శతాని పఞ్చ విప్రేభ్యో రాజా హృష్టః ప్రదత్తవాన్ స్త్రియః పీనపయోభారాః కఞ్చుకైః స్వస్తనావృతాః
ఆనందంతో ఉన్న రాజు, బ్రాహ్మణులకు ఐదు వందల స్త్రీలను ఇచ్చాడు. అవి పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలతో, కనుచూపుతో కప్పిన వస్త్రాలు ధరించారు.
మధ్యహీనాశ్ చ సుశ్రోణ్యః పద్మపత్త్రాయతేక్షణాః హావభావాన్వితగ్రీవా బహ్వ్యో వలయభూషితాః
సన్నగా నడుము, అందమైన నితంబాలు, కమలదళాల్లాంటి విశాలమైన కళ్ళు, హావభావాలతో మెరిసే మెడలు, అనేక బంగిళ్లతో అలంకరించబడ్డ స్త్రీలు అక్కడ ఉన్నారు.
పాదనూపురసంయుక్తాః పట్టదుకూలవాససః ఏకైకశో ఽదదాత్ తస్మిన్ కామ్యాశ్ చ కామినీర్ బహూః
అడుగులకు నూపురాలు ధరించి, మెత్తని పట్టుచీరలు కట్టుకుని, అక్కడ ఒక్కొక్కరికి కావలసిన అందమైన మహిళలను అనేకమంది ఇచ్చాడు.
అర్థిభ్యో బ్రాహ్మణాదిభ్యో హయమేధే ద్విజోత్తమాః భక్ష్యం భోజ్యం చ సంపూర్ణం నానాసంభారసంయుతమ్
అర్థం కోరినవారికీ, బ్రాహ్మణులకూ, ఇతరులకు కూడా, అశ్వమేధ యాగంలో, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, రకరకాల పదార్థాలతో తయారైన సమృద్ధిగా భోజనం, పానీయాలు అందించాడు.
ఖణ్డకాద్యాన్య్ అనేకాని స్విన్నపక్వాంశ్ చ పిష్టకాన్ అన్నాన్య్ అన్యాని మేధ్యాంశ్ చ ఘృతపూరాంశ్ చ ఖాణ్డవాన్
అనేకరకాల మిఠాయిలు, పిండి వంటలు, వేపుడు పదార్థాలు, ఇతర మంచి అన్నపానియాలు, శుద్ధమైన నైవేద్యాలు, నెయ్యితో నిండిన వంటకాలు అందించబడ్డాయి.
మధురాంస్ తర్జితాన్ పూపాన్ అన్నం మృష్టం సుపాకికమ్ ప్రీత్యర్థం సర్వసత్త్వానాం దీయతే ఽన్నం పునః పునః
తియ్యటి పిండివంటలు, వేపుడు పూరీలు, రుచికరంగా బాగా వండిన అన్నపానియాలు, అందరి ఆనందార్థం పునఃపునః పంపిణీ చేశారు.
దత్తస్య దీయమానస్య ధనస్యాన్తో న విద్యతే ఏవం దృష్ట్వా మహాయజ్ఞం దేవదైత్యాః సవారణాః
ఇచ్చిన ధనానికి, పంచిన సంపదకు అంతమేమీ లేదు; అలాంటి మహాయజ్ఞాన్ని చూసి దేవతలు, దానవులు, వారి అనుచరులు ఆశ్చర్యపోయారు.
గన్ధర్వాప్సరసః సిద్ధా ఋషయశ్ చ ప్రజేశ్వరాః విస్మయం పరమం యాతా దృష్ట్వా క్రతువరం శుభమ్
గంధర్వులు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, ఋషులు, ప్రజాపతులు—all అందరూ ఆ శుభమైన గొప్ప యజ్ఞాన్ని చూసి పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు.
పురోధా మన్త్రిణో రాజా హృష్టాస్ తత్రైవ సర్వశః న తత్ర మలినః కశ్చిన్ న దీనో న క్షుధాన్వితః
పురోహితులు, మంత్రులు, రాజు—అందరూ అక్కడ ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నారు; అక్కడ ఎవ్వరూ మురికిగా, బాధతో, ఆకలితో ఉండలేదు.
న వోపసర్గో న గ్లానిర్ నాధయో వ్యాధయస్ తథా నాకాలమరణం తత్ర న దంశో న గ్రహా విషమ్
అక్కడ ఎలాంటి విఘ్నాలు, అలసట, వ్యాధులు, రోగాలు లేవు; అకాలమరణం లేదు, కీటకాల కాటు, దుష్టశక్తుల ప్రభావం ఏమాత్రం లేదు.
హృష్టపుష్టజనాః సర్వే తస్మిన్ రాజ్ఞో మహోత్సవే యే చ తత్ర తపఃసిద్ధా మునయశ్ చిరజీవినః
ఆ రాజు మహోత్సవంలో అందరూ ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు; అక్కడ ఉన్న తపస్సు చేసిన మునులు, దీర్ఘాయుష్కులు కూడా సంతోషంగా ఉన్నారు.
న జాతం తాదృశం యజ్ఞం ధనధాన్యసమన్వితమ్ ఏవం స రాజా విధివద్ వాజిమేధం ద్విజోత్తమాః క్రతుం సమాపయామ్ ఆస ప్రాసాదం వైష్ణవం తథా
ఇంత ధనం, ధాన్యంతో కూడిన యజ్ఞం ఎప్పుడూ జరగలేదు; ఆ రాజు విధిగా అశ్వమేధ యాగాన్ని, వైష్ణవ ఆలయాన్ని పూర్తిచేశాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
బ్రూహి నో దేవదేవేశ యత్ పృచ్ఛామః పురాతనమ్ యథా తాః ప్రతిమాః పూర్వమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నేన నిర్మితాః
దేవతాధిపతీ, మేము అడిగే పురాతన విషయాన్ని చెప్పండి: ఇంద్రద్యూమ్నుడు ఆ విగ్రహాలను ఎలా తయారుచేశాడో వివరించండి.
కేన చైవ ప్రకారేణ తుష్టస్ తస్మై స మాధవః తత్ సర్వం వద చాస్మాకం పరం కౌతూహలం హి నః
మాధవుడు అతనిపై ఎలా ప్రసన్నుడయ్యాడో, ఏ విధంగా సంతుష్టుడయ్యాడో, ఆ సంగతులన్నీ మాకు చెప్పండి; మేము ఎంతో ఆసక్తిగా ఉన్నాం.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః పురాణం వేదసంమితమ్ కథయామి పురా వృత్తం ప్రతిమానాం చ సంభవమ్
ఓ మునిశార్దూలులారా, వేదప్రామాణ్యంతో కూడిన పురాతన కథను వినండి; నేను మునుపటి సంఘటనను, ఆ విగ్రహాల ఆవిర్భావాన్ని చెప్పబోతున్నాను.
ప్రవృత్తే చ మహాయజ్ఞే ప్రాసాదే చైవ నిర్మితే చిన్తా తస్య బభూవాథ ప్రతిమార్థమ్ అహర్నిశమ్
మహాయజ్ఞం ప్రారంభమై, ఆలయం నిర్మించబడిన తరువాత, ఆ రాజు రాత్రింబవళ్లు విగ్రహాల విషయమై ఆందోళన చెందాడు.
న వేద్మి కేన దేవేశం సర్వేశం లోకపావనమ్ సర్గస్థిత్యన్తకర్తారం పశ్యామి పురుషోత్తమమ్
దేవతాధిపతిని, లోకాలను పవిత్రం చేసే పరమాత్మను, సృష్టి, స్థితి, లయకర్త అయిన పురుషోత్తముడిని నేను ఎవరి ద్వారా చూడగలనో నాకు తెలియదు.
చిన్తావిష్టస్ త్వ్ అభూద్ రాజా శేతే రాత్రౌ దివాపి న న భుఙ్క్తే వివిధాన్ భోగాన్ న చ స్నానం ప్రసాధనమ్
ఆ రాజు ఆందోళనతో మునిగిపోయి, రాత్రింబవళ్లు నిద్రపోలేదు; ఎన్నో సుఖాలు ఆస్వాదించలేదు, స్నానం చేయలేదు, అలంకరణలు ధరించలేదు.
నైవ వాద్యేన గన్ధేన గాయనైర్ వర్ణకైర్ అపి న గజైర్ మదయుక్తైశ్ చ న చానేకైర్ హయాన్వితైః
వాద్యాలు, సుగంధాలు, పాటలు, రంగులు, మత్తుతో ఉన్న ఏనుగులు, ఎన్నో గుర్రాలు—ఇవేవీ అతనికి ఆనందాన్ని కలిగించలేదు.
నేన్ద్రనీలైర్ మహానీలైః పద్మరాగమయైర్ న చ సువర్ణరజతాద్యైశ్ చ వజ్రస్ఫటికసంయుతైః
పెద్ద నీల రత్నాలు, నీలమణులు, పద్మరాగాలు, బంగారం, వెండి, వజ్రాలు, స్ఫటికాలు కలిగిన ఇతర రత్నాలు కూడా అతనికి ఇష్టంగా లేవు.
బహురాగార్థకామైర్ వా న వన్యైర్ అన్తరిక్షగైః బభూవ తస్య నృపతేర్ మనసస్ తుష్టివర్ధనమ్
అనేక రాగాలు, కోరికలు కలిగిన వస్తువులతో గానీ, అడవి జంతువులతో గానీ, ఆకాశంలో ఉండేవాటితో గానీ, ఆ రాజుని మనస్సుకు సంతృప్తి పెరగలేదు.
శైలమృద్దారుజాతేషు ప్రశస్తం కిం మహీతలే విష్ణుప్రతిమాయోగ్యం చ సర్వలక్షణలక్షితమ్
ఈ భూమిపై ఉన్న రాళ్లు, మట్టి, చెక్కలలో విష్ణుమూర్తికి యోగ్యంగా, అన్ని శుభ లక్షణాలతో ఉన్నదిగా ఏది ప్రశంసించబడుతుంది?
ఏతైర్ ఏవ త్రయాణాం తు దయితం స్యాత్ సురార్చితమ్ స్థాపితే ప్రీతిమ్ అభ్యేతి ఇతి చిన్తాపరో ఽభవత్
ఈ మూడింటిలో దేవతలు ప్రీతిగా పూజించే దాన్ని స్థాపించితే ఆనందం కలుగుతుందని ఆలోచనలో మునిగి పోయాడు.
పఞ్చరాత్రవిధానేన సంపూజ్య పురుషోత్తమమ్ చిన్తావిష్టో మహీపాలః సంస్తోతుమ్ ఉపచక్రమే
పంచరాత్ర విధానం ప్రకారం పురుషోత్తముడిని పూజించి, ఆ మహారాజు ధ్యానంలో లీనమై, ఆయనను స్తుతించటం ప్రారంభించాడు.
వాసుదేవ నమస్ తే ఽస్తు నమస్ తే మోక్షకారణ త్రాహి మాం సర్వలోకేశ జన్మసంసారసాగరాత్
వాసుదేవా! నీకు నమస్కారం. మోక్షానికి కారణమైనవాడా! సమస్త లోకాల అధిపతివా, జనన మరణాల సముద్రం నుండి నన్ను రక్షించు.
నిర్మలామ్బరసంకాశ నమస్ తే పురుషోత్తమ సంకర్షణ నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం ధరణీధర
నిర్మలమైన వస్త్రాలవంటి కాంతి కలిగిన పురుషోత్తమా! నీకు నమస్కారం. సంకర్షణా! నీకు నమస్కారం. భూమిని మోయువాడా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే హేమగర్భాభ నమస్ తే మకరధ్వజ రతికాన్త నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం సంవరాన్తక
బంగారు వర్ణంతో మెరిసే వాడా! నీకు నమస్కారం. మకరధ్వజా, రతికి ప్రియుడా! నీకు నమస్కారం. అన్ని అవరోధాలను తొలగించేవాడా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే ఽఞ్జనసంకాశ నమస్ తే భక్తవత్సల అనిరుద్ధ నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం వరదో భవ
అంజనంలా నలుపు వర్ణం కలిగిన వాడా! భక్తులకు ప్రీతిపాత్రుడా! అనిరుద్ధా! నీకు నమస్కారం. వరాలిచ్చే వాడా! నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే విబుధావాస నమస్ తే విబుధప్రియ నారాయణ నమస్ తే ఽస్తు త్రాహి మాం శరణాగతమ్
దేవతలకు నివాసమైన వాడా! దేవతలకు ప్రియుడా! నారాయణా! నీకు నమస్కారం. శరణు వచ్చిన నన్ను రక్షించు.
నమస్ తే బలినాం శ్రేష్ఠ నమస్ తే లాఙ్గలాయుధ చతుర్ముఖ జగద్ధామ త్రాహి మాం ప్రపితామహ
బలవంతుల్లో శ్రేష్ఠుడా! లాంగలాయుధా! నాలుగు ముఖాలు కలిగి, జగత్తుకు ఆధారమైన వాడా! ప్రపితామహా! నన్ను రక్షించు.