతీ, మేము అడిగే పురాతన విషయాన్ని చెప్పండి: ఇంద్రద్యూమ్నుడు ఆ విగ్రహాలను ఎలా తయారుచేశాడో వివరించండి.
కేన చైవ ప్రకారేణ తుష్టస్ తస్మై స మాధవః తత్ సర్వం వద చాస్మాకం పరం కౌతూహలం హి నః
మాధవుడు అతనిపై ఎలా ప్రసన్నుడయ్యాడో, ఏ విధంగా సంతుష్టుడయ్యాడో, ఆ సంగతులన్నీ మాకు చెప్పండి; మేము ఎంతో ఆసక్తిగా ఉన్నాం.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః పురాణం వేదసంమితమ్ కథయామి పురా వృత్తం ప్రతిమానాం చ సంభవమ్
ఓ మునిశార్దూలులారా, వేదప్రామాణ్యంతో కూడిన పురాతన కథను వినండి; నేను మునుపటి సంఘటనను, ఆ విగ్రహాల ఆవిర్భావాన్ని చెప్పబోతున్నాను.
ప్రవృత్తే చ మహాయజ్ఞే ప్రాసాదే చైవ నిర్మితే చిన్తా తస్య బభూవాథ ప్రతిమార్థమ్ అహర్నిశమ్
మహాయజ్ఞం ప్రారంభమై, ఆలయం నిర్మించబడిన తరువాత, ఆ రాజు రాత్రింబవళ్లు విగ్రహాల విషయమై ఆందోళన చెందాడు.
న వేద్మి కేన దేవేశం సర్వేశం లోకపావనమ్ సర్గస్థిత్యన్తకర్తారం పశ్యామి పురుషోత్తమమ్
దేవతాధిపతిని, లోకాలను పవిత్రం చేసే పరమాత్మను, సృష్టి, స్థితి, లయకర్త అయిన పురుషోత్తముడిని నేను ఎవరి ద్వారా చూడగలనో నాకు తెలియదు.
చిన్తావిష్టస్ త్వ్ అభూద్ రాజా శేతే రాత్రౌ దివాపి న న భుఙ్క్తే వివిధాన్ భోగాన్ న చ స్నానం ప్రసాధనమ్
ఆ రాజు ఆందోళనతో మునిగిపోయి, రాత్రింబవళ్లు నిద్రపోలేదు; ఎన్నో సుఖాలు ఆస్వాదించలేదు, స్నానం చేయలేదు, అలంకరణలు ధరించలేదు.
నైవ వాద్యేన గన్ధేన గాయనైర్ వర్ణకైర్ అపి న గజైర్ మదయుక్తైశ్ చ న చానేకైర్ హయాన్వితైః
వాద్యాలు, సుగంధాలు, పాటలు, రంగులు, మత్తుతో ఉన్న ఏనుగులు, ఎన్నో గుర్రాలు—ఇవేవీ అతనికి ఆనందాన్ని కలిగించలేదు.
నేన్ద్రనీలైర్ మహానీలైః పద్మరాగమయైర్ న చ సువర్ణరజతాద్యైశ్ చ వజ్రస్ఫటికసంయుతైః
పెద్ద నీల రత్నాలు, నీలమణులు, పద్మరాగాలు, బంగారం, వెండి, వజ్రాలు, స్ఫటికాలు కలిగిన ఇతర రత్నాలు కూడా అతనికి ఇష్టంగా లేవు.
బహురాగార్థకామైర్ వా న వన్యైర్ అన్తరిక్షగైః బభూవ తస్య నృపతేర్ మనసస్ తుష్టివర్ధనమ్
అనేక రాగాలు, కోరికలు కలిగిన వస్తువులతో గానీ, అడవి జంతువులతో గానీ, ఆకాశంలో ఉండేవాటితో గానీ, ఆ రాజుని మనస్సుకు సంతృప్తి పెరగలేదు.
శైలమృద్దారుజాతేషు ప్రశస్తం కిం మహీతలే విష్ణుప్రతిమాయోగ్యం చ సర్వలక్షణలక్షితమ్
ఈ భూమిపై ఉన్న రాళ్లు, మట్టి, చెక్కలలో విష్ణుమూర్తికి యోగ్యంగా, అన్ని శుభ లక్షణాలతో ఉన్నదిగా ఏది ప్రశంసించబడుతుంది?
ఏతైర్ ఏవ త్రయాణాం తు దయితం స్యాత్ సురార్చితమ్ స్థాపితే ప్రీతిమ్ అభ్యేతి ఇతి చిన్తాపరో ఽభవత్
ఈ మూడింటిలో దేవతలు ప్రీతిగా పూజించే దాన్ని స్థాపించితే ఆనందం కలుగుతుందని ఆలోచనలో మునిగి పోయాడు.
పఞ్చరాత్రవిధానేన సంపూజ్య పురుషోత్తమమ్ చిన్తావిష్టో మహీపాలః సంస్తోతుమ్ ఉపచక్రమే
పంచరాత్ర విధానం ప్రకారం పురుషోత్తముడిని పూజించి, ఆ మహారాజు ధ్యానంలో లీనమై, ఆయనను స్తుతించటం ప్రారంభించాడు.
వాసుదేవ నమస్ తే ఽస్తు నమస్ తే మోక్షకారణ త్రాహి మాం సర్వలోకేశ జన్మసంసారసాగరాత్
వాసుదేవా! నీకు నమస్కారం. మోక్షానికి కారణమైనవాడా! సమస్త లోకాల అధిపతివా, జనన మరణాల సముద్రం నుండి నన్ను రక్షించు.
నిర్మలామ్బరసంకాశ నమస్ తే పురుషోత్తమ సంకర్షణ నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం ధరణీధర
నిర్మలమైన వస్త్రాలవంటి కాంతి కలిగిన పురుషోత్తమా! నీకు నమస్కారం. సంకర్షణా! నీకు నమస్కారం. భూమిని మోయువాడా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే హేమగర్భాభ నమస్ తే మకరధ్వజ రతికాన్త నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం సంవరాన్తక
బంగారు వర్ణంతో మెరిసే వాడా! నీకు నమస్కారం. మకరధ్వజా, రతికి ప్రియుడా! నీకు నమస్కారం. అన్ని అవరోధాలను తొలగించేవాడా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే ఽఞ్జనసంకాశ నమస్ తే భక్తవత్సల అనిరుద్ధ నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం వరదో భవ
అంజనంలా నలుపు వర్ణం కలిగిన వాడా! భక్తులకు ప్రీతిపాత్రుడా! అనిరుద్ధా! నీకు నమస్కారం. వరాలిచ్చే వాడా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే విబుధావాస నమస్ తే విబుధప్రియ నారాయణ నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం శరణాగతమ్
దేవతలకు నివాసమైన వాడా! దేవతలకు ప్రియుడా! నారాయణా! నీకు నమస్కారం. శరణు వచ్చిన నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే బలినాం శ్రేష్ఠ నమస్ తే లాఙ్గలాయుధ చతుర్ముఖ జగద్ధామ త్రాహి మాం ప్రపితామహ
బలవంతుల్లో శ్రేష్ఠుడా! లాంగలాయుధా! నాలుగు ముఖాలు కలిగి, జగత్తుకు ఆధారమైన వాడా! ప్రపితామహా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే నీలమేఘాభ నమస్ తే త్రిదశార్చిత త్రాహి విష్ణో జగన్నాథ మగ్నం మాం భవసాగరే
నీలమేఘంలా ఆకారం కలిగిన వాడా! దేవతలు పూజించే వాడా! జగన్నాథుడా, విష్ణువా! భవసముద్రంలో మునిగిపోయిన నన్ను రక్షించు.
ప్రలయానలసంకాశ నమస్ తే దితిజాన్తక నరసింహ మహావీర్య త్రాహి మాం దీప్తలోచన
ప్రళయాగ్ని వలె ప్రకాశించే వాడా! దైత్యులను సంహరించేవాడా! మహావీరుడైన నరసింహా! జ్వలించిన కళ్ళతో నన్ను రక్షించు.
యథా రసాతలాద్ ఉర్వీ త్వయా దంష్ట్రోద్ధృతా పురా తథా మహావరాహస్ త్వం త్రాహి మాం దుఃఖసాగరాత్
పూర్వకాలంలో నువ్వు దంతంతో పాతాళం నుండి భూమిని పైకి తీయగా, అలాగే మహావరాహా! బాధల సముద్రం నుండి నన్ను రక్షించు.
తవైతా మూర్తయః కృష్ణ వరదాః సంస్తుతా మయా తవేమే బలదేవాద్యాః పృథగ్రూపేణ సంస్థితాః
కృష్ణా! వరాలిచ్చే నీ రూపాలు నేను స్తుతించాను. ఈ బాలదేవాది రూపాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి.
అఙ్గాని తవ దేవేశ గరుత్మాద్యాస్ తథా ప్రభో దిక్పాలాః సాయుధాశ్ చైవ కేశవాద్యాస్ తథాచ్యుత
దేవతల అధిపతివా! నీ అవయవాలు గరుడుడు మొదలైనవారు. అలాగే దిక్పాలకులు ఆయుధాలతో, కేశవుడు మొదలైనవారు, అచ్యుతుడూ కూడా.
యే చాన్యే తవ దేవేశ భేదాః ప్రోక్తా మనీషిభిః తే ఽపి సర్వే జగన్నాథ ప్రసన్నాయతలోచన
దేవతల అధిపతివా! మేధావులు చెప్పిన నీ ఇతర రూపాలన్నీ కూడా, ప్రసన్నమైన చూపుతో ఉన్న జగన్నాథుడా! ఇక్కడే ఉన్నాయి.
మయార్చితాః స్తుతాః సర్వే తథా యూయం నమస్కృతాః ప్రయచ్ఛత వరం మహ్యం ధర్మకామార్థమోక్షదమ్
మీ అందరినీ నేను పూజించాను, స్తుతించాను, నమస్కరించాను. ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్షం ఇచ్చే వరాన్ని నాకు దయచేయండి.
భేదాస్ తే కీర్తితా యే తు హరే సంకర్షణాదయః తవ పూజార్థసంభూతాస్ తతస్ త్వయి సమాశ్రితాః
హరే! సంకర్షణుడు మొదలైన నీ రూపాలు వివరించబడ్డాయి. నీ పూజ కోసం అవి ఉద్భవించాయి. అందుకే అవన్నీ నీవే.
న భేదస్ తవ దేవేశ విద్యతే పరమార్థతః వివిధం తవ యద్ రూపమ్ ఉక్తం తద్ ఉపచారతః
దేవదేవా! నిజంగా నీలో ఎలాంటి భేదం లేదు. నీకు色色 రూపాలు ఉన్నట్టు చెప్పినా, అవన్నీ ఉపమానంగా మాత్రమే చెప్పబడినవి.
అద్వైతం త్వాం కథం ద్వైతం వక్తుం శక్నోతి మానవః ఏకస్ త్వం హి హరే వ్యాపీ చిత్స్వభావో నిరఞ్జనః
హరి! నీవు అద్వైత స్వరూపుడవు. నీలో ద్వైతాన్ని మనిషి ఎలా చెప్పగలడు? నీవే అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, జ్ఞాన స్వరూపుడవు, కలంకం లేనివాడవు.