కవయః కావ్యకర్తారో నానాకావ్యవిశారదాః విషఘ్నా గారుడాశ్ చైవ నానారత్నపరీక్షకాః
కవులు, పద్యాలు రాసే వారు, ఎన్నో విధాల పద్యాల్లో నైపుణ్యం కలవారు, విషాన్ని పోగొట్టే వారు, గరుడ విద్యలో నిపుణులు, రత్నాలను పరీక్షించే వారు—
వ్యోకారాస్ తామ్రకారాశ్ చ కాంస్యకారాశ్ చ రూఠకాః కౌషకారాశ్ చిత్రకారాః కున్దకారాశ్ చ పావకాః
లోహాలను రూపకల్పన చేసే వారు, రాగి పనివారు, కంచు పనివారు, బంగారు పనివారు, పట్టు నేయువారు, చిత్రకారులు, మట్టి పాత్రలు చేసే వారు, అగ్ని పనులు చేసే వారు—
దణ్డకారాశ్ చాసికారాః సురాధూతోపజీవినః మల్లా దూతాశ్ చ కాయస్థా యే చాన్యే కర్మకారిణః
కర్రలు తయారు చేసే వారు, కత్తులు తయారు చేసే వారు, మద్యం తయారు చేసి జీవించే వారు, మల్లయోధులు, దూతలు, వ్రాసేవారు, ఇంకా ఇతర పనులు చేసే వారు—
తన్తువాయా రూపకారా వార్తికాస్ తైలపాఠకాః లావజీవాస్ తైత్తిరికా మృగపక్ష్యుపజీవినః
నేయువారు, విగ్రహాలు చేసే వారు, వృత్తిపరులు, నూనె నొక్కే వారు, లావ జివికులు, పక్షుల వేటగాళ్లు, మృగపక్ష్యాదుల వేటతో జీవించే వారు—
గజవైద్యాశ్ చ వైద్యాశ్ చ నరవైద్యాశ్ చ యే నరాః వృక్షవైద్యాశ్ చ గోవైద్యా యే చాన్యే ఛేదదాహకాః
ఏనుగు వైద్యులు, వైద్యులు, మనుషుల వైద్యులు, చెట్ల వైద్యులు, ఆవుల వైద్యులు, ఇంకా కోయడం, కాల్చడం చేసే వారు—
ఏతే నాగరకాః సర్వే యే చాన్యే నానుకీర్తితాః అనుజగ్ముస్ తు రాజానం సమస్తపురవాసినః
ఈ నగరంలో ఉన్నవారు, ఇంకా పేరుపెట్టని వారు కూడా, అందరూ రాజును అనుసరించారు—అందరు పురవాసులు ఆయన వెంట నడిచారు.
యథా వ్రజన్తం పితరం గ్రామాన్తరం సముత్సుకాః అనుయాన్తి యథా పుత్రాస్ తథా తం తే ఽపి నాగరాః
తండ్రి గ్రామాంతరానికి వెళ్తే, కొడుకులు ఎంత ఉత్సాహంగా వెంటపడతారో, అలాగే ఆ నగరవాసులు కూడా రాజును అనుసరించారు.
ఏవం స నృపతిః శ్రీమాన్ వృతః సర్వైర్ మహాజనైః హస్త్యశ్వరథపాదాతైర్ జగామ చ శనైః శనైః
అలా ఆ మహారాజు, గొప్ప ప్రజలందరితో, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలు, కాలాళ్లతో కూడి, మెల్లగా ముందుకు సాగాడు.
ఏవం గత్వా స నృపతిర్ దక్షిణస్యోదధేస్ తటమ్ సర్వైస్ తైర్ దీర్ఘకాలేన బలైర్ అనుగతః ప్రభుః
అలా రాజు, ఆ సైన్యాలన్నింటి వెంట, చాలా కాలం ప్రయాణించి, దక్షిణ సముద్ర తీరానికి చేరాడు.
దదర్శ సాగరం రమ్యం నృత్యన్తమ్ ఇవ చ స్థితమ్ అనేకశతసాహస్రైర్ ఊర్మిభిశ్ చ సమాకులమ్
అతడు ఆ అందమైన సముద్రాన్ని చూశాడు. అది నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తూ, లక్షలాది అలలతో నిండిపోయి ఉంది.
నానారత్నాలయం పూర్ణం నానాప్రాణిసమాకులమ్ వీచీతరఙ్గబహులం మహాశ్చర్యసమన్వితమ్
వివిధ రత్నాలతో నిండినది, అనేక జీవులతో కిక్కిరిసినది, అలలు, తరంగాలు విపరీతంగా ఉన్నవి, గొప్ప అద్భుతాలతో నిండినది—
తీర్థరాజం మహాశబ్దమ్ అపారం సుభయంకరమ్ మేఘవృన్దప్రతీకాశమ్ అగాధం మకరాలయమ్
తీర్థరాజు, ఘనమైన శబ్దంతో, ఆపరిమితమైనది, భయంకరమైనది, మేఘాల సమూహంలా కనిపించేది, లోతు లేని మకరాల నివాసస్థానం—
మత్స్యైః కూర్మైశ్ చ శఙ్ఖైశ్ చ శుక్తికానక్రశఙ్కుభిః శింశుమారైః కర్కటైశ్ చ వృతం సర్పైర్ మహావిషైః
చేపలు, తాబేళ్లు, శంఖాలు, ముత్యపు గవ్వలు, మొసళ్ళు, ముల్లు, నీటికుక్కలు, పీతలు, మహావిషములు అయిన సర్పాలతో నిండినది—
లవణోదం హరేః స్థానం శయనస్య నదీపతిమ్ సర్వపాపహరం పుణ్యం సర్వవాఞ్ఛాఫలప్రదమ్
ఉప్పు సముద్రం, హరివారి విశ్రాంతి స్థలం, నదుల అధిపతి, అన్ని పాపాలను తొలగించేది, పవిత్రమైనది, అన్ని కోరికలను ఫలింపజేసేది—
అనేకావర్తగమ్భీరం దానవానాం సమాశ్రయమ్ అమృతస్యారణిం దివ్యం దేవయోనిమ్ అపాం పతిమ్
అనేక వలయాలతో లోతైనది, దానవులకు ఆశ్రయం, అమృతాన్ని కలిపే దండ, దివ్యమైనది, దేవతలకు మూలమైనది, జలాధిపతి—
విశిష్టం సర్వభూతానాం ప్రాణినాం జీవధారణమ్ సుపవిత్రం పవిత్రాణాం మఙ్గలానాం చ మఙ్గలమ్
అన్ని జీవులలో విశిష్టమైనది, ప్రాణులకు ఆధారమైనది, పవిత్రమైన వాటిలో అతి పవిత్రమైనది, మంగళకరమైన వాటిలో మంగళకరమైనది—
తీర్థానామ్ ఉత్తమం తీర్థమ్ అవ్యయం యాదసాం పతిమ్ చన్ద్రవృద్ధిక్షయస్యేవ యస్య మానం ప్రతిష్ఠితమ్
తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైన తీర్థం, నశించనిది, జలచరాల అధిపతి, చంద్రుని వృద్ధి-క్షయాల వలె స్థిరమైన పరిమాణం కలది—
అభేద్యం సర్వభూతానాం దేవానామ్ అమృతాలయమ్ ఉత్పత్తిస్థితిసంహారహేతుభూతం సనాతనమ్
అన్ని జీవులకు దాటి పోలేనిది, దేవతలకు అమృతనివాసమైనది, సృష్టి, స్థితి, లయాలకు కారణమైన శాశ్వతమైనది—
ఉపజీవ్యం చ సర్వేషాం పుణ్యం నదనదీపతిమ్ దృష్ట్వా తం నృపతిశ్రేష్ఠో విస్మయం పరమం గతః
అన్ని నదులకూ అధిపతిగా, అందరికీ పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే ఆ ప్రభువును చూసి, ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు అపార ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
నివాసమ్ అకరోత్ తత్ర వేలామ్ అసాద్య సాగరీమ్ పుణ్యే మనోహరే దేశే సర్వభూమిగుణైర్ యుతే
ఆ రాజు సముద్రతీరంలో ఉన్న పవిత్రమైన, అందమైన, అన్ని భూమి గుణాలతో నిండిన ఆ ప్రదేశంలో నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
వృతం శాలైః కదమ్బైశ్ చ పుంనాగైః సరలద్రుమైః పనసైర్ నారికేలైశ్ చ బకులైర్ నాగకేసరైః
ఆ ప్రదేశం శాల, కదంబ, పున్నాగ, సరళ, పనస, కొబ్బరి, బకుల, నాగకేసర వంటి చెట్లతో అలంకరించబడి ఉండేది.
తాలైః పిప్పలైః ఖర్జూరైర్ నారఙ్గైర్ బీజపూరకైః శాలైర్ ఆమ్రాతకైర్ లోధ్రైర్ బకులైర్ బహువారకైః
అక్కడ తాళ, పిప్పల, ఖర్జూర, నారింజ, బీజపూర, శాల, ఆమ్రాతక, లోధ్ర, బకుల, అనేక వరక చెట్లు కూడా ఉండేవి.
కపిత్థైః కర్ణికారైశ్ చ పాటలాశోకచమ్పకైః దాడిమైశ్ చ తమాలైశ్ చ పారిజాతైస్ తథార్జునైః
అలాగే కపిత్థ, కర్ణికార, పాటల, అశోక, చంపక, దాడిమ, తమాల, పారిజాత, అర్జున చెట్లు కూడా అక్కడ కనిపించేవి.
ప్రాచీనామలకైర్ బిల్వైః ప్రియఙ్గువటఖాదిరైః ఇఙ్గుదీసప్తపర్ణైశ్ చ అశ్వత్థాగస్త్యజమ్బుకైః
ప్రాచీన ఆమలక, బిల్వ, ప్రియంగు, వట, ఖదిర, ఇంగుది, సప్తపర్ణ, అశ్వత్థ, అగస్త్య, జంబుక వంటి చెట్లతో కూడినది.
మధుకైః కర్ణికారైశ్ చ బహువారైః సతిన్దుకైః పలాశబదరైర్ నీపైః సిద్ధనిమ్బశుభాఞ్జనైః
మధుక, కర్ణికార, అనేక వరక, తిందుక, పలాశ, బదర, నీప, సిద్ధనింబ, మంగళకరమైన అంజన చెట్లు అక్కడ ఉన్నాయి.
వారకైః కోవిదారైశ్ చ భల్లాతామలకైస్ తథా ఇతి హిన్తాలకాఙ్కోలైః కరఞ్జైః సవిభీతకైః
వరక, కోవిదార, భల్లాత, ఆమలక, హింతాల, అంకోల, కరంజ, విభీతక వంటి చెట్లు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
ససర్జమధుకాశ్మర్యైః శాల్మలీదేవదారుభిః శాఖోఠకైర్ నిమ్బవటైః కుమ్భీకౌష్ఠహరీతకైః
ససర్జ, మధుక, ఆశ్మరీ, శాల్మలి, దేవదారు, శాకోటక, నింబ, వట, కుంభీ, కౌష్ట, హరీతక వంటి చెట్లతో అలంకరించబడి ఉంది.
గుగ్గులైశ్ చన్దనైర్ వృక్షైస్ తథైవాగురుపాటలైః జమ్బీరకరుణైర్ వృక్షైస్ తిన్తిడీరక్తచన్దనైః
గుగ్గులు, చందనం, అలాగే అగురు, పాటల, జంబీర, కరుణ, టింటిడి, రక్తచందనం వంటి చెట్లతో కూడి ఉంది.
ఏవం నానావిధైర్ వృక్షైస్ తథాన్యైర్ బహుపాదపైః కల్పద్రుమైర్ నిత్యఫలైః సర్వర్తుకుసుమోత్కరైః
ఇలా అనేక రకాల చెట్లు, మరెన్నో వృక్షాలు, ఎప్పుడూ ఫలించే కల్పవృక్షాలు, అన్ని ఋతువుల్లో పుష్పించే పుష్పాలతో నిండినది.
నానాపక్షిరుతైర్ దివ్యైర్ మత్తకోకిలనాదితైః మయూరవరసంఘుష్టైః శుకసారికసంకులైః
వివిధ రకాల దివ్య పక్షులతో, మత్తయిన కోకిలల గానంతో, అందమైన మయూరాల సమూహాలతో, శుక, సారికలతో నిండినది.