ఆసీత్ కల్పే సముత్పన్నే నష్టే స్థావరజఙ్గమే ప్రలీనా దేవగన్ధర్వదైత్యవిద్యాధరోరగాః
ఒక కొత్త కల్పం ప్రారంభమైనప్పుడు, స్థావరజంగమమంతా నశించి, దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు, విద్యాధరులు, నాగులు అంతా లయమయ్యారు.
తమోభూతమ్ ఇదం సర్వం న ప్రాజ్ఞాయత కించన తస్మిఞ్ జాగర్తి భూతాత్మా పరమాత్మా జగద్గురుః
అప్పుడు అంతా చీకటిలో మునిగిపోయింది, ఏదీ కనిపించలేదు. ఆ సమయంలో భూతాత్మ, పరమాత్మ, జగద్గురు మేల్కొని ఉన్నాడు.
శ్రీమాంస్ త్రిమూర్తికృద్ దేవో జగత్కర్తా మహేశ్వరః వాసుదేవేతి విఖ్యాతో యోగాత్మా హరిర్ ఈశ్వరః
శ్రీమంతుడు, త్రిమూర్తులను సృష్టించిన దేవుడు, జగత్తును రూపొందించిన మహేశ్వరుడు, వాసుదేవుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, యోగస్వరూపుడైన హరి, పరమేశ్వరుడు.
సో ఽసృజద్ యోగనిద్రాన్తే నాభ్యమ్భోరుహమధ్యగమ్ పద్మకేశరసంకాశం బ్రహ్మాణం భూతమ్ అవ్యయమ్
తన యోగనిద్ర ముగిసిన తరువాత, తన నాభిలోని కమలమధ్యంలో, కమలరేఖలవలె ప్రకాశించే, అవినాశి బ్రహ్మను సృష్టించాడు.
తాదృగ్భూతస్ తతో బ్రహ్మా సర్వలోకమహేశ్వరః పఞ్చభూతసమాయుక్తం సృజతే చ శనైః శనైః
అలా అవతరించిన బ్రహ్మ, అన్ని లోకాల మహేశ్వరుడై, ఐదు భూతాలతో కూడిన ఈ జగత్తును క్రమంగా సృష్టించసాగాడు.
మాత్రాయోనీని భూతాని స్థూలసూక్ష్మాణి యాని చ చతుర్విధాని సర్వాణి స్థావరాణి చరాణి చ
వివిధ గర్భాల నుండి పుట్టిన స్థూల, సూక్ష్మమైన, నాలుగు విధాలైన, స్థావరజంగమమైన అన్ని జీవులను బ్రహ్మ సృష్టించాడు.
తతః ప్రజాపతిర్ బ్రహ్మా చక్రే సర్వం చరాచరమ్ సంచిన్త్య మనసాత్మానం ససర్జ వివిధాః ప్రజాః
తర్వాత ప్రజాపతి అయిన బ్రహ్మ, తన మనసుతో ఆలోచించి, తనను తానే ధ్యానించి, అనేక రకాల ప్రాణులను, చరాచరములన్నిటిని సృష్టించాడు.
మరీచ్యాదీన్ మునీన్ సర్వాన్ దేవాసురపితౄన్ అపి యక్షవిద్యాధరాంశ్ చాన్యాన్ గఙ్గాద్యాః సరితస్ తథా
మరీచి మొదలైన మునులు, దేవతలు, అసురులు, పితృదేవతలు, యక్షులు, విద్యాధరులు, ఇంకా ఇతరులు, గంగా మొదలైన నదులను కూడా బ్రహ్మ సృష్టించాడు.
నరవానరసింహాంశ్ చ వివిధాంశ్ చ విహంగమాన్ జరాయూన్ అణ్డజాన్ దేవి స్వేదజోద్భేదజాంస్ తథా
మనుషులు, కోతులు, సింహాలు, వివిధ రకాల పక్షులు, గర్భంలో పుట్టేవారు, అండంలో పుట్టేవారు, దేవీ! చెమటతో, చీల్చినద్వారా పుట్టేవారిని కూడా బ్రహ్మ సృష్టించాడు.
బ్రహ్మ క్షత్రం తథా వైశ్యం శూద్రం చైవ చతుష్టయమ్ అన్త్యజాతాంశ్ చ మ్లేచ్ఛాంశ్ చ ససర్జ వివిధాన్ పృథక్
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అనే నాలుగు వర్ణాలను, వేరుగా వివిధ అంత్యజాతులను, మ్లేచ్ఛులను కూడా బ్రహ్మ సృష్టించాడు.
యత్ కించిజ్ జీవసంజ్ఞం తు తృణగుల్మపిపీలికమ్ బ్రహ్మా భూత్వా జగత్ సర్వం నిర్మమే స చరాచరమ్
తృణం, పొదలు, చీమలు వంటి జీవులన్నిటినీ బ్రహ్మ తానే అయి, ఈ జగత్తులోని చరాచరములన్నిటిని సృష్టించాడు.
దక్షిణాఙ్గే తథాత్మానం సంచిన్త్య పురుషం స్వయమ్ వామే చైవ తు నారీం స ద్విధా భూతమ్ అకల్పయత్
తర్వాత తనను తాను ధ్యానించి, తన కుడి భాగంలో పురుషుని, ఎడమ భాగంలో స్త్రీని ఏర్పరిచి, తనను తానే రెండు భాగాలుగా చేసుకున్నాడు.
తతః ప్రభృతి లోకే ఽస్మిన్ ప్రజా మైథునసంభవాః అధమోత్తమమధ్యాశ్ చ మమ క్షేత్రాణి యాని చ
అప్పటి నుండి ఈ లోకంలో, నా క్షేత్రాలలో, అధమ, మధ్య, ఉత్తమమైన ప్రాణులు అందరూ మైతున సంబంధం ద్వారా పుడుతున్నారు.
ఏవం సంచిన్త్య దేవో ఽసౌ పురా సలిలయోనిజః జగామ ధ్యానమ్ ఆస్థాయ వాసుదేవాత్మికాం తనుమ్
అలా ఆలోచించిన ఆ పురాతన దేవుడు, జలంలో జన్మించినవాడు, ధ్యానంలో లీనమై, వాసుదేవస్వరూపాన్ని ధరించాడు.
ధ్యానమాత్రేణ దేవేన స్వయమ్ ఏవ జనార్దనః తస్మిన్ క్షణే సముత్పన్నః సహస్రాక్షః సహస్రపాత్
దేవుడు కేవలం ధ్యానం ద్వారా, ఆ క్షణంలోనే, జనార్దనుడు సహస్రాక్షుడై, సహస్రపాదుడై ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సహస్రశీర్షా పురుషః పుణ్డరీకనిభేక్షణః సలిలధ్వాన్తమేఘాభః శ్రీమాఞ్ శ్రీవత్సలక్షణః
వెయ్యి తలలు కలిగిన పురుషుడు, కమలపుష్పంలాంటి కళ్లతో, జలమేఘంలా నలుపుగా, మహిమతో, శ్రీవత్స లక్షణంతో దర్శనమిచ్చాడు.
అపశ్యత్ సహసా తం తు బ్రహ్మా లోకపితామహః ఆసనైర్ అర్ఘ్యపాద్యైశ్ చ అక్షతైర్ అభినన్ద్య చ
లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ అతన్ని అకస్మాత్తుగా చూచి, ఆసనాలు, పాద్యార్ఘ్యాలు, అక్షతాలతో అతన్ని ఆహ్వానించాడు.
తుష్టావ పరమైః స్తోత్రైర్ విరిఞ్చిః సుసమాహితః తతో ఽహమ్ ఉక్తవాన్ దేవం బ్రహ్మాణం కమలోద్భవమ్ కారణం వద మాం తాత మమ ధ్యానస్య సాంప్రతమ్
విరించి, మనస్సు స్థిరపరిచి, ఉత్తమమైన స్తోత్రాలతో అతన్ని స్తుతించాడు. తరువాత నేను, కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మను ఇలా అడిగాను: 'తాత! నా ధ్యానానికి ఇప్పుడే కారణం ఏమిటో చెప్పు.'
జగద్ధితాయ దేవేశ మర్త్యలోకైశ్ చ దుర్లభమ్ స్వర్గద్వారస్య మార్గాణి యజ్ఞదానవ్రతాని చ
'దేవేశ్వరా! జగత్తు హితార్థంగా, మానవలోకులకు దుర్లభమైన, స్వర్గద్వారానికి మార్గములైన యజ్ఞాలు, దానాలు, వ్రతాలు—'
యోగః సత్యం తపః శ్రద్ధా తీర్థాని వివిధాని చ విహాయ సర్వమ్ ఏతేషాం సుఖం తత్సాధనం వద
'యోగం, సత్యం, తపస్సు, శ్రద్ధ, అనేక తీర్థయాత్రలు—ఇవన్నీ పక్కనబెట్టి, సుఖాన్ని పొందే మార్గాన్ని నాకు చెప్పు.'
స్థానం జగత్పతే మహ్యామ్ ఉత్కృష్టం చ యద్ ఉచ్యతే సర్వేషామ్ ఉత్తమం స్థానం బ్రూహి మే పురుషోత్తమ
ఓ జగత్పతే! అందరికీ అత్యుత్తమమైన, శ్రేష్ఠమైన స్థలాన్ని నాకు చెప్పు పరమపురుషుడా.
విధాతుర్ వచనం శ్రుత్వా తతో ఽహం ప్రోక్తవాన్ ప్రియే శృణు బ్రహ్మన్ ప్రవక్ష్యామి నిర్మలం భువి దుర్లభమ్
సృష్టికర్త మాటలు విని, నేను ఇలా చెప్పాను ప్రియమైనవాడా, విను బ్రహ్మన్! భూమిపై దుర్లభమైన పవిత్రమైన స్థలాన్ని నేను వివరిస్తాను.
ఉత్తమం సర్వక్షేత్రాణాం ధన్యం సంసారతారణమ్ గోబ్రాహ్మణహితం పుణ్యం చాతుర్వర్ణ్యసుఖోదయమ్
అది అన్ని పవిత్ర క్షేత్రాలలో శ్రేష్ఠమైనది, ధన్యమైనది, సంసారాన్ని దాటి పోవడానికి మార్గం, పుణ్యమయమైనది, గోవులకు బ్రాహ్మణులకు మేలు చేసే స్థలం, నాలుగు వర్ణాలవారికి సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
భుక్తిముక్తిప్రదం నౄణాం క్షేత్రం పరమదుర్లభమ్ మహాపుణ్యం తు సర్వేషాం సిద్ధిదం వై పితామహే
అది మానవులకు భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించే అత్యంత దుర్లభమైన క్షేత్రం, అందరికీ మహాపుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది పితామహా!
తస్మాద్ ఆసీత్ సముత్పన్నం తీర్థరాజం సనాతనమ్ విఖ్యాతం పరమం క్షేత్రం చతుర్యుగనిషేవితమ్
అక్కడినుంచి శాశ్వతమైన తీర్థరాజు పుట్టింది, అది పరమ క్షేత్రంగా పేరుగాంచింది, నాలుగు యుగాలలోను ఆరాధించబడింది.
సర్వేషామ్ ఏవ దేవానామ్ ఋషీణాం బ్రహ్మచారిణామ్ దైత్యదానవసిద్ధానాం గన్ధర్వోరగరక్షసామ్
అది దేవతలు, ఋషులు, బ్రహ్మచారులు, దైత్యులు, దానవులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసులు అందరచేత పూజించబడుతుంది.
నాగవిద్యాధరాణాం చ స్థావరస్య చరస్య చ ఉత్తమః పురుషో యస్మాత్ తస్మాత్ స పురుషోత్తమః
అలాగే నాగులు, విద్యాధరులు, స్థావర చరజంతువులందరూ ఆ స్థలాన్ని పూజిస్తారు. ఎందుకంటే పరమపురుషుడు అక్కడే నివసిస్తాడు కాబట్టి ఆయనకు పరమపురుషుడు అనే పేరు వచ్చింది.
దక్షిణస్యోదధేస్ తీరే న్యగ్రోధో యత్ర తిష్ఠతి దశయోజనవిస్తీర్ణం క్షేత్రం పరమదుర్లభమ్
దక్షిణ సముద్రతీరంలో ఒక వటవృక్షం ఉంది. అక్కడ పది యోజనాల వెడల్పుతో ఒక అత్యంత దుర్లభమైన క్షేత్రం ఉంది.
యస్ తు కల్పే సముత్పన్నే మహదుల్కానిబర్హణే వినాశం నైవమ్ అభ్యేతి స్వయం తత్రైవమ్ ఆస్థితః
కల్పం ప్రారంభంలో అక్కడ స్థిరంగా ఉన్నవాడు, మహాప్రళయం జరిగినా నాశనం కాకుండా అక్కడే ఉంటాడు.
దృష్టమాత్రే వటే తస్మింశ్ ఛాయామ్ ఆక్రమ్య చాసకృత్ బ్రహ్మహత్యాత్ ప్రముచ్యేత పాపేష్వ్ అన్యేషు కా కథా
ఆ వటవృక్షాన్ని కేవలం చూడటం వల్ల లేదా దాని నీడలో పదే పదే నిలబడటం వల్ల బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. మరి ఇతర పాపాల గురించి చెప్పనక్కర్లేదు.